Kishkindha Kanda, sarga 36

एवमुक्तस्तु सुग्रीवो लक्ष्मणेन महात्मना
हनुमन्तं स्थितं पार्श्वे सचिवं वाक्यमब्रवीत्

evam uktas tu sugrīvo lakṣmaṇena mahātmanā
hanumantaṃ sthitaṃ pārśve sacivaṃ vākyam abravīt

महेन्द्रहिमवद्विन्ध्यकैलासशिखरेषु च
मन्दरे पाण्डुशिखरे पञ्चशैलेषु ये स्थिताः

mahendrahimavadvindhyakailāsaśikhareṣu ca
mandare pāṇḍuśikhare pañcaśaileṣu ye sthitāḥ

तरुणादित्यवर्णेषु भ्राजमानेषु सर्वशः
पर्वतेषु समुद्रान्ते पश्चिमस्यां तु ये दिशि

taruṇādityavarṇeṣu bhrājamāneṣu sarvaśaḥ
parvateṣu samudrānte paścimasyāṃ tu ye diśi

आदित्यभवने चैव गिरौ संध्याभ्रसंनिभे
पद्मतालवनं भीमं संश्रिता हरिपुंगवाः

ādityabhavane caiva girau saṃdhyābhrasaṃnibhe
padmatālavanaṃ bhīmaṃ saṃśritā haripuṃgavāḥ

अञ्जनाम्बुदसंकाशाः कुञ्जरप्रतिमौजसः
अञ्जने परते चैव ये वसन्ति प्लवंगमाः

añjanāmbudasaṃkāśāḥ kuñjarapratimaujasaḥ
añjane parate caiva ye vasanti plavaṃgamāḥ

मनःशिला गुहावासा वानराः कनकप्रभाः
मेरुपार्श्वगताश्चैव ये च धूम्रगिरिं श्रिताः

manaḥśilā guhāvāsā vānarāḥ kanakaprabhāḥ
merupārśvagatāś caiva ye ca dhūmragiriṃ śritāḥ

तरुणादित्यवर्णाश्च पर्वते ये महारुणे
पिबन्तो मधुमैरेयं भीमवेगाः प्लवंगमाः

taruṇādityavarṇāś ca parvate ye mahāruṇe
pibanto madhumaireyaṃ bhīmavegāḥ plavaṃgamāḥ

वनेषु च सुरम्येषु सुगन्धिषु महत्सु च
तापसानां च रम्येषु वनान्तेषु समन्ततः

vaneṣu ca suramyeṣu sugandhiṣu mahatsu ca
tāpasānāṃ ca ramyeṣu vanānteṣu samantataḥ

तांस्तांस्त्वमानय क्षिप्रं पृथिव्यां सर्ववानरान्
सामदानादिभिः कल्पैराशु प्रेषय वानरान्

tāṃs tāṃs tvam ānaya kṣipraṃ pṛthivyāṃ sarvavānarān
sāmadānādibhiḥ kalpair āśu preṣaya vānarān

प्रेषिताः प्रथमं ये च मया दूता महाजवाः
त्वरणार्थं तु भूयस्त्वं हरीन्संप्रेषयापरान्

preṣitāḥ prathamaṃ ye ca mayā dūtā mahājavāḥ
tvaraṇārthaṃ tu bhūyas tvaṃ harīn saṃpreṣayāparān

ये प्रसक्ताश्च कामेषु दीर्घसूत्राश्च वानराः
इहानयस्व तान्सर्वाञ्शीघ्रं तु मम शासनात्

ye prasaktāś ca kāmeṣu dīrghasūtrāś ca vānarāḥ
ihānayasva tān sarvāñ śīghraṃ tu mama śāsanāt

अहोभिर्दशभिर्ये च नागच्छन्ति ममाज्ञया
हन्तव्यास्ते दुरात्मानो राजशासनदूषकाः

ahobhir daśabhir ye ca nāgacchanti mamājñayā
hantavyās te durātmāno rājaśāsanadūṣakāḥ

शतान्यथ सहस्राणि कोट्यश्च मम शासनात्
प्रयान्तु कपिसिंहानां दिशो मम मते स्थिताः

śatāny atha sahasrāṇi koṭyaś ca mama śāsanāt
prayāntu kapisiṃhānāṃ diśo mama mate sthitāḥ

मेघपर्वतसंकाशाश्छादयन्त इवाम्बरम्
घोररूपाः कपिश्रेष्ठा यान्तु मच्छासनादितः

meghaparvatasaṃkāśāś chādayanta ivāmbaram
ghorarūpāḥ kapiśreṣṭhā yāntu macchāsanād itaḥ

ते गतिज्ञा गतिं गत्वा पृथिव्यां सर्ववानराः
आनयन्तु हरीन्सर्वांस्त्वरिताः शासनान्मम

te gatijñā gatiṃ gatvā pṛthivyāṃ sarvavānarāḥ
ānayantu harīn sarvāṃs tvaritāḥ śāsanān mama

तस्य वानरराजस्य श्रुत्वा वायुसुतो वचः
दिक्षु सर्वासु विक्रान्तान्प्रेषयामास वानरान्

tasya vānararājasya śrutvā vāyusuto vacaḥ
dikṣu sarvāsu vikrāntān preṣayām āsa vānarān

ते पदं विष्णुविक्रान्तं पतत्रिज्योतिरध्वगाः
प्रयाताः प्रहिता राज्ञा हरयस्तत्क्षणेन वै

te padaṃ viṣṇuvikrāntaṃ patatrijyotiradhvagāḥ
prayātāḥ prahitā rājñā harayas tatkṣaṇena vai

ते समुद्रेषु गिरिषु वनेषु च सरित्सु च
वानरा वानरान्सर्वान्रामहेतोरचोदयन्

te samudreṣu giriṣu vaneṣu ca saritsu ca
vānarā vānarān sarvān rāmahetor acodayan

मृत्युकालोपमस्याज्ञां राजराजस्य वानराः
सुग्रीवस्याययुः श्रुत्वा सुग्रीवभयदर्शिनः

mṛtyukālopamasyājñāṃ rājarājasya vānarāḥ
sugrīvasyāyayuḥ śrutvā sugrīvabhayadarśinaḥ

ततस्तेऽञ्जनसंकाशा गिरेस्तस्मान्महाजवाः
तिस्रः कोट्यः प्लवंगानां निर्ययुर्यत्र राघवः

tatas te 'ñjanasaṃkāśā gires tasmān mahājavāḥ
tisraḥ koṭyaḥ plavaṃgānāṃ niryayur yatra rāghavaḥ

अस्तं गच्छति यत्रार्कस्तस्मिन्गिरिवरे रताः
तप्तहेमसमाभासास्तस्मात्कोट्यो दशच्युताः

astaṃ gacchati yatrārkas tasmin girivare ratāḥ
taptahemasamābhāsās tasmāt koṭyo daśacyutāḥ

कैलास शिखरेभ्यश्च सिंहकेसरवर्चसाम्
ततः कोटिसहस्राणि वानराणामुपागमन्

kailāsa śikharebhyaś ca siṃhakesaravarcasām
tataḥ koṭisahasrāṇi vānarāṇām upāgaman

फलमूलेन जीवन्तो हिमवन्तमुपाश्रिताः
तेषां कोटिसहस्राणां सहस्रं समवर्तत

phalamūlena jīvanto himavantam upāśritāḥ
teṣāṃ koṭisahasrāṇāṃ sahasraṃ samavartata

अङ्गारक समानानां भीमानां भीमकर्मणाम्
विन्ध्याद्वानरकोटीनां सहस्राण्यपतन्द्रुतम्

aṅgāraka samānānāṃ bhīmānāṃ bhīmakarmaṇām
vindhyād vānarakoṭīnāṃ sahasrāṇy apatan drutam

क्षीरोदवेलानिलयास्तमालवनवासिनः
नारिकेलाशनाश्चैव तेषां संख्या न विद्यते

kṣīrodavelānilayās tamālavanavāsinaḥ
nārikelāśanāś caiva teṣāṃ saṃkhyā na vidyate

वनेभ्यो गह्वरेभ्यश्च सरिद्भ्यश्च महाजवाः
आगच्छद्वानरी सेना पिबन्तीव दिवाकरम्

vanebhyo gahvarebhyaś ca saridbhyaś ca mahājavāḥ
āgacchad vānarī senā pibantīva divākaram

ये तु त्वरयितुं याता वानराः सर्ववानरान्
ते वीरा हिमवच्छैलं ददृशुस्तं महाद्रुमम्

ye tu tvarayituṃ yātā vānarāḥ sarvavānarān
te vīrā himavac chailaṃ dadṛśus taṃ mahādrumam

तस्मिन्गिरिवरे रम्ये यज्ञो महेश्वरः पुरा
सर्वदेवमनस्तोषो बभौ दिव्यो मनोहरः

tasmin girivare ramye yajño maheśvaraḥ purā
sarvadevamanastoṣo babhau divyo manoharaḥ

अन्नविष्यन्दजातानि मूलानि च फलानि च
अमृतस्वादुकल्पानि ददृशुस्तत्र वानराः

annaviṣyandajātāni mūlāni ca phalāni ca
amṛtasvādukalpāni dadṛśus tatra vānarāḥ

तदन्न संभवं दिव्यं फलं मूलं मनोहरम्
यः कश्चित्सकृदश्नाति मासं भवति तर्पितः

tad anna saṃbhavaṃ divyaṃ phalaṃ mūlaṃ manoharam
yaḥ kaś cit sakṛd aśnāti māsaṃ bhavati tarpitaḥ

तानि मूलानि दिव्यानि फलानि च फलाशनाः
औषधानि च दिव्यानि जगृहुर्हरियूथपाः

tāni mūlāni divyāni phalāni ca phalāśanāḥ
auṣadhāni ca divyāni jagṛhur hariyūthapāḥ

तस्माच्च यज्ञायतनात्पुष्पाणि सुरभीणि च
आनिन्युर्वानरा गत्वा सुग्रीवप्रियकारणात्

tasmāc ca yajñāyatanāt puṣpāṇi surabhīṇi ca
āninyur vānarā gatvā sugrīvapriyakāraṇāt

ते तु सर्वे हरिवराः पृथिव्यां सर्ववानरान्
संचोदयित्वा त्वरितं यूथानां जग्मुरग्रतः

te tu sarve harivarāḥ pṛthivyāṃ sarvavānarān
saṃcodayitvā tvaritaṃ yūthānāṃ jagmur agrataḥ

ते तु तेन मुहूर्तेन यूथपाः शीघ्रकारिणः
किष्किन्धां त्वरया प्राप्ताः सुग्रीवो यत्र वानरः

te tu tena muhūrtena yūthapāḥ śīghrakāriṇaḥ
kiṣkindhāṃ tvarayā prāptāḥ sugrīvo yatra vānaraḥ

ते गृहीत्वौषधीः सर्वाः फलं मूलं च वानराः
तं प्रतिग्राहयामासुर्वचनं चेदमब्रुवन्

te gṛhītvauṣadhīḥ sarvāḥ phalaṃ mūlaṃ ca vānarāḥ
taṃ pratigrāhayām āsur vacanaṃ cedam abruvan

सर्वे परिगताः शैलाः समुद्राश्च वनानि च
पृथिव्यां वानराः सर्वे शासनादुपयान्ति ते

sarve parigatāḥ śailāḥ samudrāś ca vanāni ca
pṛthivyāṃ vānarāḥ sarve śāsanād upayānti te

एवं श्रुत्वा ततो हृष्टः सुग्रीवः प्लवगाधिपः
प्रतिजग्राह च प्रीतस्तेषां सर्वमुपायनम्

evaṃ śrutvā tato hṛṣṭaḥ sugrīvaḥ plavagādhipaḥ
pratijagrāha ca prītas teṣāṃ sarvam upāyanam