Sundara Kanda, sarga 15
ततः कुमुदषण्डाभो निर्मलं निर्मलः स्वयम्
प्रजगाम नभश्चन्द्रो हंसो नीलमिवोदकम्
tataḥ kumudaṣaṇḍābho nirmalaṃ nirmalaḥ svayam
prajagāma nabhaś candro haṃso nīlam ivodakam
साचिव्यमिव कुर्वन्स प्रभया निर्मलप्रभः
चन्द्रमा रश्मिभिः शीतैः सिषेवे पवनात्मजम्
sācivyam iva kurvan sa prabhayā nirmalaprabhaḥ
candramā raśmibhiḥ śītaiḥ siṣeve pavanātmajam
स ददर्श ततः सीतां पूर्णचन्द्रनिभाननाम्
शोकभारैरिव न्यस्तां भारैर्नावमिवाम्भसि
sa dadarśa tataḥ sītāṃ pūrṇacandranibhānanām
śokabhārair iva nyastāṃ bhārair nāvam ivāmbhasi
दिदृक्षमाणो वैदेहीं हनूमान्मारुतात्मजः
स ददर्शाविदूरस्था राक्षसीर्घोरदर्शनाः
didṛkṣamāṇo vaidehīṃ hanūmān mārutātmajaḥ
sa dadarśāvidūrasthā rākṣasīr ghoradarśanāḥ
एकाक्षीमेककर्णां च कर्णप्रावरणां तथा
अकर्णां शङ्कुकर्णां च मस्तकोच्छ्वासनासिकाम्
ekākṣīm ekakarṇāṃ ca karṇaprāvaraṇāṃ tathā
akarṇāṃ śaṅkukarṇāṃ ca mastakocchvāsanāsikām
अतिकायोत्तमाङ्गीं च तनुदीर्घशिरोधराम्
ध्वस्तकेशीं तथाकेशीं केशकम्बलधारिणीम्
atikāyottamāṅgīṃ ca tanudīrghaśirodharām
dhvastakeśīṃ tathākeśīṃ keśakambaladhāriṇīm
लम्बकर्णललाटां च लम्बोदरपयोधराम्
लम्बौष्ठीं चिबुकौष्ठीं च लम्बास्यां लम्बजानुकाम्
lambakarṇalalāṭāṃ ca lambodarapayodharām
lambauṣṭhīṃ cibukauṣṭhīṃ ca lambāsyāṃ lambajānukām
ह्रस्वां दीर्घां च कुब्जां च विकटां वामनां तथा
करालां भुग्नवस्त्रां च पिङ्गाक्षीं विकृताननाम्
hrasvāṃ dīrghāṃ ca kubjāṃ ca vikaṭāṃ vāmanāṃ tathā
karālāṃ bhugnavastrāṃ ca piṅgākṣīṃ vikṛtānanām
विकृताः पिङ्गलाः कालीः क्रोधनाः कलहप्रियाः
कालायसमहाशूलकूटमुद्गरधारिणीः
vikṛtāḥ piṅgalāḥ kālīḥ krodhanāḥ kalahapriyāḥ
kālāyasamahāśūlakūṭamudgaradhāriṇīḥ
वराहमृगशार्दूलमहिषाजशिवा मुखाः
गजोष्ट्रहयपादाश्च निखातशिरसोऽपराः
varāhamṛgaśārdūlamahiṣājaśivā mukhāḥ
gajoṣṭrahayapādāś ca nikhātaśiraso 'parāḥ
एकहस्तैकपादाश्च खरकर्ण्यश्वकर्णिकाः
गोकर्णीर्हस्तिकर्णीश्च हरिकर्णीस्तथापराः
ekahastaikapādāś ca kharakarṇyaśvakarṇikāḥ
gokarṇīr hastikarṇīś ca harikarṇīs tathāparāḥ
अनासा अतिनासाश्च तिर्यन्नासा विनासिकाः
गजसंनिभनासाश्च ललाटोच्छ्वासनासिकाः
anāsā atināsāś ca tiryan nāsā vināsikāḥ
gajasaṃnibhanāsāś ca lalāṭocchvāsanāsikāḥ
हस्तिपादा महापादा गोपादाः पादचूलिकाः
अतिमात्रशिरोग्रीवा अतिमात्रकुचोदरीः
hastipādā mahāpādā gopādāḥ pādacūlikāḥ
atimātraśirogrīvā atimātrakucodarīḥ
अतिमात्रास्य नेत्राश्च दीर्घजिह्वानखास्तथा
अजामुखीर्हस्तिमुखीर्गोमुखीः सूकरीमुखीः
atimātrāsya netrāś ca dīrghajihvānakhās tathā
ajāmukhīr hastimukhīr gomukhīḥ sūkarīmukhīḥ
हयोष्ट्रखरवक्त्राश्च राक्षसीर्घोरदर्शनाः
शूलमुद्गरहस्ताश्च क्रोधनाः कलहप्रियाः
hayoṣṭrakharavaktrāś ca rākṣasīr ghoradarśanāḥ
śūlamudgarahastāś ca krodhanāḥ kalahapriyāḥ
कराला धूम्रकेशीश्च रक्षसीर्विकृताननाः
पिबन्तीः सततं पानं सदा मांससुराप्रियाः
karālā dhūmrakeśīś ca rakṣasīr vikṛtānanāḥ
pibantīḥ satataṃ pānaṃ sadā māṃsasurāpriyāḥ
मांसशोणितदिग्धाङ्गीर्मांसशोणितभोजनाः
ता ददर्श कपिश्रेष्ठो रोमहर्षणदर्शनाः
māṃsaśoṇitadigdhāṅgīr māṃsaśoṇitabhojanāḥ
tā dadarśa kapiśreṣṭho romaharṣaṇadarśanāḥ
स्कन्धवन्तमुपासीनाः परिवार्य वनस्पतिम्
तस्याधस्ताच्च तां देवीं राजपुत्रीमनिन्दिताम्
skandhavantam upāsīnāḥ parivārya vanaspatim
tasyādhastāc ca tāṃ devīṃ rājaputrīm aninditām
लक्षयामास लक्ष्मीवान्हनूमाञ्जनकात्मजाम्
निष्प्रभां शोकसंतप्तां मलसंकुलमूर्धजाम्
lakṣayām āsa lakṣmīvān hanūmāñ janakātmajām
niṣprabhāṃ śokasaṃtaptāṃ malasaṃkulamūrdhajām
क्षीणपुण्यां च्युतां भूमौ तारां निपतितामिव
चारित्र्य व्यपदेशाढ्यां भर्तृदर्शनदुर्गताम्
kṣīṇapuṇyāṃ cyutāṃ bhūmau tārāṃ nipatitām iva
cāritrya vyapadeśāḍhyāṃ bhartṛdarśanadurgatām
भूषणैरुत्तमैर्हीनां भर्तृवात्सल्यभूषिताम्
राक्षसाधिपसंरुद्धां बन्धुभिश्च विनाकृताम्
bhūṣaṇair uttamair hīnāṃ bhartṛvātsalyabhūṣitām
rākṣasādhipasaṃruddhāṃ bandhubhiś ca vinākṛtām
वियूथां सिंहसंरुद्धां बद्धां गजवधूमिव
चन्द्रलेखां पयोदान्ते शारदाभ्रैरिवावृताम्
viyūthāṃ siṃhasaṃruddhāṃ baddhāṃ gajavadhūm iva
candralekhāṃ payodānte śāradābhrair ivāvṛtām
क्लिष्टरूपामसंस्पर्शादयुक्तामिव वल्लकीम्
सीतां भर्तृहिते युक्तामयुक्तां रक्षसां वशे
kliṣṭarūpām asaṃsparśād ayuktām iva vallakīm
sītāṃ bhartṛhite yuktām ayuktāṃ rakṣasāṃ vaśe
अशोकवनिकामध्ये शोकसागरमाप्लुताम्
ताभिः परिवृतां तत्र सग्रहामिव रोहिणीम्
ददर्श हनुमान्देवीं लतामकुसुमामिव
aśokavanikāmadhye śokasāgaram āplutām
tābhiḥ parivṛtāṃ tatra sagrahām iva rohiṇīm
dadarśa hanumān devīṃ latām akusumām iva
सा मलेन च दिग्धाङ्गी वपुषा चाप्यलंकृता
मृणाली पङ्कदिग्धेव विभाति च न भाति च
sā malena ca digdhāṅgī vapuṣā cāpy alaṃkṛtā
mṛṇālī paṅkadigdheva vibhāti ca na bhāti ca
मलिनेन तु वस्त्रेण परिक्लिष्टेन भामिनीम्
संवृतां मृगशावाक्षीं ददर्श हनुमान्कपिः
malinena tu vastreṇa parikliṣṭena bhāminīm
saṃvṛtāṃ mṛgaśāvākṣīṃ dadarśa hanumān kapiḥ
तां देवीं दीनवदनामदीनां भर्तृतेजसा
रक्षितां स्वेन शीलेन सीतामसितलोचनाम्
tāṃ devīṃ dīnavadanām adīnāṃ bhartṛtejasā
rakṣitāṃ svena śīlena sītām asitalocanām
तां दृष्ट्वा हनुमान्सीतां मृगशावनिभेक्षणाम्
मृगकन्यामिव त्रस्तां वीक्षमाणां समन्ततः
tāṃ dṛṣṭvā hanumān sītāṃ mṛgaśāvanibhekṣaṇām
mṛgakanyām iva trastāṃ vīkṣamāṇāṃ samantataḥ
दहन्तीमिव निःश्वासैर्वृक्षान्पल्लवधारिणः
संघातमिव शोकानां दुःखस्योर्मिमिवोत्थिताम्
dahantīm iva niḥśvāsair vṛkṣān pallavadhāriṇaḥ
saṃghātam iva śokānāṃ duḥkhasyormim ivotthitām
तां क्षामां सुविभक्ताङ्गीं विनाभरणशोभिनीम्
tāṃ kṣāmāṃ suvibhaktāṅgīṃ vinābharaṇaśobhinīm
प्रहर्षमतुलं लेभे मारुतिः प्रेक्ष्य मैथिलीम्
हर्षजानि च सोऽश्रूणि तां दृष्ट्वा मदिरेक्षणाम्
मुमोच हनुमांस्तत्र नमश्चक्रे च राघवम्
praharṣam atulaṃ lebhe mārutiḥ prekṣya maithilīm
harṣajāni ca so 'śrūṇi tāṃ dṛṣṭvā madirekṣaṇām
mumoca hanumāṃs tatra namaś cakre ca rāghavam
नमस्कृत्वा च रामाय लक्ष्मणाय च वीर्यवान्
सीतादर्शनसंहृष्टो हनूमान्संवृतोऽभवत्
namaskṛtvā ca rāmāya lakṣmaṇāya ca vīryavān
sītādarśanasaṃhṛṣṭo hanūmān saṃvṛto 'bhavat