Kishkindha Kanda, sarga 25

ततः शोकाभिसंतप्तं सुग्रीवं क्लिन्नवासनम्
शाखामृगमहामात्राः परिवार्योपतस्थिरे

tataḥ śokābhisaṃtaptaṃ sugrīvaṃ klinnavāsanam
śākhāmṛgamahāmātrāḥ parivāryopatasthire

अभिगम्य महाबाहुं राममक्लिष्टकारिणम्
स्थिताः प्राञ्जलयः सर्वे पितामहमिवर्षयः

abhigamya mahābāhuṃ rāmam akliṣṭakāriṇam
sthitāḥ prāñjalayaḥ sarve pitāmaham ivarṣayaḥ

ततः काञ्चनशैलाभस्तरुणार्कनिभाननः
अब्रवीत्प्राञ्जलिर्वाक्यं हनुमान्मारुतात्मजः

tataḥ kāñcanaśailābhas taruṇārkanibhānanaḥ
abravīt prāñjalir vākyaṃ hanumān mārutātmajaḥ

भवत्प्रसादात्सुग्रीवः पितृपैतामहं महत्
वानराणां सुदुष्प्रापं प्राप्तो राज्यमिदं प्रभो

bhavatprasādāt sugrīvaḥ pitṛpaitāmahaṃ mahat
vānarāṇāṃ suduṣprāpaṃ prāpto rājyam idaṃ prabho

भवता समनुज्ञातः प्रविश्य नगरं शुभम्
संविधास्यति कार्याणि सर्वाणि ससुहृज्जनः

bhavatā samanujñātaḥ praviśya nagaraṃ śubham
saṃvidhāsyati kāryāṇi sarvāṇi sasuhṛjjanaḥ

स्नातोऽयं विविधैर्गन्धैरौषधैश्च यथाविधि
अर्चयिष्यति रत्नैश्च माल्यैश्च त्वां विशेषतः

snāto 'yaṃ vividhair gandhair auṣadhaiś ca yathāvidhi
arcayiṣyati ratnaiś ca mālyaiś ca tvāṃ viśeṣataḥ

इमां गिरिगुहां रम्यामभिगन्तुमितोऽर्हसि
कुरुष्व स्वामि संबन्धं वानरान्संप्रहर्षयन्

imāṃ giriguhāṃ ramyām abhigantum ito 'rhasi
kuruṣva svāmi saṃbandhaṃ vānarān saṃpraharṣayan

एवमुक्तो हनुमता राघवः परवीरहा
प्रत्युवाच हनूमन्तं बुद्धिमान्वाक्यकोविदः

evam ukto hanumatā rāghavaḥ paravīrahā
pratyuvāca hanūmantaṃ buddhimān vākyakovidaḥ

चतुर्दशसमाः सौम्य ग्रामं वा यदि वा पुरम्
न प्रवेक्ष्यामि हनुमन्पितुर्निर्देशपालकः

caturdaśasamāḥ saumya grāmaṃ vā yadi vā puram
na pravekṣyāmi hanuman pitur nirdeśapālakaḥ

सुसमृद्धां गुहां दिव्यां सुग्रीवो वानरर्षभः
प्रविष्टो विधिवद्वीरः क्षिप्रं राज्येऽभिषिच्यताम्

susamṛddhāṃ guhāṃ divyāṃ sugrīvo vānararṣabhaḥ
praviṣṭo vidhivad vīraḥ kṣipraṃ rājye 'bhiṣicyatām

एवमुक्त्वा हनूमन्तं रामः सुग्रीवमब्रवीत्
इममप्यङ्गदं वीर यौवराज्येऽभिषेचय

evam uktvā hanūmantaṃ rāmaḥ sugrīvam abravīt
imam apy aṅgadaṃ vīra yauvarājye 'bhiṣecaya

पूर्वोऽयं वार्षिको मासः श्रावणः सलिलागमः
प्रवृत्ताः सौम्य चत्वारो मासा वार्षिकसंज्ञिताः

pūrvo 'yaṃ vārṣiko māsaḥ śrāvaṇaḥ salilāgamaḥ
pravṛttāḥ saumya catvāro māsā vārṣikasaṃjñitāḥ

नायमुद्योगसमयः प्रविश त्वं पुरीं शुभाम्
अस्मिन्वत्स्याम्यहं सौम्य पर्वते सहलक्ष्मणः

nāyam udyogasamayaḥ praviśa tvaṃ purīṃ śubhām
asmin vatsyāmy ahaṃ saumya parvate sahalakṣmaṇaḥ

इयं गिरिगुहा रम्या विशाला युक्तमारुता
प्रभूतसलिला सौम्य प्रभूतकमलोत्पला

iyaṃ giriguhā ramyā viśālā yuktamārutā
prabhūtasalilā saumya prabhūtakamalotpalā

कार्तिके समनुप्राप्ते त्वं रावणवधे यत
एष नः समयः सौम्य प्रविश त्वं स्वमालयम्
अभिषिञ्चस्व राज्ये च सुहृदः संप्रहर्षय

kārtike samanuprāpte tvaṃ rāvaṇavadhe yata
eṣa naḥ samayaḥ saumya praviśa tvaṃ svam ālayam
abhiṣiñcasva rājye ca suhṛdaḥ saṃpraharṣaya

इति रामाभ्यनुज्ञातः सुग्रीवो वानरर्षभः
प्रविवेश पुरीं रम्यां किष्किन्धां वालिपालिताम्

iti rāmābhyanujñātaḥ sugrīvo vānararṣabhaḥ
praviveśa purīṃ ramyāṃ kiṣkindhāṃ vālipālitām

तं वानरसहस्राणि प्रविष्टं वानरेश्वरम्
अभिवाद्य प्रहृष्टानि सर्वतः पर्यवारयन्

taṃ vānarasahasrāṇi praviṣṭaṃ vānareśvaram
abhivādya prahṛṣṭāni sarvataḥ paryavārayan

ततः प्रकृतयः सर्वा दृष्ट्वा हरिगणेश्वरम्
प्रणम्य मूर्ध्ना पतिता वसुधायां समाहिताः

tataḥ prakṛtayaḥ sarvā dṛṣṭvā harigaṇeśvaram
praṇamya mūrdhnā patitā vasudhāyāṃ samāhitāḥ

सुग्रीवः प्रकृतीः सर्वाः संभाष्योत्थाप्य वीर्यवान्
भ्रातुरन्तःपुरं सौम्यं प्रविवेश महाबलः

sugrīvaḥ prakṛtīḥ sarvāḥ saṃbhāṣyotthāpya vīryavān
bhrātur antaḥpuraṃ saumyaṃ praviveśa mahābalaḥ

प्रविश्य त्वभिनिष्क्रान्तं सुग्रीवं वानरर्षभम्
अभ्यषिञ्चन्त सुहृदः सहस्राक्षमिवामराः

praviśya tv abhiniṣkrāntaṃ sugrīvaṃ vānararṣabham
abhyaṣiñcanta suhṛdaḥ sahasrākṣam ivāmarāḥ

तस्य पाण्डुरमाजह्रुश्छत्रं हेमपरिष्कृतम्
शुक्ले च बालव्यजने हेमदण्डे यशस्करे

tasya pāṇḍuram ājahruś chatraṃ hemapariṣkṛtam
śukle ca bālavyajane hemadaṇḍe yaśaskare

तथा सर्वाणि रत्नानि सर्वबीजौषधानि च
सक्षीराणां च वृक्षाणां प्ररोहान्कुसुमानि च

tathā sarvāṇi ratnāni sarvabījauṣadhāni ca
sakṣīrāṇāṃ ca vṛkṣāṇāṃ prarohān kusumāni ca

शुक्लानि चैव वस्त्राणि श्वेतं चैवानुलेपनम्
सुगन्धीनि च माल्यानि स्थलजान्यम्बुजानि च

śuklāni caiva vastrāṇi śvetaṃ caivānulepanam
sugandhīni ca mālyāni sthalajāny ambujāni ca

चन्दनानि च दिव्यानि गन्धांश्च विविधान्बहून्
अक्षतं जातरूपं च प्रियङ्गुमधुसर्पिषी

candanāni ca divyāni gandhāṃś ca vividhān bahūn
akṣataṃ jātarūpaṃ ca priyaṅgumadhusarpiṣī

दधिचर्म च वैयाघ्रं वाराही चाप्युपानहौ
समालम्भनमादाय रोचनां समनःशिलाम्
आजग्मुस्तत्र मुदिता वराः कन्यास्तु षोडश

dadhicarma ca vaiyāghraṃ vārāhī cāpy upānahau
samālambhanam ādāya rocanāṃ samanaḥśilām
ājagmus tatra muditā varāḥ kanyās tu ṣoḍaśa

ततस्ते वानरश्रेष्ठं यथाकालं यथाविधि
रत्नैर्वस्त्रैश्च भक्ष्यैश्च तोषयित्वा द्विजर्षभान्

tatas te vānaraśreṣṭhaṃ yathākālaṃ yathāvidhi
ratnair vastraiś ca bhakṣyaiś ca toṣayitvā dvijarṣabhān

ततः कुशपरिस्तीर्णं समिद्धं जातवेदसं
मन्त्रपूतेन हविषा हुत्वा मन्त्रविदो जनाः

tataḥ kuśaparistīrṇaṃ samiddhaṃ jātavedasaṃ
mantrapūtena haviṣā hutvā mantravido janāḥ

ततो हेमप्रतिष्ठाने वरास्तरणसंवृते
प्रासादशिखरे रम्ये चित्रमाल्योपशोभिते

tato hemapratiṣṭhāne varāstaraṇasaṃvṛte
prāsādaśikhare ramye citramālyopaśobhite

प्राङ्मुखं विविधैर्मन्त्रैः स्थापयित्वा वरासने
नदीनदेभ्यः संहृत्य तीर्थेभ्यश्च समन्ततः

prāṅmukhaṃ vividhair mantraiḥ sthāpayitvā varāsane
nadīnadebhyaḥ saṃhṛtya tīrthebhyaś ca samantataḥ

आहृत्य च समुद्रेभ्यः सर्वेभ्यो वानरर्षभाः
अपः कनककुम्भेषु निधाय विमलाः शुभाः

āhṛtya ca samudrebhyaḥ sarvebhyo vānararṣabhāḥ
apaḥ kanakakumbheṣu nidhāya vimalāḥ śubhāḥ

शुभैर्वृषभशृङ्गैश्च कलशैश्चापि काञ्चनैः
शास्त्रदृष्टेन विधिना महर्षिविहितेन च

śubhair vṛṣabhaśṛṅgaiś ca kalaśaiś cāpi kāñcanaiḥ
śāstradṛṣṭena vidhinā maharṣivihitena ca

गजो गवाक्षो गवयः शरभो गन्धमादनः
मैन्दश्च द्विविदश्चैव हनूमाञ्जाम्बवान्नलः

gajo gavākṣo gavayaḥ śarabho gandhamādanaḥ
maindaś ca dvividaś caiva hanūmāñ jāmbavān nalaḥ

अभ्यषिञ्चन्त सुग्रीवं प्रसन्नेन सुगन्धिना
सलिलेन सहस्राक्षं वसवो वासवं यथा

abhyaṣiñcanta sugrīvaṃ prasannena sugandhinā
salilena sahasrākṣaṃ vasavo vāsavaṃ yathā

अभिषिक्ते तु सुग्रीवे सर्वे वानरपुंगवाः
प्रचुक्रुशुर्महात्मानो हृष्टास्तत्र सहस्रशः

abhiṣikte tu sugrīve sarve vānarapuṃgavāḥ
pracukruśur mahātmāno hṛṣṭās tatra sahasraśaḥ

रामस्य तु वचः कुर्वन्सुग्रीवो हरिपुंगवः
अङ्गदं संपरिष्वज्य यौवराज्येऽभिषेचयत्

rāmasya tu vacaḥ kurvan sugrīvo haripuṃgavaḥ
aṅgadaṃ saṃpariṣvajya yauvarājye 'bhiṣecayat

अङ्गदे चाभिषिक्ते तु सानुक्रोशाः प्लवंगमाः
साधु साध्विति सुग्रीवं महात्मानोऽभ्यपूजयन्

aṅgade cābhiṣikte tu sānukrośāḥ plavaṃgamāḥ
sādhu sādhv iti sugrīvaṃ mahātmāno 'bhyapūjayan

हृष्टपुष्टजनाकीर्णा पताकाध्वजशोभिता
बभूव नगरी रम्या क्षिकिन्धा गिरिगह्वरे

hṛṣṭapuṣṭajanākīrṇā patākādhvajaśobhitā
babhūva nagarī ramyā kṣikindhā girigahvare

निवेद्य रामाय तदा महात्मने; महाभिषेकं कपिवाहिनीपतिः
रुमां च भार्यां प्रतिलभ्य वीर्यवा;नवाप राज्यं त्रिदशाधिपो यथा

nivedya rāmāya tadā mahātmane; mahābhiṣekaṃ kapivāhinīpatiḥ
rumāṃ ca bhāryāṃ pratilabhya vīryavān; avāpa rājyaṃ tridaśādhipo yathā