Kishkindha Kanda, sarga 55

उपविष्टास्तु ते सर्वे यस्मिन्प्रायं गिरिस्थले
हरयो गृध्रराजश्च तं देशमुपचक्रमे

upaviṣṭās tu te sarve yasmin prāyaṃ giristhale
harayo gṛdhrarājaś ca taṃ deśam upacakrame

साम्पातिर्नाम नाम्ना तु चिरजीवी विहंगमः
भ्राता जटायुषः श्रीमान्प्रख्यातबलपौरुषः

sāmpātir nāma nāmnā tu cirajīvī vihaṃgamaḥ
bhrātā jaṭāyuṣaḥ śrīmān prakhyātabalapauruṣaḥ

कन्दरादभिनिष्क्रम्य स विन्ध्यस्य महागिरेः
उपविष्टान्हरीन्दृष्ट्वा हृष्टात्मा गिरमब्रवीत्

kandarād abhiniṣkramya sa vindhyasya mahāgireḥ
upaviṣṭān harīn dṛṣṭvā hṛṣṭātmā giram abravīt

विधिः किल नरं लोके विधानेनानुवर्तते
यथायं विहितो भक्ष्यश्चिरान्मह्यमुपागतः

vidhiḥ kila naraṃ loke vidhānenānuvartate
yathāyaṃ vihito bhakṣyaś cirān mahyam upāgataḥ

परम्पराणां भक्षिष्ये वानराणां मृतं मृतम्
उवाचैवं वचः पक्षी तान्निरीक्ष्य प्लवंगमान्

paramparāṇāṃ bhakṣiṣye vānarāṇāṃ mṛtaṃ mṛtam
uvācaivaṃ vacaḥ pakṣī tān nirīkṣya plavaṃgamān

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भक्षलुब्धस्य पक्षिणः
अङ्गदः परमायस्तो हनूमन्तमथाब्रवीत्

tasya tad vacanaṃ śrutvā bhakṣalubdhasya pakṣiṇaḥ
aṅgadaḥ param āyasto hanūmantam athābravīt

पश्य सीतापदेशेन साक्षाद्वैवस्वतो यमः
इमं देशमनुप्राप्तो वानराणां विपत्तये

paśya sītāpadeśena sākṣād vaivasvato yamaḥ
imaṃ deśam anuprāpto vānarāṇāṃ vipattaye

रामस्य न कृतं कार्यं राज्ञो न च वचः कृतम्
हरीणामियमज्ञाता विपत्तिः सहसागता

rāmasya na kṛtaṃ kāryaṃ rājño na ca vacaḥ kṛtam
harīṇām iyam ajñātā vipattiḥ sahasāgatā

वैदेह्याः प्रियकामेन कृतं कर्म जटायुषा
गृध्रराजेन यत्तत्र श्रुतं वस्तदशेषतः

vaidehyāḥ priyakāmena kṛtaṃ karma jaṭāyuṣā
gṛdhrarājena yat tatra śrutaṃ vas tad aśeṣataḥ

तथा सर्वाणि भूतानि तिर्यग्योनिगतान्यपि
प्रियं कुर्वन्ति रामस्य त्यक्त्वा प्राणान्यथा वयम्

tathā sarvāṇi bhūtāni tiryagyonigatāny api
priyaṃ kurvanti rāmasya tyaktvā prāṇān yathā vayam

राघवार्थे परिश्रान्ता वयं संत्यक्तजीविताः
कान्ताराणि प्रपन्नाः स्म न च पश्याम मैथिलीम्

rāghavārthe pariśrāntā vayaṃ saṃtyaktajīvitāḥ
kāntārāṇi prapannāḥ sma na ca paśyāma maithilīm

स सुखी गृध्रराजस्तु रावणेन हतो रणे
मुक्तश्च सुग्रीवभयाद्गतश्च परमां गतिम्

sa sukhī gṛdhrarājas tu rāvaṇena hato raṇe
muktaś ca sugrīvabhayād gataś ca paramāṃ gatim

जटायुषो विनाशेन राज्ञो दशरथस्य च
हरणेन च वैदेह्याः संशयं हरयो गताः

jaṭāyuṣo vināśena rājño daśarathasya ca
haraṇena ca vaidehyāḥ saṃśayaṃ harayo gatāḥ

रामलक्ष्मणयोर्वासामरण्ये सह सीतया
राघवस्य च बाणेन वालिनश्च तथा वधः

rāmalakṣmaṇayor vāsām araṇye saha sītayā
rāghavasya ca bāṇena vālinaś ca tathā vadhaḥ

रामकोपादशेषाणां राक्षसानां तथा वधः
कैकेय्या वरदानेन इदं हि विकृतं कृतम्

rāmakopād aśeṣāṇāṃ rākṣasānāṃ tathā vadhaḥ
kaikeyyā varadānena idaṃ hi vikṛtaṃ kṛtam

तत्तु श्रुत्वा तदा वाक्यमङ्गदस्य मुखोद्गतम्
अब्रवीद्वचनं गृध्रस्तीक्ष्णतुण्डो महास्वनः

tat tu śrutvā tadā vākyam aṅgadasya mukhodgatam
abravīd vacanaṃ gṛdhras tīkṣṇatuṇḍo mahāsvanaḥ

कोऽयं गिरा घोषयति प्राणैः प्रियतरस्य मे
जटायुषो वधं भ्रातुः कम्पयन्निव मे मनः

ko 'yaṃ girā ghoṣayati prāṇaiḥ priyatarasya me
jaṭāyuṣo vadhaṃ bhrātuḥ kampayann iva me manaḥ

कथमासीज्जनस्थाने युद्धं राक्षसगृध्रयोः
नामधेयमिदं भ्रातुश्चिरस्याद्य मया श्रुतम्

katham āsīj janasthāne yuddhaṃ rākṣasagṛdhrayoḥ
nāmadheyam idaṃ bhrātuś cirasyādya mayā śrutam

यवीयसो गुणज्ञस्य श्लाघनीयस्य विक्रमैः
तदिच्छेयमहं श्रोतुं विनाशं वानरर्षभाः

yavīyaso guṇajñasya ślāghanīyasya vikramaiḥ
tad iccheyam ahaṃ śrotuṃ vināśaṃ vānararṣabhāḥ

भ्रातुर्जटायुषस्तस्य जनस्थाननिवासिनः
तस्यैव च मम भ्रातुः सखा दशरथः कथम्
यस्य रामः प्रियः पुत्रो ज्येष्ठो गुरुजनप्रियः

bhrātur jaṭāyuṣas tasya janasthānanivāsinaḥ
tasyaiva ca mama bhrātuḥ sakhā daśarathaḥ katham
yasya rāmaḥ priyaḥ putro jyeṣṭho gurujanapriyaḥ

सूर्यांशुदग्धपक्षत्वान्न शक्नोमि विसर्पितुम्
इच्छेयं पर्वतादस्मादवतर्तुमरिंदमाः

sūryāṃśudagdhapakṣatvān na śaknomi visarpitum
iccheyaṃ parvatād asmād avatartum ariṃdamāḥ