Kishkindha Kanda, sarga 33

तमप्रतिहतं क्रुद्धं प्रविष्टं पुरुषर्षभम्
सुग्रीवो लक्ष्मणं दृष्ट्वा बभूव व्यथितेन्द्रियः

tam apratihataṃ kruddhaṃ praviṣṭaṃ puruṣarṣabham
sugrīvo lakṣmaṇaṃ dṛṣṭvā babhūva vyathitendriyaḥ

क्रुद्धं निःश्वसमानं तं प्रदीप्तमिव तेजसा
भ्रातुर्व्यसनसंतप्तं दृष्ट्वा दशरथात्मजम्

kruddhaṃ niḥśvasamānaṃ taṃ pradīptam iva tejasā
bhrātur vyasanasaṃtaptaṃ dṛṣṭvā daśarathātmajam

उत्पपात हरिश्रेष्ठो हित्वा सौवर्णमासनम्
महान्महेन्द्रस्य यथा स्वलंकृत इव ध्वजः

utpapāta hariśreṣṭho hitvā sauvarṇam āsanam
mahān mahendrasya yathā svalaṃkṛta iva dhvajaḥ

उत्पतन्तमनूत्पेतू रुमाप्रभृतयः स्त्रियः
सुग्रीवं गगने पूर्णं चन्द्रं तारागणा इव

utpatantam anūtpetū rumāprabhṛtayaḥ striyaḥ
sugrīvaṃ gagane pūrṇaṃ candraṃ tārāgaṇā iva

संरक्तनयनः श्रीमान्विचचाल कृताञ्जलिः
बभूवावस्थितस्तत्र कल्पवृक्षो महानिव

saṃraktanayanaḥ śrīmān vicacāla kṛtāñjaliḥ
babhūvāvasthitas tatra kalpavṛkṣo mahān iva

रुमा द्वितीयं सुग्रीवं नारीमध्यगतं स्थितम्
अब्रवील्लक्ष्मणः क्रुद्धः सतारं शशिनं यथा

rumā dvitīyaṃ sugrīvaṃ nārīmadhyagataṃ sthitam
abravīl lakṣmaṇaḥ kruddhaḥ satāraṃ śaśinaṃ yathā

सत्त्वाभिजनसंपन्नः सानुक्रोशो जितेन्द्रियः
कृतज्ञः सत्यवादी च राजा लोके महीयते

sattvābhijanasaṃpannaḥ sānukrośo jitendriyaḥ
kṛtajñaḥ satyavādī ca rājā loke mahīyate

यस्तु राजा स्थितोऽधर्मे मित्राणामुपकारिणाम्
मिथ्याप्रतिज्ञां कुरुते को नृशंसतरस्ततः

yas tu rājā sthito 'dharme mitrāṇām upakāriṇām
mithyāpratijñāṃ kurute ko nṛśaṃsataras tataḥ

शतमश्वानृते हन्ति सहस्रं तु गवानृते
आत्मानं स्वजनं हन्ति पुरुषः पुरुषानृते

śatam aśvānṛte hanti sahasraṃ tu gavānṛte
ātmānaṃ svajanaṃ hanti puruṣaḥ puruṣānṛte

पूर्वं कृतार्थो मित्राणां न तत्प्रतिकरोति यः
कृतघ्नः सर्वभूतानां स वध्यः प्लवगेश्वर

pūrvaṃ kṛtārtho mitrāṇāṃ na tat pratikaroti yaḥ
kṛtaghnaḥ sarvabhūtānāṃ sa vadhyaḥ plavageśvara

गीतोऽयं ब्रह्मणा श्लोकः सर्वलोकनमस्कृतः
दृष्ट्वा कृतघ्नं क्रुद्धेन तं निबोध प्लवंगम

gīto 'yaṃ brahmaṇā ślokaḥ sarvalokanamaskṛtaḥ
dṛṣṭvā kṛtaghnaṃ kruddhena taṃ nibodha plavaṃgama

ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चोरे भग्नव्रते तथा
निष्कृतिर्विहिता सद्भिः कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः

brahmaghne ca surāpe ca core bhagnavrate tathā
niṣkṛtir vihitā sadbhiḥ kṛtaghne nāsti niṣkṛtiḥ

अनार्यस्त्वं कृतघ्नश्च मिथ्यावादी च वानर
पूर्वं कृतार्थो रामस्य न तत्प्रतिकरोषि यत्

anāryas tvaṃ kṛtaghnaś ca mithyāvādī ca vānara
pūrvaṃ kṛtārtho rāmasya na tat pratikaroṣi yat

ननु नाम कृतार्थेन त्वया रामस्य वानर
सीताया मार्गणे यत्नः कर्तव्यः कृतमिच्छता

nanu nāma kṛtārthena tvayā rāmasya vānara
sītāyā mārgaṇe yatnaḥ kartavyaḥ kṛtam icchatā

स त्वं ग्राम्येषु भोगेषु सक्तो मिथ्या प्रतिश्रवः
न त्वां रामो विजानीते सर्पं मण्डूकराविणम्

sa tvaṃ grāmyeṣu bhogeṣu sakto mithyā pratiśravaḥ
na tvāṃ rāmo vijānīte sarpaṃ maṇḍūkarāviṇam

महाभागेन रामेण पापः करुणवेदिना
हरीणां प्रापितो राज्यं त्वं दुरात्मा महात्मना

mahābhāgena rāmeṇa pāpaḥ karuṇavedinā
harīṇāṃ prāpito rājyaṃ tvaṃ durātmā mahātmanā

कृतं चेन्नाभिजानीषे रामस्याक्लिष्टकर्मणः
सद्यस्त्वं निशितैर्बाणैर्हतो द्रक्ष्यसि वालिनम्

kṛtaṃ cen nābhijānīṣe rāmasyākliṣṭakarmaṇaḥ
sadyas tvaṃ niśitair bāṇair hato drakṣyasi vālinam

न च संकुचितः पन्था येन वाली हतो गतः
समये तिष्ठ सुग्रीव मा वालिपथमन्वगाः

na ca saṃkucitaḥ panthā yena vālī hato gataḥ
samaye tiṣṭha sugrīva mā vālipatham anvagāḥ

न नूनमिक्ष्वाकुवरस्य कार्मुका;च्च्युताञ्शरान्पश्यसि वज्रसंनिभान्
ततः सुखं नाम निषेवसे सुखी; न रामकार्यं मनसाप्यवेक्षसे

na nūnam ikṣvākuvarasya kārmukāc; cyutāñ śarān paśyasi vajrasaṃnibhān
tataḥ sukhaṃ nāma niṣevase sukhī; na rāmakāryaṃ manasāpy avekṣase