Kishkindha Kanda, sarga 38

इति ब्रुवाणं सुग्रीवं रामो धर्मभृतां वरः
बाहुभ्यां संपरिष्वज्य प्रत्युवाच कृताञ्जलिम्

iti bruvāṇaṃ sugrīvaṃ rāmo dharmabhṛtāṃ varaḥ
bāhubhyāṃ saṃpariṣvajya pratyuvāca kṛtāñjalim

यदिन्द्रो वर्षते वर्षं न तच्चित्रं भवेद्भुवि
आदित्यो वा सहस्रांशुः कुर्याद्वितिमिरं नभः

yad indro varṣate varṣaṃ na tac citraṃ bhaved bhuvi
ādityo vā sahasrāṃśuḥ kuryād vitimiraṃ nabhaḥ

चन्द्रमा रश्मिभिः कुर्यात्पृथिवीं सौम्य निर्मलाम्
त्वद्विधो वापि मित्राणां प्रतिकुर्यात्परंतप

candramā raśmibhiḥ kuryāt pṛthivīṃ saumya nirmalām
tvadvidho vāpi mitrāṇāṃ pratikuryāt paraṃtapa

एवं त्वयि न तच्चित्रं भवेद्यत्सौम्य शोभनम्
जानाम्यहं त्वां सुग्रीव सततं प्रियवादिनम्

evaṃ tvayi na tac citraṃ bhaved yat saumya śobhanam
jānāmy ahaṃ tvāṃ sugrīva satataṃ priyavādinam

त्वत्सनाथः सखे संख्ये जेतास्मि सकलानरीन्
त्वमेव मे सुहृन्मित्रं साहाय्यं कर्तुमर्हसि

tvatsanāthaḥ sakhe saṃkhye jetāsmi sakalān arīn
tvam eva me suhṛn mitraṃ sāhāyyaṃ kartum arhasi

जहारात्मविनाशाय वैदेहीं राक्षसाधमः
वञ्चयित्वा तु पौलोमीमनुह्लादो यथा शचीम्

jahārātmavināśāya vaidehīṃ rākṣasādhamaḥ
vañcayitvā tu paulomīm anuhlādo yathā śacīm

नचिरात्तं हनिष्यामि रावणं निशितैः शरैः
पौलोम्याः पितरं दृप्तं शतक्रतुरिवारिहा

nacirāt taṃ haniṣyāmi rāvaṇaṃ niśitaiḥ śaraiḥ
paulomyāḥ pitaraṃ dṛptaṃ śatakratur ivārihā

एतस्मिन्नन्तरे चैव रजः समभिवर्तत
उष्णां तीव्रां सहस्रांशोश्छादयद्गगने प्रभाम्

etasminn antare caiva rajaḥ samabhivartata
uṣṇāṃ tīvrāṃ sahasrāṃśoś chādayad gagane prabhām

दिशः पर्याकुलाश्चासन्रजसा तेन मूर्छिताः
चचाल च मही सर्वा सशैलवनकानना

diśaḥ paryākulāś cāsan rajasā tena mūrchitāḥ
cacāla ca mahī sarvā saśailavanakānanā

ततो नगेन्द्रसंकाशैस्तीक्ष्ण दंष्ट्रैर्महाबलैः
कृत्स्ना संछादिता भूमिरसंख्येयैः प्लवंगमैः

tato nagendrasaṃkāśais tīkṣṇa daṃṣṭrair mahābalaiḥ
kṛtsnā saṃchāditā bhūmir asaṃkhyeyaiḥ plavaṃgamaiḥ

निमेषान्तरमात्रेण ततस्तैर्हरियूथपैः
कोटीशतपरीवारैः कामरूपिभिरावृता

nimeṣāntaramātreṇa tatas tair hariyūthapaiḥ
koṭīśataparīvāraiḥ kāmarūpibhir āvṛtā

नादेयैः पार्वतीयैश्च सामुद्रैश्च महाबलैः
हरिभिर्मेघनिर्ह्रादैरन्यैश्च वनचारिभिः

nādeyaiḥ pārvatīyaiś ca sāmudraiś ca mahābalaiḥ
haribhir meghanirhrādair anyaiś ca vanacāribhiḥ

तरुणादित्यवर्णैश्च शशिगौरैश्च वानरैः
पद्मकेसरवर्णैश्च श्वेतैर्मेरुकृतालयैः

taruṇādityavarṇaiś ca śaśigauraiś ca vānaraiḥ
padmakesaravarṇaiś ca śvetair merukṛtālayaiḥ

कोटीसहस्रैर्दशभिः श्रीमान्परिवृतस्तदा
वीरः शतबलिर्नाम वानरः प्रत्यदृश्यत

koṭīsahasrair daśabhiḥ śrīmān parivṛtas tadā
vīraḥ śatabalir nāma vānaraḥ pratyadṛśyata

ततः काञ्चनशैलाभस्ताराया वीर्यवान्पिता
अनेकैर्दशसाहस्रैः कोटिभिः प्रत्यदृश्यत

tataḥ kāñcanaśailābhas tārāyā vīryavān pitā
anekair daśasāhasraiḥ koṭibhiḥ pratyadṛśyata

पद्मकेसरसंकाशस्तरुणार्कनिभाननः
बुद्धिमान्वानरश्रेष्ठः सर्ववानरसत्तमः

padmakesarasaṃkāśas taruṇārkanibhānanaḥ
buddhimān vānaraśreṣṭhaḥ sarvavānarasattamaḥ

अनीकैर्बहुसाहस्रैर्वानराणां समन्वितः
पिता हनुमतः श्रीमान्केसरी प्रत्यदृश्यत

anīkair bahusāhasrair vānarāṇāṃ samanvitaḥ
pitā hanumataḥ śrīmān kesarī pratyadṛśyata

गोलाङ्गूलमहाराजो गवाक्षो भीमविक्रमः
वृतः कोटिसहस्रेण वानराणामदृश्यत

golāṅgūlamahārājo gavākṣo bhīmavikramaḥ
vṛtaḥ koṭisahasreṇa vānarāṇām adṛśyata

ऋक्षाणां भीमवेगानां धूम्रः शत्रुनिबर्हणः
वृतः कोटिसहस्राभ्यां द्वाभ्यां समभिवर्तत

ṛkṣāṇāṃ bhīmavegānāṃ dhūmraḥ śatrunibarhaṇaḥ
vṛtaḥ koṭisahasrābhyāṃ dvābhyāṃ samabhivartata

महाचलनिभैर्घोरैः पनसो नाम यूथपः
आजगाम महावीर्यस्तिसृभिः कोटिभिर्वृतः

mahācalanibhair ghoraiḥ panaso nāma yūthapaḥ
ājagāma mahāvīryas tisṛbhiḥ koṭibhir vṛtaḥ

नीलाञ्जनचयाकारो नीलो नामाथ यूथपः
अदृश्यत महाकायः कोटिभिर्दशभिर्वृतः

nīlāñjanacayākāro nīlo nāmātha yūthapaḥ
adṛśyata mahākāyaḥ koṭibhir daśabhir vṛtaḥ

दरीमुखश्च बलवान्यूथपोऽभ्याययौ तदा
वृतः कोटिसहस्रेण सुग्रीवं समुपस्थितः

darīmukhaś ca balavān yūthapo 'bhyāyayau tadā
vṛtaḥ koṭisahasreṇa sugrīvaṃ samupasthitaḥ

मैन्दश्च द्विविदश्चोभावश्विपुत्रौ महावलौ
कोटिकोटिसहस्रेण वानराणामदृश्यताम्

maindaś ca dvividaś cobhāv aśviputrau mahāvalau
koṭikoṭisahasreṇa vānarāṇām adṛśyatām

ततः कोटिसहस्राणां सहस्रेण शतेन च
पृष्ठतोऽनुगतः प्राप्तो हरिभिर्गन्धमादनः

tataḥ koṭisahasrāṇāṃ sahasreṇa śatena ca
pṛṣṭhato 'nugataḥ prāpto haribhir gandhamādanaḥ

ततः पद्मसहस्रेण वृतः शङ्कुशतेन च
युवराजोऽङ्गदः प्राप्तः पितृतुल्यपराक्रमः

tataḥ padmasahasreṇa vṛtaḥ śaṅkuśatena ca
yuvarājo 'ṅgadaḥ prāptaḥ pitṛtulyaparākramaḥ

ततस्ताराद्युतिस्तारो हरिर्भीमपराक्रमः
पञ्चभिर्हरिकोटीभिर्दूरतः प्रत्यदृश्यत

tatas tārādyutis tāro harir bhīmaparākramaḥ
pañcabhir harikoṭībhir dūrataḥ pratyadṛśyata

इन्द्रजानुः कपिर्वीरो यूथपः प्रत्यदृश्यत
एकादशानां कोटीनामीश्वरस्तैश्च संवृतः

indrajānuḥ kapir vīro yūthapaḥ pratyadṛśyata
ekādaśānāṃ koṭīnām īśvaras taiś ca saṃvṛtaḥ

ततो रम्भस्त्वनुप्राप्तस्तरुणादित्यसंनिभः
अयुतेन वृतश्चैव सहस्रेण शतेन च

tato rambhas tv anuprāptas taruṇādityasaṃnibhaḥ
ayutena vṛtaś caiva sahasreṇa śatena ca

ततो यूथपतिर्वीरो दुर्मुखो नाम वानरः
प्रत्यदृश्यत कोटिभ्यां द्वाभ्यां परिवृतो बली

tato yūthapatir vīro durmukho nāma vānaraḥ
pratyadṛśyata koṭibhyāṃ dvābhyāṃ parivṛto balī

कैलासशिखराकारैर्वानरैर्भीमविक्रमैः
वृतः कोटिसहस्रेण हनुमान्प्रत्यदृश्यत

kailāsaśikharākārair vānarair bhīmavikramaiḥ
vṛtaḥ koṭisahasreṇa hanumān pratyadṛśyata

नलश्चापि महावीर्यः संवृतो द्रुमवासिभिः
कोटीशतेन संप्राप्तः सहस्रेण शतेन च

nalaś cāpi mahāvīryaḥ saṃvṛto drumavāsibhiḥ
koṭīśatena saṃprāptaḥ sahasreṇa śatena ca

शरभः कुमुदो वह्निर्वानरो रम्भ एव च
एते चान्ये च बहवो वानराः कामरूपिणः

śarabhaḥ kumudo vahnir vānaro rambha eva ca
ete cānye ca bahavo vānarāḥ kāmarūpiṇaḥ

आवृत्य पृथिवीं सर्वां पर्वतांश्च वनानि च
आप्लवन्तः प्लवन्तश्च गर्जन्तश्च प्लवंगमाः
अभ्यवर्तन्त सुग्रीवं सूर्यमभ्रगणा इव

āvṛtya pṛthivīṃ sarvāṃ parvatāṃś ca vanāni ca
āplavantaḥ plavantaś ca garjantaś ca plavaṃgamāḥ
abhyavartanta sugrīvaṃ sūryam abhragaṇā iva

कुर्वाणा बहुशब्दांश्च प्रहृष्टा बलशालिनः
शिरोभिर्वानरेन्द्राय सुग्रीवाय न्यवेदयन्

kurvāṇā bahuśabdāṃś ca prahṛṣṭā balaśālinaḥ
śirobhir vānarendrāya sugrīvāya nyavedayan

अपरे वानरश्रेष्ठाः संगम्य च यथोचितम्
सुग्रीवेण समागम्य स्थिताः प्राञ्जलयस्तदा

apare vānaraśreṣṭhāḥ saṃgamya ca yathocitam
sugrīveṇa samāgamya sthitāḥ prāñjalayas tadā

सुग्रीवस्त्वरितो रामे सर्वांस्तान्वानरर्षभान्
निवेदयित्वा धर्मज्ञः स्थितः प्राञ्जलिरब्रवीत्

sugrīvas tvarito rāme sarvāṃs tān vānararṣabhān
nivedayitvā dharmajñaḥ sthitaḥ prāñjalir abravīt

यथा सुखं पर्वतनिर्झरेषु; वनेषु सर्वेषु च वानरेन्द्राः
निवेशयित्वा विधिवद्बलानि; बलं बलज्ञः प्रतिपत्तुमीष्टे

yathā sukhaṃ parvatanirjhareṣu; vaneṣu sarveṣu ca vānarendrāḥ
niveśayitvā vidhivad balāni; balaṃ balajñaḥ pratipattum īṣṭe