Sundara Kanda, sarga 21

Sundarakāṇḍa · 19 Critical Edition verses · 1 Southern-only

इत्युक्त्वा मैथिलीं राजा रावणः शत्रुरावणः
संदिश्य च ततः सर्वा राक्षसीर्निर्जगाम ह

ity uktvā maithilīṃ rājā rāvaṇaḥ śatrurāvaṇaḥ
saṃdiśya ca tataḥ sarvā rākṣasīr nirjagāma ha

निष्क्रान्ते राक्षसेन्द्रे तु पुनरन्तःपुरं गते
राक्षस्यो भीमरूपास्ताः सीतां समभिदुद्रुवुः

niṣkrānte rākṣasendre tu punar antaḥpuraṃ gate
rākṣasyo bhīmarūpās tāḥ sītāṃ samabhidudruvuḥ

ततः सीतामुपागम्य राक्षस्यः क्रोधमूर्छिताः
परं परुषया वाचा वैदेहीमिदमब्रुवन्

tataḥ sītām upāgamya rākṣasyaḥ krodhamūrchitāḥ
paraṃ paruṣayā vācā vaidehīm idam abruvan

पौलस्त्यस्य वरिष्ठस्य रावणस्य महात्मनः
दशग्रीवस्य भार्यात्वं सीते न बहु मन्यसे

paulastyasya variṣṭhasya rāvaṇasya mahātmanaḥ
daśagrīvasya bhāryātvaṃ sīte na bahu manyase

ततस्त्वेकजटा नाम राक्षसी वाक्यमब्रवीत्
आमन्त्र्य क्रोधताम्राक्षी सीतां करतलोदरीम्

tatas tv ekajaṭā nāma rākṣasī vākyam abravīt
āmantrya krodhatāmrākṣī sītāṃ karatalodarīm

प्रजापतीनां षण्णां तु चतुर्थो यः प्रजापतिः
मानसो ब्रह्मणः पुत्रः पुलस्त्य इति विश्रुतः

prajāpatīnāṃ ṣaṇṇāṃ tu caturtho yaḥ prajāpatiḥ
mānaso brahmaṇaḥ putraḥ pulastya iti viśrutaḥ

पुलस्त्यस्य तु तेजस्वी महर्षिर्मानसः सुतः
नाम्ना स विश्रवा नाम प्रजापतिसमप्रभः

pulastyasya tu tejasvī maharṣir mānasaḥ sutaḥ
nāmnā sa viśravā nāma prajāpatisamaprabhaḥ

तस्य पुत्रो विशालाक्षि रावणः शत्रुरावणः
तस्य त्वं राक्षसेन्द्रस्य भार्या भवितुमर्हसि
मयोक्तं चारुसर्वाङ्गि वाक्यं किं नानुमन्यसे

tasya putro viśālākṣi rāvaṇaḥ śatrurāvaṇaḥ
tasya tvaṃ rākṣasendrasya bhāryā bhavitum arhasi
mayoktaṃ cārusarvāṅgi vākyaṃ kiṃ nānumanyase

ततो हरिजटा नाम राक्षसी वाक्यमब्रवीत्
विवृत्य नयने कोपान्मार्जारसदृशेक्षणा

tato harijaṭā nāma rākṣasī vākyam abravīt
vivṛtya nayane kopān mārjārasadṛśekṣaṇā

येन देवास्त्रयस्त्रिंशद्देवराजश्च निर्जितः
तस्य त्वं राक्षसेन्द्रस्य भार्या भवितुमर्हसि

yena devās trayastriṃśad devarājaś ca nirjitaḥ
tasya tvaṃ rākṣasendrasya bhāryā bhavitum arhasi

VR-S.5.21.10+15.21.10+1Southern-onlyIIT Kanpur Heritage

ततस्तु प्रघसा नाम राक्षसी क्रोधमूर्छिता।।।।

भर्त्सयन्ती तदा घोरमिदं वचनमब्रवीत्

tatastu praghasā nāma rākṣasī krodhamūrchitā||||

bhartsayantī tadā ghoramidaṃ vacanamabravīt

वीर्योत्सिक्तस्य शूरस्य संग्रामेष्वनिवर्तिनः
बलिनो वीर्ययुक्तस्या भार्यात्वं किं न लप्स्यसे

vīryotsiktasya śūrasya saṃgrāmeṣv anivartinaḥ
balino vīryayuktasyā bhāryātvaṃ kiṃ na lapsyase

प्रियां बहुमतां भार्यां त्यक्त्वा राजा महाबलः
सर्वासां च महाभागां त्वामुपैष्यति रावणः

priyāṃ bahumatāṃ bhāryāṃ tyaktvā rājā mahābalaḥ
sarvāsāṃ ca mahābhāgāṃ tvām upaiṣyati rāvaṇaḥ

समृद्धं स्त्रीसहस्रेण नानारत्नोपशोभितम्
अन्तःपुरं समुत्सृज्य त्वामुपैष्यति रावणः

samṛddhaṃ strīsahasreṇa nānāratnopaśobhitam
antaḥpuraṃ samutsṛjya tvām upaiṣyati rāvaṇaḥ

असकृद्देवता युद्धे नागगन्धर्वदानवाः
निर्जिताः समरे येन स ते पार्श्वमुपागतः

asakṛd devatā yuddhe nāgagandharvadānavāḥ
nirjitāḥ samare yena sa te pārśvam upāgataḥ

तस्य सर्वसमृद्धस्या रावणस्य महात्मनः
किमर्थं राक्षसेन्द्रस्य भार्यात्वं नेच्छसेऽधमे

tasya sarvasamṛddhasyā rāvaṇasya mahātmanaḥ
kimarthaṃ rākṣasendrasya bhāryātvaṃ necchase 'dhame

यस्य सूर्यो न तपति भीतो यस्य च मारुतः
न वाति स्मायतापाङ्गे किं त्वं तस्य न तिष्ठसि

yasya sūryo na tapati bhīto yasya ca mārutaḥ
na vāti smāyatāpāṅge kiṃ tvaṃ tasya na tiṣṭhasi

पुष्पवृष्टिं च तरवो मुमुचुर्यस्य वै भयात्
शैलाश्च सुभ्रु पानीयं जलदाश्च यदेच्छति

puṣpavṛṣṭiṃ ca taravo mumucur yasya vai bhayāt
śailāś ca subhru pānīyaṃ jaladāś ca yadecchati

तस्य नैरृतराजस्य राजराजस्य भामिनि
किं त्वं न कुरुषे बुद्धिं भार्यार्थे रावणस्य हि

tasya nairṛtarājasya rājarājasya bhāmini
kiṃ tvaṃ na kuruṣe buddhiṃ bhāryārthe rāvaṇasya hi

साधु ते तत्त्वतो देवि कथितं साधु भामिनि
गृहाण सुस्मिते वाक्यमन्यथा न भविष्यसि

sādhu te tattvato devi kathitaṃ sādhu bhāmini
gṛhāṇa susmite vākyam anyathā na bhaviṣyasi