Kishkindha Kanda, sarga 50

Kiṣkindhākāṇḍa · 19 Critical Edition verses

इत्युक्त्वा हनुमांस्तत्र पुनः कृष्णाजिनाम्बराम्
अब्रवीत्तां महाभागां तापसीं धर्मचारिणीम्

ity uktvā hanumāṃs tatra punaḥ kṛṣṇājināmbarām
abravīt tāṃ mahābhāgāṃ tāpasīṃ dharmacāriṇīm

इदं प्रविष्टाः सहसा बिलं तिमिरसंवृतम्
क्षुत्पिपासा परिश्रान्ताः परिखिन्नाश्च सर्वशः

idaṃ praviṣṭāḥ sahasā bilaṃ timirasaṃvṛtam
kṣutpipāsā pariśrāntāḥ parikhinnāś ca sarvaśaḥ

महद्धिरण्या विवरं प्रविष्टाः स्म पिपासिताः
इमांस्त्वेवं विधान्भावान्विविधानद्भुतोपमान्
दृष्ट्वा वयं प्रव्यथिताः संभ्रान्ता नष्टचेतसः

mahad dhiraṇyā vivaraṃ praviṣṭāḥ sma pipāsitāḥ
imāṃs tv evaṃ vidhān bhāvān vividhān adbhutopamān
dṛṣṭvā vayaṃ pravyathitāḥ saṃbhrāntā naṣṭacetasaḥ

कस्येमे काञ्चना वृक्षास्तरुणादित्यसंनिभाः
शुचीन्यभ्यवहार्याणि मूलानि च फलानि च

kasyeme kāñcanā vṛkṣās taruṇādityasaṃnibhāḥ
śucīny abhyavahāryāṇi mūlāni ca phalāni ca

काञ्चनानि विमानानि राजतानि गृहाणि च
तपनीय गवाक्षाणि मणिजालावृतानि च

kāñcanāni vimānāni rājatāni gṛhāṇi ca
tapanīya gavākṣāṇi maṇijālāvṛtāni ca

पुष्पिताः फालवन्तश्च पुण्याः सुरभिगन्धिनः
इमे जाम्बूनदमयाः पादपाः कस्य तेजसा

puṣpitāḥ phālavantaś ca puṇyāḥ surabhigandhinaḥ
ime jāmbūnadamayāḥ pādapāḥ kasya tejasā

काञ्चनानि च पद्मानि जातानि विमले जले
कथं मत्स्याश्च सौवर्णा चरन्ति सह कच्छपैः

kāñcanāni ca padmāni jātāni vimale jale
kathaṃ matsyāś ca sauvarṇā caranti saha kacchapaiḥ

आत्मानमनुभावं च कस्य चैतत्तपोबलम्
अजानतां नः सर्वेषां सर्वमाख्यातुमर्हसि

ātmānam anubhāvaṃ ca kasya caitat tapobalam
ajānatāṃ naḥ sarveṣāṃ sarvam ākhyātum arhasi

एवमुक्ता हनुमता तापसी धर्मचारिणी
प्रत्युवाच हनूमन्तं सर्वभूतहिते रता

evam uktā hanumatā tāpasī dharmacāriṇī
pratyuvāca hanūmantaṃ sarvabhūtahite ratā

मयो नाम महातेजा मायावी दानवर्षभः
तेनेदं निर्मितं सर्वं मायया काञ्चनं वनम्

mayo nāma mahātejā māyāvī dānavarṣabhaḥ
tenedaṃ nirmitaṃ sarvaṃ māyayā kāñcanaṃ vanam

पुरा दानवमुख्यानां विश्वकर्मा बभूव ह
येनेदं काञ्चनं दिव्यं निर्मितं भवनोत्तमम्

purā dānavamukhyānāṃ viśvakarmā babhūva ha
yenedaṃ kāñcanaṃ divyaṃ nirmitaṃ bhavanottamam

स तु वर्षसहस्राणि तपस्तप्त्वा महावने
पितामहाद्वरं लेभे सर्वमौशसनं धनम्

sa tu varṣasahasrāṇi tapas taptvā mahāvane
pitāmahād varaṃ lebhe sarvam auśasanaṃ dhanam

विधाय सर्वं बलवान्सर्वकामेश्वरस्तदा
उवास सुखितः कालं कंचिदस्मिन्महावने

vidhāya sarvaṃ balavān sarvakāmeśvaras tadā
uvāsa sukhitaḥ kālaṃ kaṃ cid asmin mahāvane

तमप्सरसि हेमायां सक्तं दानवपुंगवम्
विक्रम्यैवाशनिं गृह्य जघानेशः पुरंदरः

tam apsarasi hemāyāṃ saktaṃ dānavapuṃgavam
vikramyaivāśaniṃ gṛhya jaghāneśaḥ puraṃdaraḥ

इदं च ब्रह्मणा दत्तं हेमायै वनमुत्तमम्
शाश्वतः कामभोगश्च गृहं चेदं हिरण्मयम्

idaṃ ca brahmaṇā dattaṃ hemāyai vanam uttamam
śāśvataḥ kāmabhogaś ca gṛhaṃ cedaṃ hiraṇmayam

दुहिता मेरुसावर्णेरहं तस्याः स्वयं प्रभा
इदं रक्षामि भवनं हेमाया वानरोत्तम

duhitā merusāvarṇer ahaṃ tasyāḥ svayaṃ prabhā
idaṃ rakṣāmi bhavanaṃ hemāyā vānarottama

मम प्रियसखी हेमा नृत्तगीतविशारदा
तया दत्तवरा चास्मि रक्षामि भवनोत्तमम्

mama priyasakhī hemā nṛttagītaviśāradā
tayā dattavarā cāsmi rakṣāmi bhavanottamam

किं कार्यं कस्य वा हेतोः कान्ताराणि प्रपद्यथ
कथं चेदं वनं दुर्गं युष्माभिरुपलक्षितम्

kiṃ kāryaṃ kasya vā hetoḥ kāntārāṇi prapadyatha
kathaṃ cedaṃ vanaṃ durgaṃ yuṣmābhir upalakṣitam

इमान्यभ्यवहार्याणि मूलानि च फलानि च
भुक्त्वा पीत्वा च पानीयं सर्वं मे वक्तुमर्हथ

imāny abhyavahāryāṇi mūlāni ca phalāni ca
bhuktvā pītvā ca pānīyaṃ sarvaṃ me vaktum arhatha