Kishkindha Kanda, sarga 66

संस्तूयमानो हनुमान्व्यवर्धत महाबलः
समाविध्य च लाङ्गूलं हर्षाच्च बलमेयिवान्

saṃstūyamāno hanumān vyavardhata mahābalaḥ
samāvidhya ca lāṅgūlaṃ harṣāc ca balam eyivān

तस्य संस्तूयमानस्य सर्वैर्वानरपुंगवैः
तेजसापूर्यमाणस्य रूपमासीदनुत्तमम्

tasya saṃstūyamānasya sarvair vānarapuṃgavaiḥ
tejasāpūryamāṇasya rūpam āsīd anuttamam

यथा विजृम्भते सिंहो विवृद्धो गिरिगह्वरे
मारुतस्यौरसः पुत्रस्तथा संप्रति जृम्भते

yathā vijṛmbhate siṃho vivṛddho girigahvare
mārutasyaurasaḥ putras tathā saṃprati jṛmbhate

अशोभत मुखं तस्य जृम्भमाणस्य धीमतः
अम्बरीषोपमं दीप्तं विधूम इव पावकः

aśobhata mukhaṃ tasya jṛmbhamāṇasya dhīmataḥ
ambarīṣopamaṃ dīptaṃ vidhūma iva pāvakaḥ

हरीणामुत्थितो मध्यात्संप्रहृष्टतनूरुहः
अभिवाद्य हरीन्वृद्धान्हनुमानिदमब्रवीत्

harīṇām utthito madhyāt saṃprahṛṣṭatanūruhaḥ
abhivādya harīn vṛddhān hanumān idam abravīt

अरुजन्पर्वताग्राणि हुताशनसखोऽनिलः
बलवानप्रमेयश्च वायुराकाशगोचरः

arujan parvatāgrāṇi hutāśanasakho 'nilaḥ
balavān aprameyaś ca vāyur ākāśagocaraḥ

तस्याहं शीघ्रवेगस्य शीघ्रगस्य महात्मनः
मारुतस्यौरसः पुत्रः प्लवने नास्ति मे समः

tasyāhaṃ śīghravegasya śīghragasya mahātmanaḥ
mārutasyaurasaḥ putraḥ plavane nāsti me samaḥ

उत्सहेयं हि विस्तीर्णमालिखन्तमिवाम्बरम्
मेरुं गिरिमसंगेन परिगन्तुं सहस्रशः

utsaheyaṃ hi vistīrṇam ālikhantam ivāmbaram
meruṃ girim asaṃgena parigantuṃ sahasraśaḥ

बाहुवेगप्रणुन्नेन सागरेणाहमुत्सहे
समाप्लावयितुं लोकं सपर्वतनदीह्रदम्

bāhuvegapraṇunnena sāgareṇāham utsahe
samāplāvayituṃ lokaṃ saparvatanadīhradam

ममोरुजङ्घावेगेन भविष्यति समुत्थितः
संमूर्छितमहाग्राहः समुद्रो वरुणालयः

mamorujaṅghāvegena bhaviṣyati samutthitaḥ
saṃmūrchitamahāgrāhaḥ samudro varuṇālayaḥ

पन्नगाशनमाकाशे पतन्तं पक्षिसेवितम्
वैनतेयमहं शक्तः परिगन्तुं सहस्रशः

pannagāśanam ākāśe patantaṃ pakṣisevitam
vainateyam ahaṃ śaktaḥ parigantuṃ sahasraśaḥ

उदयात्प्रस्थितं वापि ज्वलन्तं रश्मिमालिनम्
अनस्तमितमादित्यमभिगन्तुं समुत्सहे

udayāt prasthitaṃ vāpi jvalantaṃ raśmimālinam
anastamitam ādityam abhigantuṃ samutsahe

ततो भूमिमसंस्पृश्य पुनरागन्तुमुत्सहे
प्रवेगेनैव महता भीमेन प्लवगर्षभाः

tato bhūmim asaṃspṛśya punar āgantum utsahe
pravegenaiva mahatā bhīmena plavagarṣabhāḥ

उत्सहेयमतिक्रान्तुं सर्वानाकाशगोचरान्
सागरं क्षोभयिष्यामि दारयिष्यामि मेदिनीम्

utsaheyam atikrāntuṃ sarvān ākāśagocarān
sāgaraṃ kṣobhayiṣyāmi dārayiṣyāmi medinīm

पर्वतान्कम्पयिष्यामि प्लवमानः प्लवंगमाः
हरिष्ये चोरुवेगेन प्लवमानो महार्णवम्

parvatān kampayiṣyāmi plavamānaḥ plavaṃgamāḥ
hariṣye coruvegena plavamāno mahārṇavam

लतानां वीरुधां पुष्पं पादपानां च सर्वशः
अनुयास्यति मामद्य प्लवमानं विहायसा
भविष्यति हि मे पन्थाः स्वातेः पन्था इवाम्बरे

latānāṃ vīrudhāṃ puṣpaṃ pādapānāṃ ca sarvaśaḥ
anuyāsyati mām adya plavamānaṃ vihāyasā
bhaviṣyati hi me panthāḥ svāteḥ panthā ivāmbare

चरन्तं घोरमाकाशमुत्पतिष्यन्तमेव च
द्रक्ष्यन्ति निपतन्तं च सर्वभूतानि वानराः

carantaṃ ghoram ākāśam utpatiṣyantam eva ca
drakṣyanti nipatantaṃ ca sarvabhūtāni vānarāḥ

महामेरुप्रतीकाशं मां द्रक्ष्यध्वं प्लवंगमाः
दिवमावृत्य गच्छन्तं ग्रसमानमिवाम्बरम्

mahāmerupratīkāśaṃ māṃ drakṣyadhvaṃ plavaṃgamāḥ
divam āvṛtya gacchantaṃ grasamānam ivāmbaram

विधमिष्यामि जीमूतान्कम्पयिष्यामि पर्वतान्
सागरं क्षोभयिष्यामि प्लवमानः समाहितः

vidhamiṣyāmi jīmūtān kampayiṣyāmi parvatān
sāgaraṃ kṣobhayiṣyāmi plavamānaḥ samāhitaḥ

वैनतेयस्य वा शक्तिर्मम वा मारुतस्य वा
ऋते सुपर्णराजानं मारुतं वा महाबलम्
न हि भूतं प्रपश्यामि यो मां प्लुतमनुव्रजेत्

vainateyasya vā śaktir mama vā mārutasya vā
ṛte suparṇarājānaṃ mārutaṃ vā mahābalam
na hi bhūtaṃ prapaśyāmi yo māṃ plutam anuvrajet

निमेषान्तरमात्रेण निरालम्भनमम्बरम्
सहसा निपतिष्यामि घनाद्विद्युदिवोत्थिता

nimeṣāntaramātreṇa nirālambhanam ambaram
sahasā nipatiṣyāmi ghanād vidyud ivotthitā

भविष्यति हि मे रूपं प्लवमानस्य सागरम्
विष्णोः प्रक्रममाणस्य तदा त्रीन्विक्रमानिव

bhaviṣyati hi me rūpaṃ plavamānasya sāgaram
viṣṇoḥ prakramamāṇasya tadā trīn vikramān iva

बुद्ध्या चाहं प्रपश्यामि मनश्चेष्टा च मे तथा
अहं द्रक्ष्यामि वैदेहीं प्रमोदध्वं प्लवंगमाः

buddhyā cāhaṃ prapaśyāmi manaś ceṣṭā ca me tathā
ahaṃ drakṣyāmi vaidehīṃ pramodadhvaṃ plavaṃgamāḥ

मारुतस्य समो वेगे गरुडस्य समो जवे
अयुतं योजनानां तु गमिष्यामीति मे मतिः

mārutasya samo vege garuḍasya samo jave
ayutaṃ yojanānāṃ tu gamiṣyāmīti me matiḥ

वासवस्य सवज्रस्य ब्रह्मणो वा स्वयम्भुवः
विक्रम्य सहसा हस्तादमृतं तदिहानये
लङ्कां वापि समुत्क्षिप्य गच्छेयमिति मे मतिः

vāsavasya savajrasya brahmaṇo vā svayambhuvaḥ
vikramya sahasā hastād amṛtaṃ tad ihānaye
laṅkāṃ vāpi samutkṣipya gaccheyam iti me matiḥ

तमेवं वानरश्रेष्ठं गर्जन्तममितौजसं
उवाच परिसंहृष्टो जाम्बवान्हरिसत्तमः

tam evaṃ vānaraśreṣṭhaṃ garjantam amitaujasaṃ
uvāca parisaṃhṛṣṭo jāmbavān harisattamaḥ

वीर केसरिणः पुत्र वेगवन्मारुतात्मज
ज्ञातीनां विपुलं शोकस्त्वया तात प्रणाशितः

vīra kesariṇaḥ putra vegavan mārutātmaja
jñātīnāṃ vipulaṃ śokas tvayā tāta praṇāśitaḥ

तव कल्याणरुचयः कपिमुख्याः समागताः
मङ्गलं कार्यसिद्ध्यर्थं करिष्यन्ति समाहिताः

tava kalyāṇarucayaḥ kapimukhyāḥ samāgatāḥ
maṅgalaṃ kāryasiddhyarthaṃ kariṣyanti samāhitāḥ

ऋषीणां च प्रसादेन कपिवृद्धमतेन च
गुरूणां च प्रसादेन प्लवस्व त्वं महार्णवम्

ṛṣīṇāṃ ca prasādena kapivṛddhamatena ca
gurūṇāṃ ca prasādena plavasva tvaṃ mahārṇavam

स्थास्यामश्चैकपादेन यावदागमनं तव
त्वद्गतानि च सर्वेषां जीवितानि वनौकसाम्

sthāsyāmaś caikapādena yāvadāgamanaṃ tava
tvadgatāni ca sarveṣāṃ jīvitāni vanaukasām

ततस्तु हरिशार्दूलस्तानुवाच वनौकसः
नेयं मम मही वेगं प्लवने धारयिष्यति

tatas tu hariśārdūlas tān uvāca vanaukasaḥ
neyaṃ mama mahī vegaṃ plavane dhārayiṣyati

एतानि हि नगस्यास्य शिलासंकटशालिनः
शिखराणि महेन्द्रस्य स्थिराणि च महान्ति च

etāni hi nagasyāsya śilāsaṃkaṭaśālinaḥ
śikharāṇi mahendrasya sthirāṇi ca mahānti ca

एतानि मम निष्पेषं पादयोः पततां वराः
प्लवतो धारयिष्यन्ति योजनानामितः शतम्

etāni mama niṣpeṣaṃ pādayoḥ patatāṃ varāḥ
plavato dhārayiṣyanti yojanānām itaḥ śatam

ततस्तु मारुतप्रख्यः स हरिर्मारुतात्मजः
आरुरोह नगश्रेष्ठं महेन्द्रमरिमर्दनः

tatas tu mārutaprakhyaḥ sa harir mārutātmajaḥ
āruroha nagaśreṣṭhaṃ mahendram arimardanaḥ

वृतं नानाविधैर्वृक्षैर्मृगसेवितशाद्वलम्
लताकुसुमसंबाधं नित्यपुष्पफलद्रुमम्

vṛtaṃ nānāvidhair vṛkṣair mṛgasevitaśādvalam
latākusumasaṃbādhaṃ nityapuṣpaphaladrumam

सिंहशार्दूलचरितं मत्तमातङ्गसेवितम्
मत्तद्विजगणोद्घुष्टं सलिलोत्पीडसंकुलम्

siṃhaśārdūlacaritaṃ mattamātaṅgasevitam
mattadvijagaṇodghuṣṭaṃ salilotpīḍasaṃkulam

महद्भिरुच्छ्रितं शृङ्गैर्महेन्द्रं स महाबलः
विचचार हरिश्रेष्ठो महेन्द्रसमविक्रमः

mahadbhir ucchritaṃ śṛṅgair mahendraṃ sa mahābalaḥ
vicacāra hariśreṣṭho mahendrasamavikramaḥ

पादाभ्यां पीडितस्तेन महाशैलो महात्मना
ररास सिंहाभिहतो महान्मत्त इव द्विपः

pādābhyāṃ pīḍitas tena mahāśailo mahātmanā
rarāsa siṃhābhihato mahān matta iva dvipaḥ

मुमोच सलिलोत्पीडान्विप्रकीर्णशिलोच्चयः
वित्रस्तमृगमातङ्गः प्रकम्पितमहाद्रुमः

mumoca salilotpīḍān viprakīrṇaśiloccayaḥ
vitrastamṛgamātaṅgaḥ prakampitamahādrumaḥ

नानागन्धर्वमिथुनैः पानसंसर्गकर्कशैः
उत्पतद्भिर्विहंगैश्च विद्याधरगणैरपि

nānāgandharvamithunaiḥ pānasaṃsargakarkaśaiḥ
utpatadbhir vihaṃgaiś ca vidyādharagaṇair api

त्यज्यमानमहासानुः संनिलीनमहोरगः
शैलशृङ्गशिलोद्घातस्तदाभूत्स महागिरिः

tyajyamānamahāsānuḥ saṃnilīnamahoragaḥ
śailaśṛṅgaśilodghātas tadābhūt sa mahāgiriḥ

निःश्वसद्भिस्तदा तैस्तु भुजगैरर्धनिःसृतैः
सपताक इवाभाति स तदा धरणीधरः

niḥśvasadbhis tadā tais tu bhujagair ardhaniḥsṛtaiḥ
sapatāka ivābhāti sa tadā dharaṇīdharaḥ

ऋषिभिस्त्रास संभ्रान्तैस्त्यज्यमानः शिलोच्चयः
सीदन्महति कान्तारे सार्थहीन इवाध्वगः

ṛṣibhis trāsa saṃbhrāntais tyajyamānaḥ śiloccayaḥ
sīdan mahati kāntāre sārthahīna ivādhvagaḥ

स वेगवान्वेगसमाहितात्मा; हरिप्रवीरः परवीरहन्ता
मनः समाधाय महानुभावो; जगाम लङ्कां मनसा मनस्वी

sa vegavān vegasamāhitātmā; haripravīraḥ paravīrahantā
manaḥ samādhāya mahānubhāvo; jagāma laṅkāṃ manasā manasvī