Sundara Kanda, sarga 29

Sundarakāṇḍa · 12 Critical Edition verses · 4 Southern-only

एवं बहुविधां चिन्तां चिन्तयित्व महाकपिः
संश्रवे मधुरं वाक्यं वैदेह्या व्याजहार ह

evaṃ bahuvidhāṃ cintāṃ cintayitva mahākapiḥ
saṃśrave madhuraṃ vākyaṃ vaidehyā vyājahāra ha

राजा दशरथो नाम रथकुञ्जरवाजिनाम्
पुण्यशीलो महाकीर्तिरृजुरासीन्महायशाः
चक्रवर्तिकुले जातः पुरंदरसमो बले

rājā daśaratho nāma rathakuñjaravājinām
puṇyaśīlo mahākīrtir ṛjur āsīn mahāyaśāḥ
cakravartikule jātaḥ puraṃdarasamo bale

अहिंसारतिरक्षुद्रो घृणी सत्यपराक्रमः
मुख्यश्चेक्ष्वाकुवंशस्य लक्ष्मीवाँल्लक्ष्मिवर्धनः

ahiṃsāratir akṣudro ghṛṇī satyaparākramaḥ
mukhyaś cekṣvākuvaṃśasya lakṣmīvām̐l lakṣmivardhanaḥ

पार्थिवव्यञ्जनैर्युक्तः पृथुश्रीः पार्थिवर्षभः
पृथिव्यां चतुरन्तयां विश्रुतः सुखदः सुखी

pārthivavyañjanair yuktaḥ pṛthuśrīḥ pārthivarṣabhaḥ
pṛthivyāṃ caturantayāṃ viśrutaḥ sukhadaḥ sukhī

तस्य पुत्रः प्रियो ज्येष्ठस्ताराधिपनिभाननः
रामो नाम विशेषज्ञः श्रेष्ठः सर्वधनुष्मताम्

tasya putraḥ priyo jyeṣṭhas tārādhipanibhānanaḥ
rāmo nāma viśeṣajñaḥ śreṣṭhaḥ sarvadhanuṣmatām

रक्षिता स्वस्य वृत्तस्य स्वजनस्यापि रक्षिता
रक्षिता जीवलोकस्य धर्मस्य च परंतपः

rakṣitā svasya vṛttasya svajanasyāpi rakṣitā
rakṣitā jīvalokasya dharmasya ca paraṃtapaḥ

तस्य सत्याभिसंधस्य वृद्धस्य वचनात्पितुः
सभार्यः सह च भ्रात्रा वीरः प्रव्रजितो वनम्

tasya satyābhisaṃdhasya vṛddhasya vacanāt pituḥ
sabhāryaḥ saha ca bhrātrā vīraḥ pravrajito vanam

तेन तत्र महारण्ये मृगयां परिधावता
जनस्थानवधं श्रुत्वा हतौ च खरदूषणौ
ततस्त्वमर्षापहृता जानकी रावणेन तु

tena tatra mahāraṇye mṛgayāṃ paridhāvatā
janasthānavadhaṃ śrutvā hatau ca kharadūṣaṇau
tatas tv amarṣāpahṛtā jānakī rāvaṇena tu

स मार्गमाणस्तां देवीं रामस्सीतामनिन्दिताम्।।।।

आससाद वने मित्रं सुग्रीवं नाम वानरम्

sa mārgamāṇastāṃ devīṃ rāmassītāmaninditām||||

āsasāda vane mitraṃ sugrīvaṃ nāma vānaram

तत स्स वालिनं हत्वा रामः परपुरञ्जयः।।।।

प्रायच्छत्कपिराज्यं तत्सुग्रीवाय महाबलः

tata ssa vālinaṃ hatvā rāmaḥ parapurañjayaḥ||||

prāyacchatkapirājyaṃ tatsugrīvāya mahābalaḥ

सुग्रीवेणापि सन्दिष्टा हरयः कामरूपिणः।।।।

दिक्षु सर्वासु तां देवीं विचिन्वन्ति सहस्रशः

sugrīveṇāpi sandiṣṭā harayaḥ kāmarūpiṇaḥ||||

dikṣu sarvāsu tāṃ devīṃ vicinvanti sahasraśaḥ

अहं सम्पातिवचनाच्छतयोजनमायतम्।।।।

अस्या हेतोर्विशालाक्ष्याः सागरं वेगवान्प्लुतः

ahaṃ sampātivacanācchatayojanamāyatam||||

asyā hetorviśālākṣyāḥ sāgaraṃ vegavānplutaḥ

यथारूपां यथावर्णां यथालक्ष्मीं विनिश्चिताम्
अश्रौषं राघवस्याहं सेयमासादिता मया

yathārūpāṃ yathāvarṇāṃ yathālakṣmīṃ viniścitām
aśrauṣaṃ rāghavasyāhaṃ seyam āsāditā mayā

विररामैवमुक्त्वासौ वाचं वानरपुंगवः
जानकी चापि तच्छ्रुत्वा विस्मयं परमं गता

virarāmaivam uktvāsau vācaṃ vānarapuṃgavaḥ
jānakī cāpi tac chrutvā vismayaṃ paramaṃ gatā

ततः सा वक्रकेशान्ता सुकेशी केशसंवृतम्
उन्नम्य वदनं भीरुः शिंशपावृक्षमैक्षत

tataḥ sā vakrakeśāntā sukeśī keśasaṃvṛtam
unnamya vadanaṃ bhīruḥ śiṃśapāvṛkṣam aikṣata

सा तिर्यगूर्ध्वं च तथाप्यधस्ता;न्निरीक्षमाणा तमचिन्त्य बुद्धिम्
ददर्श पिङ्गाधिपतेरमात्यं; वातात्मजं सूर्यमिवोदयस्थम्

sā tiryag ūrdhvaṃ ca tathāpy adhastān; nirīkṣamāṇā tam acintya buddhim
dadarśa piṅgādhipater amātyaṃ; vātātmajaṃ sūryam ivodayastham