Kishkindha Kanda, sarga 37

प्रतिगृह्य च तत्सर्वमुपानयमुपाहृतम्
वानरान्सान्त्वयित्वा च सर्वानेव व्यसर्जयत्

pratigṛhya ca tat sarvam upānayam upāhṛtam
vānarān sāntvayitvā ca sarvān eva vyasarjayat

विसर्जयित्वा स हरीञ्शूरांस्तान्कृतकर्मणः
मेने कृतार्थमात्मानं राघवं च महाबलम्

visarjayitvā sa harīñ śūrāṃs tān kṛtakarmaṇaḥ
mene kṛtārtham ātmānaṃ rāghavaṃ ca mahābalam

स लक्ष्मणो भीमबलं सर्ववानरसत्तमम्
अब्रवीत्प्रश्रितं वाक्यं सुग्रीवं संप्रहर्षयन्
किष्किन्धाया विनिष्क्राम यदि ते सौम्य रोचते

sa lakṣmaṇo bhīmabalaṃ sarvavānarasattamam
abravīt praśritaṃ vākyaṃ sugrīvaṃ saṃpraharṣayan
kiṣkindhāyā viniṣkrāma yadi te saumya rocate

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा लक्ष्मणस्य सुभाषितम्
सुग्रीवः परमप्रीतो वाक्यमेतदुवाच ह

tasya tad vacanaṃ śrutvā lakṣmaṇasya subhāṣitam
sugrīvaḥ paramaprīto vākyam etad uvāca ha

एवं भवतु गच्छामः स्थेयं त्वच्छासने मया
तमेवमुक्त्वा सुग्रीवो लक्ष्मणं शुभलक्ष्मणम्

evaṃ bhavatu gacchāmaḥ stheyaṃ tvacchāsane mayā
tam evam uktvā sugrīvo lakṣmaṇaṃ śubhalakṣmaṇam

विसर्जयामास तदा तारामन्याश्च योषितः
एतेत्युच्चैर्हरिवरान्सुग्रीवः समुदाहरत्

visarjayām āsa tadā tārām anyāś ca yoṣitaḥ
etety uccair harivarān sugrīvaḥ samudāharat

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा हरयः शीघ्रमाययुः
बद्धाञ्जलिपुटाः सर्वे ये स्युः स्त्रीदर्शनक्षमाः

tasya tad vacanaṃ śrutvā harayaḥ śīghram āyayuḥ
baddhāñjalipuṭāḥ sarve ye syuḥ strīdarśanakṣamāḥ

तानुवाच ततः प्राप्तान्राजार्कसदृशप्रभः
उपस्थापयत क्षिप्रं शिबिकां मम वानराः

tān uvāca tataḥ prāptān rājārkasadṛśaprabhaḥ
upasthāpayata kṣipraṃ śibikāṃ mama vānarāḥ

श्रुत्वा तु वचनं तस्य हरयः शीघ्रविक्रमाः
समुपस्थापयामासुः शिबिकां प्रियदर्शनाम्

śrutvā tu vacanaṃ tasya harayaḥ śīghravikramāḥ
samupasthāpayām āsuḥ śibikāṃ priyadarśanām

तामुपस्थापितां दृष्ट्वा शिबिकां वानराधिपः
लक्ष्मणारुह्यतां शीघ्रमिति सौमित्रिमब्रवीत्

tām upasthāpitāṃ dṛṣṭvā śibikāṃ vānarādhipaḥ
lakṣmaṇāruhyatāṃ śīghram iti saumitrim abravīt

इत्युक्त्वा काञ्चनं यानं सुग्रीवः सूर्यसंनिभम्
बृहद्भिर्हरिभिर्युक्तमारुरोह सलक्ष्मणः

ity uktvā kāñcanaṃ yānaṃ sugrīvaḥ sūryasaṃnibham
bṛhadbhir haribhir yuktam āruroha salakṣmaṇaḥ

पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि
शुक्लैश्च बालव्यजनैर्धूयमानैः समन्ततः

pāṇḍureṇātapatreṇa dhriyamāṇena mūrdhani
śuklaiś ca bālavyajanair dhūyamānaiḥ samantataḥ

शङ्खभेरीनिनादैश्च बन्दिभिश्चाभिवन्दितः
निर्ययौ प्राप्य सुग्रीवो राज्यश्रियमनुत्तमाम्

śaṅkhabherīninādaiś ca bandibhiś cābhivanditaḥ
niryayau prāpya sugrīvo rājyaśriyam anuttamām

स वानरशतैस्तीष्क्णैर्बहुभिः शस्त्रपाणिभिः
परिकीर्णो ययौ तत्र यत्र रामो व्यवस्थितः

sa vānaraśatais tīṣkṇair bahubhiḥ śastrapāṇibhiḥ
parikīrṇo yayau tatra yatra rāmo vyavasthitaḥ

स तं देशमनुप्राप्य श्रेष्ठं रामनिषेवितम्
अवातरन्महातेजाः शिबिकायाः सलक्ष्मणः

sa taṃ deśam anuprāpya śreṣṭhaṃ rāmaniṣevitam
avātaran mahātejāḥ śibikāyāḥ salakṣmaṇaḥ

आसाद्य च ततो रामं कृताञ्जलिपुटोऽभवत्
कृताञ्जलौ स्थिते तस्मिन्वानराश्चभवंस्तथा

āsādya ca tato rāmaṃ kṛtāñjalipuṭo 'bhavat
kṛtāñjalau sthite tasmin vānarāś cabhavaṃs tathā

तटाकमिव तद्दृष्ट्वा रामः कुड्मलपङ्कजम्
वानराणां महत्सैन्यं सुग्रीवे प्रीतिमानभूत्

taṭākam iva tad dṛṣṭvā rāmaḥ kuḍmalapaṅkajam
vānarāṇāṃ mahat sainyaṃ sugrīve prītimān abhūt

पादयोः पतितं मूर्ध्ना तमुत्थाप्य हरीश्वरम्
प्रेंणा च बहुमानाच्च राघवः परिषस्वजे

pādayoḥ patitaṃ mūrdhnā tam utthāpya harīśvaram
preṃṇā ca bahumānāc ca rāghavaḥ pariṣasvaje

परिष्वज्य च धर्मात्मा निषीदेति ततोऽब्रवीत्
तं निषण्णं ततो दृष्ट्वा क्षितौ रामोऽब्रवीद्वचः

pariṣvajya ca dharmātmā niṣīdeti tato 'bravīt
taṃ niṣaṇṇaṃ tato dṛṣṭvā kṣitau rāmo 'bravīd vacaḥ

धर्ममर्थं च कामं च काले यस्तु निषेवते
विभज्य सततं वीर स राजा हरिसत्तम

dharmam arthaṃ ca kāmaṃ ca kāle yas tu niṣevate
vibhajya satataṃ vīra sa rājā harisattama

हित्वा धर्मं तथार्थं च कामं यस्तु निषेवते
स वृक्षाग्रे यथा सुप्तः पतितः प्रतिबुध्यते

hitvā dharmaṃ tathārthaṃ ca kāmaṃ yas tu niṣevate
sa vṛkṣāgre yathā suptaḥ patitaḥ pratibudhyate

अमित्राणां वधे युक्तो मित्राणां संग्रहे रतः
त्रिवर्गफलभोक्ता तु राजा धर्मेण युज्यते

amitrāṇāṃ vadhe yukto mitrāṇāṃ saṃgrahe rataḥ
trivargaphalabhoktā tu rājā dharmeṇa yujyate

उद्योगसमयस्त्वेष प्राप्तः शत्रुविनाशन
संचिन्त्यतां हि पिङ्गेश हरिभिः सह मन्त्रिभिः

udyogasamayas tv eṣa prāptaḥ śatruvināśana
saṃcintyatāṃ hi piṅgeśa haribhiḥ saha mantribhiḥ

एवमुक्तस्तु सुग्रीवो रामं वचनमब्रवीत्

evam uktas tu sugrīvo rāmaṃ vacanam abravīt

प्रनष्टा श्रीश्च कीर्तिश्च कपिराज्यं च शाश्वतम्
त्वत्प्रसादान्महाबाहो पुनः प्राप्तमिदं मया

pranaṣṭā śrīś ca kīrtiś ca kapirājyaṃ ca śāśvatam
tvatprasādān mahābāho punaḥ prāptam idaṃ mayā

तव देवप्रसदाच्च भ्रातुश्च जयतां वर
कृतं न प्रतिकुर्याद्यः पुरुषाणां स दूषकः

tava devaprasadāc ca bhrātuś ca jayatāṃ vara
kṛtaṃ na pratikuryād yaḥ puruṣāṇāṃ sa dūṣakaḥ

एते वानरमुख्याश्च शतशः शत्रुसूदन
प्राप्ताश्चादाय बलिनः पृथिव्यां सर्ववानरान्

ete vānaramukhyāś ca śataśaḥ śatrusūdana
prāptāś cādāya balinaḥ pṛthivyāṃ sarvavānarān

ऋक्षाश्चावहिताः शूरा गोलाङ्गूलाश्च राघव
कान्तार वनदुर्गाणामभिज्ञा घोरदर्शनाः

ṛkṣāś cāvahitāḥ śūrā golāṅgūlāś ca rāghava
kāntāra vanadurgāṇām abhijñā ghoradarśanāḥ

देवगन्धर्वपुत्राश्च वानराः कामरूपिणः
स्वैः स्वैः परिवृताः सैन्यैर्वर्तन्ते पथि राघव

devagandharvaputrāś ca vānarāḥ kāmarūpiṇaḥ
svaiḥ svaiḥ parivṛtāḥ sainyair vartante pathi rāghava

शतैः शतसहस्रैश्च कोटिभिश्च प्लवंगमाः
अयुतैश्चावृता वीरा शङ्कुभिश्च परंतप

śataiḥ śatasahasraiś ca koṭibhiś ca plavaṃgamāḥ
ayutaiś cāvṛtā vīrā śaṅkubhiś ca paraṃtapa

अर्बुदैरर्बुदशतैर्मध्यैश्चान्तैश्च वानराः
समुद्रैश्च परार्धैश्च हरयो हरियूथपाः

arbudair arbudaśatair madhyaiś cāntaiś ca vānarāḥ
samudraiś ca parārdhaiś ca harayo hariyūthapāḥ

आगमिष्यन्ति ते राजन्महेन्द्रसमविक्रमाः
मेरुमन्दरसंकाशा विन्ध्यमेरुकृतालयाः

āgamiṣyanti te rājan mahendrasamavikramāḥ
merumandarasaṃkāśā vindhyamerukṛtālayāḥ

ते त्वामभिगमिष्यन्ति राक्षसं ये सबान्धवम्
निहत्य रावणं संख्ये ह्यानयिष्यन्ति मैथिलीम्

te tvām abhigamiṣyanti rākṣasaṃ ye sabāndhavam
nihatya rāvaṇaṃ saṃkhye hy ānayiṣyanti maithilīm

ततस्तमुद्योगमवेक्ष्य बुद्धिमा;न्हरिप्रवीरस्य निदेशवर्तिनः
बभूव हर्षाद्वसुधाधिपात्मजः; प्रबुद्धनीलोत्पलतुल्यदर्शनः

tatas tam udyogam avekṣya buddhimān; haripravīrasya nideśavartinaḥ
babhūva harṣād vasudhādhipātmajaḥ; prabuddhanīlotpalatulyadarśanaḥ