Kishkindha Kanda, sarga 20

रामचापविसृष्टेन शरेणान्तकरेण तम्
दृष्ट्वा विनिहतं भूमौ तारा ताराधिपानना

rāmacāpavisṛṣṭena śareṇāntakareṇa tam
dṛṣṭvā vinihataṃ bhūmau tārā tārādhipānanā

सा समासाद्य भर्तारं पर्यष्वजत भामिनी
इषुणाभिहतं दृष्ट्वा वालिनं कुञ्जरोपमम्

sā samāsādya bhartāraṃ paryaṣvajata bhāminī
iṣuṇābhihataṃ dṛṣṭvā vālinaṃ kuñjaropamam

वानरेन्द्रं महेन्द्राभं शोकसंतप्तमानसा
तारा तरुमिवोन्मूलं पर्यदेवयदातुरा

vānarendraṃ mahendrābhaṃ śokasaṃtaptamānasā
tārā tarum ivonmūlaṃ paryadevayad āturā

रणे दारुणविक्रान्त प्रवीर प्लवतां वर
किं दीनामपुरोभागामद्य त्वं नाभिभाषसे

raṇe dāruṇavikrānta pravīra plavatāṃ vara
kiṃ dīnām apurobhāgām adya tvaṃ nābhibhāṣase

उत्तिष्ठ हरिशार्दूल भजस्व शयनोत्तमम्
नैवंविधाः शेरते हि भूमौ नृपतिसत्तमाः

uttiṣṭha hariśārdūla bhajasva śayanottamam
naivaṃvidhāḥ śerate hi bhūmau nṛpatisattamāḥ

अतीव खलु ते कान्ता वसुधा वसुधाधिप
गतासुरपि यां गात्रैर्मां विहाय निषेवसे

atīva khalu te kāntā vasudhā vasudhādhipa
gatāsur api yāṃ gātrair māṃ vihāya niṣevase

व्यक्तमन्या त्वया वीर धर्मतः संप्रवर्तता
किष्किन्धेव पुरी रम्या स्वर्गमार्गे विनिर्मिता

vyaktam anyā tvayā vīra dharmataḥ saṃpravartatā
kiṣkindheva purī ramyā svargamārge vinirmitā

यान्यस्माभिस्त्वया सार्धं वनेषु मधुगन्धिषु
विहृतानि त्वया काले तेषामुपरमः कृतः

yāny asmābhis tvayā sārdhaṃ vaneṣu madhugandhiṣu
vihṛtāni tvayā kāle teṣām uparamaḥ kṛtaḥ

निरानन्दा निराशाहं निमग्ना शोकसागरे
त्वयि पञ्चत्वमापन्ने महायूथपयूथपे

nirānandā nirāśāhaṃ nimagnā śokasāgare
tvayi pañcatvam āpanne mahāyūthapayūthape

हृदयं सुस्थिरं मह्यं दृष्ट्वा विनिहतं भुवि
यन्न शोकाभिसंतप्तं स्फुटतेऽद्य सहस्रधा

hṛdayaṃ susthiraṃ mahyaṃ dṛṣṭvā vinihataṃ bhuvi
yan na śokābhisaṃtaptaṃ sphuṭate 'dya sahasradhā

सुग्रीवस्य त्वया भार्या हृता स च विवासितः
यत्तत्तस्य त्वया व्युष्टिः प्राप्तेयं प्लवगाधिप

sugrīvasya tvayā bhāryā hṛtā sa ca vivāsitaḥ
yat tat tasya tvayā vyuṣṭiḥ prāpteyaṃ plavagādhipa

निःश्रेयसपरा मोहात्त्वया चाहं विगर्हिता
यैषाब्रुवं हितं वाक्यं वानरेन्द्रहितैषिणी

niḥśreyasaparā mohāt tvayā cāhaṃ vigarhitā
yaiṣābruvaṃ hitaṃ vākyaṃ vānarendrahitaiṣiṇī

कालो निःसंशयो नूनं जीवितान्तकरस्तव
बलाद्येनावपन्नोऽसि सुग्रीवस्यावशो वशम्

kālo niḥsaṃśayo nūnaṃ jīvitāntakaras tava
balād yenāvapanno 'si sugrīvasyāvaśo vaśam

वैधव्यं शोकसंतापं कृपणं कृपणा सती
अदुःखोपचिता पूर्वं वर्तयिष्याम्यनाथवत्

vaidhavyaṃ śokasaṃtāpaṃ kṛpaṇaṃ kṛpaṇā satī
aduḥkhopacitā pūrvaṃ vartayiṣyāmy anāthavat

लालितश्चाङ्गदो वीरः सुकुमारः सुखोचितः
वत्स्यते कामवस्थां मे पितृव्ये क्रोधमूर्छिते

lālitaś cāṅgado vīraḥ sukumāraḥ sukhocitaḥ
vatsyate kām avasthāṃ me pitṛvye krodhamūrchite

कुरुष्व पितरं पुत्र सुदृष्टं धर्मवत्सलम्
दुर्लभं दर्शनं त्वस्य तव वत्स भविष्यति

kuruṣva pitaraṃ putra sudṛṣṭaṃ dharmavatsalam
durlabhaṃ darśanaṃ tv asya tava vatsa bhaviṣyati

समाश्वासय पुत्रं त्वं संदेशं संदिशस्व च
मूर्ध्नि चैनं समाघ्राय प्रवासं प्रस्थितो ह्यसि

samāśvāsaya putraṃ tvaṃ saṃdeśaṃ saṃdiśasva ca
mūrdhni cainaṃ samāghrāya pravāsaṃ prasthito hy asi

रामेण हि महत्कर्म कृतं त्वामभिनिघ्नता
आनृण्यं तु गतं तस्य सुग्रीवस्य प्रतिश्रवे

rāmeṇa hi mahat karma kṛtaṃ tvām abhinighnatā
ānṛṇyaṃ tu gataṃ tasya sugrīvasya pratiśrave

सकामो भव सुग्रीव रुमां त्वं प्रतिपत्स्यसे
भुङ्क्ष्व राज्यमनुद्विग्नः शस्तो भ्राता रिपुस्तव

sakāmo bhava sugrīva rumāṃ tvaṃ pratipatsyase
bhuṅkṣva rājyam anudvignaḥ śasto bhrātā ripus tava

किं मामेवं विलपतीं प्रेंणा त्वं नाभिभाषसे
इमाः पश्य वरा बह्वीर्भार्यास्ते वानरेश्वर

kiṃ mām evaṃ vilapatīṃ preṃṇā tvaṃ nābhibhāṣase
imāḥ paśya varā bahvīr bhāryās te vānareśvara

तस्या विलपितं श्रुत्वा वानर्यः सर्वतश्च ताः
परिगृह्याङ्गदं दीनं दुःखार्ताः परिचुक्रुशुः

tasyā vilapitaṃ śrutvā vānaryaḥ sarvataś ca tāḥ
parigṛhyāṅgadaṃ dīnaṃ duḥkhārtāḥ paricukruśuḥ

किमङ्गदं साङ्गद वीर बाहो; विहाय यास्यद्य चिरप्रवासं
न युक्तमेवं गुणसंनिकृष्टं; विहाय पुत्रं प्रियपुत्र गन्तुम्

kim aṅgadaṃ sāṅgada vīra bāho; vihāya yāsy adya cirapravāsaṃ
na yuktam evaṃ guṇasaṃnikṛṣṭaṃ; vihāya putraṃ priyaputra gantum

किमप्रियं ते प्रियचारुवेष; कृतं मया नाथ सुतेन वा ते
सहायिनीमद्य विहाय वीर; यमक्षयं गच्छसि दुर्विनीतम्

kim apriyaṃ te priyacāruveṣa; kṛtaṃ mayā nātha sutena vā te
sahāyinīm adya vihāya vīra; yamakṣayaṃ gacchasi durvinītam

यद्यप्रियं किंचिदसंप्रधार्य; कृतं मया स्यात्तव दीर्घबाहो
क्षमस्व मे तद्धरिवंश नाथ; व्रजामि मूर्ध्ना तव वीर पादौ

yady apriyaṃ kiṃ cid asaṃpradhārya; kṛtaṃ mayā syāt tava dīrghabāho
kṣamasva me tad dharivaṃśa nātha; vrajāmi mūrdhnā tava vīra pādau

तथा तु तारा करुणं रुदन्ती; भर्तुः समीपे सह वानरीभिः
व्यवस्यत प्रायमनिन्द्यवर्णा; उपोपवेष्टुं भुवि यत्र वाली

tathā tu tārā karuṇaṃ rudantī; bhartuḥ samīpe saha vānarībhiḥ
vyavasyata prāyam anindyavarṇā; upopaveṣṭuṃ bhuvi yatra vālī