Sundara Kanda, sarga 15

Sundarakāṇḍa · 32 Critical Edition verses

ततः कुमुदषण्डाभो निर्मलं निर्मलः स्वयम्
प्रजगाम नभश्चन्द्रो हंसो नीलमिवोदकम्

tataḥ kumudaṣaṇḍābho nirmalaṃ nirmalaḥ svayam
prajagāma nabhaś candro haṃso nīlam ivodakam

साचिव्यमिव कुर्वन्स प्रभया निर्मलप्रभः
चन्द्रमा रश्मिभिः शीतैः सिषेवे पवनात्मजम्

sācivyam iva kurvan sa prabhayā nirmalaprabhaḥ
candramā raśmibhiḥ śītaiḥ siṣeve pavanātmajam

स ददर्श ततः सीतां पूर्णचन्द्रनिभाननाम्
शोकभारैरिव न्यस्तां भारैर्नावमिवाम्भसि

sa dadarśa tataḥ sītāṃ pūrṇacandranibhānanām
śokabhārair iva nyastāṃ bhārair nāvam ivāmbhasi

दिदृक्षमाणो वैदेहीं हनूमान्मारुतात्मजः
स ददर्शाविदूरस्था राक्षसीर्घोरदर्शनाः

didṛkṣamāṇo vaidehīṃ hanūmān mārutātmajaḥ
sa dadarśāvidūrasthā rākṣasīr ghoradarśanāḥ

एकाक्षीमेककर्णां च कर्णप्रावरणां तथा
अकर्णां शङ्कुकर्णां च मस्तकोच्छ्वासनासिकाम्

ekākṣīm ekakarṇāṃ ca karṇaprāvaraṇāṃ tathā
akarṇāṃ śaṅkukarṇāṃ ca mastakocchvāsanāsikām

अतिकायोत्तमाङ्गीं च तनुदीर्घशिरोधराम्
ध्वस्तकेशीं तथाकेशीं केशकम्बलधारिणीम्

atikāyottamāṅgīṃ ca tanudīrghaśirodharām
dhvastakeśīṃ tathākeśīṃ keśakambaladhāriṇīm

लम्बकर्णललाटां च लम्बोदरपयोधराम्
लम्बौष्ठीं चिबुकौष्ठीं च लम्बास्यां लम्बजानुकाम्

lambakarṇalalāṭāṃ ca lambodarapayodharām
lambauṣṭhīṃ cibukauṣṭhīṃ ca lambāsyāṃ lambajānukām

ह्रस्वां दीर्घां च कुब्जां च विकटां वामनां तथा
करालां भुग्नवस्त्रां च पिङ्गाक्षीं विकृताननाम्

hrasvāṃ dīrghāṃ ca kubjāṃ ca vikaṭāṃ vāmanāṃ tathā
karālāṃ bhugnavastrāṃ ca piṅgākṣīṃ vikṛtānanām

विकृताः पिङ्गलाः कालीः क्रोधनाः कलहप्रियाः
कालायसमहाशूलकूटमुद्गरधारिणीः

vikṛtāḥ piṅgalāḥ kālīḥ krodhanāḥ kalahapriyāḥ
kālāyasamahāśūlakūṭamudgaradhāriṇīḥ

वराहमृगशार्दूलमहिषाजशिवा मुखाः
गजोष्ट्रहयपादाश्च निखातशिरसोऽपराः

varāhamṛgaśārdūlamahiṣājaśivā mukhāḥ
gajoṣṭrahayapādāś ca nikhātaśiraso 'parāḥ

एकहस्तैकपादाश्च खरकर्ण्यश्वकर्णिकाः
गोकर्णीर्हस्तिकर्णीश्च हरिकर्णीस्तथापराः

ekahastaikapādāś ca kharakarṇyaśvakarṇikāḥ
gokarṇīr hastikarṇīś ca harikarṇīs tathāparāḥ

अनासा अतिनासाश्च तिर्यन्नासा विनासिकाः
गजसंनिभनासाश्च ललाटोच्छ्वासनासिकाः

anāsā atināsāś ca tiryan nāsā vināsikāḥ
gajasaṃnibhanāsāś ca lalāṭocchvāsanāsikāḥ

हस्तिपादा महापादा गोपादाः पादचूलिकाः
अतिमात्रशिरोग्रीवा अतिमात्रकुचोदरीः

hastipādā mahāpādā gopādāḥ pādacūlikāḥ
atimātraśirogrīvā atimātrakucodarīḥ

अतिमात्रास्य नेत्राश्च दीर्घजिह्वानखास्तथा
अजामुखीर्हस्तिमुखीर्गोमुखीः सूकरीमुखीः

atimātrāsya netrāś ca dīrghajihvānakhās tathā
ajāmukhīr hastimukhīr gomukhīḥ sūkarīmukhīḥ

हयोष्ट्रखरवक्त्राश्च राक्षसीर्घोरदर्शनाः
शूलमुद्गरहस्ताश्च क्रोधनाः कलहप्रियाः

hayoṣṭrakharavaktrāś ca rākṣasīr ghoradarśanāḥ
śūlamudgarahastāś ca krodhanāḥ kalahapriyāḥ

कराला धूम्रकेशीश्च रक्षसीर्विकृताननाः
पिबन्तीः सततं पानं सदा मांससुराप्रियाः

karālā dhūmrakeśīś ca rakṣasīr vikṛtānanāḥ
pibantīḥ satataṃ pānaṃ sadā māṃsasurāpriyāḥ

मांसशोणितदिग्धाङ्गीर्मांसशोणितभोजनाः
ता ददर्श कपिश्रेष्ठो रोमहर्षणदर्शनाः

māṃsaśoṇitadigdhāṅgīr māṃsaśoṇitabhojanāḥ
tā dadarśa kapiśreṣṭho romaharṣaṇadarśanāḥ

स्कन्धवन्तमुपासीनाः परिवार्य वनस्पतिम्
तस्याधस्ताच्च तां देवीं राजपुत्रीमनिन्दिताम्

skandhavantam upāsīnāḥ parivārya vanaspatim
tasyādhastāc ca tāṃ devīṃ rājaputrīm aninditām

लक्षयामास लक्ष्मीवान्हनूमाञ्जनकात्मजाम्
निष्प्रभां शोकसंतप्तां मलसंकुलमूर्धजाम्

lakṣayām āsa lakṣmīvān hanūmāñ janakātmajām
niṣprabhāṃ śokasaṃtaptāṃ malasaṃkulamūrdhajām

क्षीणपुण्यां च्युतां भूमौ तारां निपतितामिव
चारित्र्य व्यपदेशाढ्यां भर्तृदर्शनदुर्गताम्

kṣīṇapuṇyāṃ cyutāṃ bhūmau tārāṃ nipatitām iva
cāritrya vyapadeśāḍhyāṃ bhartṛdarśanadurgatām

भूषणैरुत्तमैर्हीनां भर्तृवात्सल्यभूषिताम्
राक्षसाधिपसंरुद्धां बन्धुभिश्च विनाकृताम्

bhūṣaṇair uttamair hīnāṃ bhartṛvātsalyabhūṣitām
rākṣasādhipasaṃruddhāṃ bandhubhiś ca vinākṛtām

वियूथां सिंहसंरुद्धां बद्धां गजवधूमिव
चन्द्रलेखां पयोदान्ते शारदाभ्रैरिवावृताम्

viyūthāṃ siṃhasaṃruddhāṃ baddhāṃ gajavadhūm iva
candralekhāṃ payodānte śāradābhrair ivāvṛtām

क्लिष्टरूपामसंस्पर्शादयुक्तामिव वल्लकीम्
सीतां भर्तृहिते युक्तामयुक्तां रक्षसां वशे

kliṣṭarūpām asaṃsparśād ayuktām iva vallakīm
sītāṃ bhartṛhite yuktām ayuktāṃ rakṣasāṃ vaśe

अशोकवनिकामध्ये शोकसागरमाप्लुताम्
ताभिः परिवृतां तत्र सग्रहामिव रोहिणीम्
ददर्श हनुमान्देवीं लतामकुसुमामिव

aśokavanikāmadhye śokasāgaram āplutām
tābhiḥ parivṛtāṃ tatra sagrahām iva rohiṇīm
dadarśa hanumān devīṃ latām akusumām iva

सा मलेन च दिग्धाङ्गी वपुषा चाप्यलंकृता
मृणाली पङ्कदिग्धेव विभाति च न भाति च

sā malena ca digdhāṅgī vapuṣā cāpy alaṃkṛtā
mṛṇālī paṅkadigdheva vibhāti ca na bhāti ca

मलिनेन तु वस्त्रेण परिक्लिष्टेन भामिनीम्
संवृतां मृगशावाक्षीं ददर्श हनुमान्कपिः

malinena tu vastreṇa parikliṣṭena bhāminīm
saṃvṛtāṃ mṛgaśāvākṣīṃ dadarśa hanumān kapiḥ

तां देवीं दीनवदनामदीनां भर्तृतेजसा
रक्षितां स्वेन शीलेन सीतामसितलोचनाम्

tāṃ devīṃ dīnavadanām adīnāṃ bhartṛtejasā
rakṣitāṃ svena śīlena sītām asitalocanām

तां दृष्ट्वा हनुमान्सीतां मृगशावनिभेक्षणाम्
मृगकन्यामिव त्रस्तां वीक्षमाणां समन्ततः

tāṃ dṛṣṭvā hanumān sītāṃ mṛgaśāvanibhekṣaṇām
mṛgakanyām iva trastāṃ vīkṣamāṇāṃ samantataḥ

दहन्तीमिव निःश्वासैर्वृक्षान्पल्लवधारिणः
संघातमिव शोकानां दुःखस्योर्मिमिवोत्थिताम्

dahantīm iva niḥśvāsair vṛkṣān pallavadhāriṇaḥ
saṃghātam iva śokānāṃ duḥkhasyormim ivotthitām

तां क्षामां सुविभक्ताङ्गीं विनाभरणशोभिनीम्

tāṃ kṣāmāṃ suvibhaktāṅgīṃ vinābharaṇaśobhinīm

प्रहर्षमतुलं लेभे मारुतिः प्रेक्ष्य मैथिलीम्
हर्षजानि च सोऽश्रूणि तां दृष्ट्वा मदिरेक्षणाम्
मुमोच हनुमांस्तत्र नमश्चक्रे च राघवम्

praharṣam atulaṃ lebhe mārutiḥ prekṣya maithilīm
harṣajāni ca so 'śrūṇi tāṃ dṛṣṭvā madirekṣaṇām
mumoca hanumāṃs tatra namaś cakre ca rāghavam

नमस्कृत्वा च रामाय लक्ष्मणाय च वीर्यवान्
सीतादर्शनसंहृष्टो हनूमान्संवृतोऽभवत्

namaskṛtvā ca rāmāya lakṣmaṇāya ca vīryavān
sītādarśanasaṃhṛṣṭo hanūmān saṃvṛto 'bhavat