Kishkindha Kanda, sarga 51

अथ तानब्रवीत्सर्वान्विश्रान्तान्हरियूथपान्
इदं वचनमेकाग्रा तापसी धर्मचारिणी

atha tān abravīt sarvān viśrāntān hariyūthapān
idaṃ vacanam ekāgrā tāpasī dharmacāriṇī

वानरा यदि वः खेदः प्रनष्टः फलभक्षणात्
यदि चैतन्मया श्राव्यं श्रोतुमिच्छामि कथ्यताम्

vānarā yadi vaḥ khedaḥ pranaṣṭaḥ phalabhakṣaṇāt
yadi caitan mayā śrāvyaṃ śrotum icchāmi kathyatām

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा हनुमान्मारुतात्मजः
आर्जवेन यथातत्त्वमाख्यातुमुपचक्रमे

tasyās tad vacanaṃ śrutvā hanumān mārutātmajaḥ
ārjavena yathātattvam ākhyātum upacakrame

राजा सर्वस्य लोकस्य महेन्द्रवरुणोपमः
रामो दाशरथिः श्रीमान्प्रविष्टो दण्डकावनम्

rājā sarvasya lokasya mahendravaruṇopamaḥ
rāmo dāśarathiḥ śrīmān praviṣṭo daṇḍakāvanam

लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वैदेह्या चापि भार्यया
तस्य भार्या जनस्थानाद्रावणेन हृता बलात्

lakṣmaṇena saha bhrātrā vaidehyā cāpi bhāryayā
tasya bhāryā janasthānād rāvaṇena hṛtā balāt

वीरस्तस्य सखा राज्ञः सुग्रीवो नाम वानरः
राजा वानरमुख्यानां येन प्रस्थापिता वयम्

vīras tasya sakhā rājñaḥ sugrīvo nāma vānaraḥ
rājā vānaramukhyānāṃ yena prasthāpitā vayam

अगस्त्यचरितामाशां दक्षिणां यमरक्षिताम्
सहैभिर्वानरैर्मुख्यैरङ्गदप्रमुखैर्वयम्

agastyacaritām āśāṃ dakṣiṇāṃ yamarakṣitām
sahaibhir vānarair mukhyair aṅgadapramukhair vayam

रावणं सहिताः सर्वे राक्षसं कामरूपिणम्
सीतया सह वैदेह्या मार्गध्वमिति चोदिताः

rāvaṇaṃ sahitāḥ sarve rākṣasaṃ kāmarūpiṇam
sītayā saha vaidehyā mārgadhvam iti coditāḥ

विचित्य तु वयं सर्वे समग्रां दक्षिणां दिशम्
बुभुक्षिताः परिश्रान्ता वृक्षमूलमुपाश्रिताः

vicitya tu vayaṃ sarve samagrāṃ dakṣiṇāṃ diśam
bubhukṣitāḥ pariśrāntā vṛkṣamūlam upāśritāḥ

विवर्णवदनाः सर्वे सर्वे ध्यानपरायणाः
नाधिगच्छामहे पारं मग्नाश्चिन्तामहार्णवे

vivarṇavadanāḥ sarve sarve dhyānaparāyaṇāḥ
nādhigacchāmahe pāraṃ magnāś cintāmahārṇave

चारयन्तस्ततश्चक्षुर्दृष्टवन्तो महद्बिलम्
लतापादपसंछन्नं तिमिरेण समावृतम्

cārayantas tataś cakṣur dṛṣṭavanto mahad bilam
latāpādapasaṃchannaṃ timireṇa samāvṛtam

अस्माद्धंसा जलक्लिन्नाः पक्षैः सलिलरेणुभिः
कुरराः सारसाश्चैव निष्पतन्ति पतत्रिणः
साध्वत्र प्रविशामेति मया तूक्ताः प्लवंगमाः

asmād dhaṃsā jalaklinnāḥ pakṣaiḥ salilareṇubhiḥ
kurarāḥ sārasāś caiva niṣpatanti patatriṇaḥ
sādhv atra praviśāmeti mayā tūktāḥ plavaṃgamāḥ

तेषामपि हि सर्वेषामनुमानमुपागतम्
गच्छामः प्रविशामेति भर्तृकार्यत्वरान्विताः

teṣām api hi sarveṣām anumānam upāgatam
gacchāmaḥ praviśāmeti bhartṛkāryatvarānvitāḥ

ततो गाढं निपतिता गृह्य हस्तौ परस्परम्
इदं प्रविष्टाः सहसा बिलं तिमिरसंवृतम्

tato gāḍhaṃ nipatitā gṛhya hastau parasparam
idaṃ praviṣṭāḥ sahasā bilaṃ timirasaṃvṛtam

एतन्नः कायमेतेन कृत्येन वयमागताः
त्वां चैवोपगताः सर्वे परिद्यूना बुभुक्षिताः

etan naḥ kāyam etena kṛtyena vayam āgatāḥ
tvāṃ caivopagatāḥ sarve paridyūnā bubhukṣitāḥ

आतिथ्यधर्मदत्तानि मूलानि च फलानि च
अस्माभिरुपभुक्तानि बुभुक्षापरिपीडितैः

ātithyadharmadattāni mūlāni ca phalāni ca
asmābhir upabhuktāni bubhukṣāparipīḍitaiḥ

यत्त्वया रक्षिताः सर्वे म्रियमाणा बुभुक्षया
ब्रूहि प्रत्युपकारार्थं किं ते कुर्वन्तु वानराः

yat tvayā rakṣitāḥ sarve mriyamāṇā bubhukṣayā
brūhi pratyupakārārthaṃ kiṃ te kurvantu vānarāḥ

एवमुक्ता तु सर्वज्ञा वानरैस्तैः स्वयंप्रभा
प्रत्युवाच ततः सर्वानिदं वानरयूथपम्

evam uktā tu sarvajñā vānarais taiḥ svayaṃprabhā
pratyuvāca tataḥ sarvān idaṃ vānarayūthapam

सर्वेषां परितुष्टास्मि वानराणां तरस्विनाम्
चरन्त्या मम धर्मेण न कार्यमिह केनचित्

sarveṣāṃ parituṣṭāsmi vānarāṇāṃ tarasvinām
carantyā mama dharmeṇa na kāryam iha kena cit