Sundara Kanda, sarga 32

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा हनूमान्हरियूथपः
दुःखाद्दुःखाभिभूतायाः सान्तमुत्तरमब्रवीत्

tasyās tad vacanaṃ śrutvā hanūmān hariyūthapaḥ
duḥkhād duḥkhābhibhūtāyāḥ sāntam uttaram abravīt

अहं रामस्य संदेशाद्देवि दूतस्तवागतः
वैदेहि कुशली रामस्त्वां च कौशलमब्रवीत्

ahaṃ rāmasya saṃdeśād devi dūtas tavāgataḥ
vaidehi kuśalī rāmas tvāṃ ca kauśalam abravīt

यो ब्राह्ममस्त्रं वेदांश्च वेद वेदविदां वरः
स त्वां दाशरथी रामो देवि कौशलमब्रवीत्

yo brāhmam astraṃ vedāṃś ca veda vedavidāṃ varaḥ
sa tvāṃ dāśarathī rāmo devi kauśalam abravīt

लक्ष्मणश्च महातेजा भर्तुस्तेऽनुचरः प्रियः
कृतवाञ्शोकसंतप्तः शिरसा तेऽभिवादनम्

lakṣmaṇaś ca mahātejā bhartus te 'nucaraḥ priyaḥ
kṛtavāñ śokasaṃtaptaḥ śirasā te 'bhivādanam

सा तयोः कुशलं देवी निशम्य नरसिंहयोः
प्रीतिसंहृष्टसर्वाङ्गी हनूमान्तमथाब्रवीत्

sā tayoḥ kuśalaṃ devī niśamya narasiṃhayoḥ
prītisaṃhṛṣṭasarvāṅgī hanūmāntam athābravīt

कल्याणी बत गथेयं लौकिकी प्रतिभाति मे
एहि जीवन्तमानदो नरं वर्षशतादपि

kalyāṇī bata gatheyaṃ laukikī pratibhāti me
ehi jīvantam ānado naraṃ varṣaśatād api

तयोः समागमे तस्मिन्प्रीतिरुत्पादिताद्भुता
परस्परेण चालापं विश्वस्तौ तौ प्रचक्रतुः

tayoḥ samāgame tasmin prītir utpāditādbhutā
paraspareṇa cālāpaṃ viśvastau tau pracakratuḥ

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा हनूमान्हरियूथपः
सीतायाः शोकदीनायाः समीपमुपचक्रमे

tasyās tad vacanaṃ śrutvā hanūmān hariyūthapaḥ
sītāyāḥ śokadīnāyāḥ samīpam upacakrame

यथा यथा समीपं स हनूमानुपसर्पति
तथा तथा रावणं सा तं सीता परिशङ्कते

yathā yathā samīpaṃ sa hanūmān upasarpati
tathā tathā rāvaṇaṃ sā taṃ sītā pariśaṅkate

अहो धिग्धिक्कृतमिदं कथितं हि यदस्य मे
रूपान्तरमुपागम्य स एवायं हि रावणः

aho dhig dhik kṛtam idaṃ kathitaṃ hi yad asya me
rūpāntaram upāgamya sa evāyaṃ hi rāvaṇaḥ

तामशोकस्य शाखां सा विमुक्त्वा शोककर्शिता
तस्यामेवानवद्याङ्गी धरण्यां समुपाविशत्

tām aśokasya śākhāṃ sā vimuktvā śokakarśitā
tasyām evānavadyāṅgī dharaṇyāṃ samupāviśat

अवन्दत महाबाहुस्ततस्तां जनकात्मजाम्
सा चैनं भयवित्रस्ता भूयो नैवाभ्युदैक्षत

avandata mahābāhus tatas tāṃ janakātmajām
sā cainaṃ bhayavitrastā bhūyo naivābhyudaikṣata

तं दृष्ट्वा वन्दमानं तु सीता शशिनिभानना
अब्रवीद्दीर्घमुच्छ्वस्य वानरं मधुरस्वरा

taṃ dṛṣṭvā vandamānaṃ tu sītā śaśinibhānanā
abravīd dīrgham ucchvasya vānaraṃ madhurasvarā

मायां प्रविष्टो मायावी यदि त्वं रावणः स्वयम्
उत्पादयसि मे भूयः संतापं तन्न शोभनम्

māyāṃ praviṣṭo māyāvī yadi tvaṃ rāvaṇaḥ svayam
utpādayasi me bhūyaḥ saṃtāpaṃ tan na śobhanam

स्वं परित्यज्य रूपं यः परिव्राजकरूपधृत्
जनस्थाने मया दृष्टस्त्वं स एवासि रावणः

svaṃ parityajya rūpaṃ yaḥ parivrājakarūpadhṛt
janasthāne mayā dṛṣṭas tvaṃ sa evāsi rāvaṇaḥ

उपवासकृशां दीनां कामरूप निशाचर
संतापयसि मां भूयः संतापं तन्न शोभनम्

upavāsakṛśāṃ dīnāṃ kāmarūpa niśācara
saṃtāpayasi māṃ bhūyaḥ saṃtāpaṃ tan na śobhanam

यदि रामस्य दूतस्त्वमागतो भद्रमस्तु ते
पृच्छामि त्वां हरिश्रेष्ठ प्रिया राम कथा हि मे

yadi rāmasya dūtas tvam āgato bhadram astu te
pṛcchāmi tvāṃ hariśreṣṭha priyā rāma kathā hi me

गुणान्रामस्य कथय प्रियस्य मम वानर
चित्तं हरसि मे सौम्य नदीकूलं यथा रयः

guṇān rāmasya kathaya priyasya mama vānara
cittaṃ harasi me saumya nadīkūlaṃ yathā rayaḥ

अहो स्वप्नस्य सुखता याहमेवं चिराहृता
प्रेषितं नाम पश्यामि राघवेण वनौकसं

aho svapnasya sukhatā yāham evaṃ cirāhṛtā
preṣitaṃ nāma paśyāmi rāghaveṇa vanaukasaṃ

स्वप्नेऽपि यद्यहं वीरं राघवं सहलक्ष्मणम्
पश्येयं नावसीदेयं स्वप्नोऽपि मम मत्सरी

svapne 'pi yady ahaṃ vīraṃ rāghavaṃ sahalakṣmaṇam
paśyeyaṃ nāvasīdeyaṃ svapno 'pi mama matsarī

नाहं स्वप्नमिमं मन्ये स्वप्ने दृष्ट्वा हि वानरम्
न शक्योऽभ्युदयः प्राप्तुं प्राप्तश्चाभ्युदयो मम

nāhaṃ svapnam imaṃ manye svapne dṛṣṭvā hi vānaram
na śakyo 'bhyudayaḥ prāptuṃ prāptaś cābhyudayo mama

किं नु स्याच्चित्तमोहोऽयं भवेद्वातगतिस्त्वियम्
उन्मादजो विकारो वा स्यादियं मृगतृष्णिका

kiṃ nu syāc cittamoho 'yaṃ bhaved vātagatis tv iyam
unmādajo vikāro vā syād iyaṃ mṛgatṛṣṇikā

अथ वा नायमुन्मादो मोहोऽप्युन्मादलक्ष्मणः
संबुध्ये चाहमात्मानमिमं चापि वनौकसं

atha vā nāyam unmādo moho 'py unmādalakṣmaṇaḥ
saṃbudhye cāham ātmānam imaṃ cāpi vanaukasaṃ

इत्येवं बहुधा सीता संप्रधार्य बलाबलम्
रक्षसां कामरूपत्वान्मेने तं राक्षसाधिपम्

ity evaṃ bahudhā sītā saṃpradhārya balābalam
rakṣasāṃ kāmarūpatvān mene taṃ rākṣasādhipam

एतां बुद्धिं तदा कृत्वा सीता सा तनुमध्यमा
न प्रतिव्याजहाराथ वानरं जनकात्मजा

etāṃ buddhiṃ tadā kṛtvā sītā sā tanumadhyamā
na prativyājahārātha vānaraṃ janakātmajā

सीतायाश्चिन्तितं बुद्ध्वा हनूमान्मारुतात्मजः
श्रोत्रानुकूलैर्वचनैस्तदा तां संप्रहर्षयत्

sītāyāś cintitaṃ buddhvā hanūmān mārutātmajaḥ
śrotrānukūlair vacanais tadā tāṃ saṃpraharṣayat

आदित्य इव तेजस्वी लोककान्तः शशी यथा
राजा सर्वस्य लोकस्य देवो वैश्रवणो यथा

āditya iva tejasvī lokakāntaḥ śaśī yathā
rājā sarvasya lokasya devo vaiśravaṇo yathā

विक्रमेणोपपन्नश्च यथा विष्णुर्महायशाः
सत्यवादी मधुरवाग्देवो वाचस्पतिर्यथा

vikrameṇopapannaś ca yathā viṣṇur mahāyaśāḥ
satyavādī madhuravāg devo vācaspatir yathā

रूपवान्सुभगः श्रीमान्कन्दर्प इव मूर्तिमान्
स्थानक्रोधप्रहर्ता च श्रेष्ठो लोके महारथः
बाहुच्छायामवष्टब्धो यस्य लोको महात्मनः

rūpavān subhagaḥ śrīmān kandarpa iva mūrtimān
sthānakrodhaprahartā ca śreṣṭho loke mahārathaḥ
bāhucchāyām avaṣṭabdho yasya loko mahātmanaḥ

अपकृष्याश्रमपदान्मृगरूपेण राघवम्
शून्ये येनापनीतासि तस्य द्रक्ष्यसि यत्फलम्

apakṛṣyāśramapadān mṛgarūpeṇa rāghavam
śūnye yenāpanītāsi tasya drakṣyasi yat phalam

नचिराद्रावणं संख्ये यो वधिष्यति वीर्यवान्
रोषप्रमुक्तैरिषुभिर्ज्वलद्भिरिव पावकैः

nacirād rāvaṇaṃ saṃkhye yo vadhiṣyati vīryavān
roṣapramuktair iṣubhir jvaladbhir iva pāvakaiḥ

तेनाहं प्रेषितो दूतस्त्वत्सकाशमिहागतः
त्वद्वियोगेन दुःखार्तः स त्वां कौशलमब्रवीत्

tenāhaṃ preṣito dūtas tvatsakāśam ihāgataḥ
tvadviyogena duḥkhārtaḥ sa tvāṃ kauśalam abravīt

लक्ष्मणश्च महातेजाः सुमित्रानन्दवर्धनः
अभिवाद्य महाबाहुः सोऽपि कौशलमब्रवीत्

lakṣmaṇaś ca mahātejāḥ sumitrānandavardhanaḥ
abhivādya mahābāhuḥ so 'pi kauśalam abravīt

रामस्य च सखा देवि सुग्रीवो नाम वानरः
राजा वानरमुख्यानां स त्वां कौशलमब्रवीत्

rāmasya ca sakhā devi sugrīvo nāma vānaraḥ
rājā vānaramukhyānāṃ sa tvāṃ kauśalam abravīt

नित्यं स्मरति रामस्त्वां ससुग्रीवः सलक्ष्मणः
दिष्ट्या जीवसि वैदेहि राक्षसी वशमागता

nityaṃ smarati rāmas tvāṃ sasugrīvaḥ salakṣmaṇaḥ
diṣṭyā jīvasi vaidehi rākṣasī vaśam āgatā

नचिराद्द्रक्ष्यसे रामं लक्ष्मणं च महारथम्
मध्ये वानरकोटीनां सुग्रीवं चामितौजसं

nacirād drakṣyase rāmaṃ lakṣmaṇaṃ ca mahāratham
madhye vānarakoṭīnāṃ sugrīvaṃ cāmitaujasaṃ

अहं सुग्रीवसचिवो हनूमान्नाम वानरः
प्रविष्टो नगरीं लङ्कां लङ्घयित्वा महोदधिम्

ahaṃ sugrīvasacivo hanūmān nāma vānaraḥ
praviṣṭo nagarīṃ laṅkāṃ laṅghayitvā mahodadhim

कृत्वा मूर्ध्नि पदन्यासं रावणस्य दुरात्मनः
त्वां द्रष्टुमुपयातोऽहं समाश्रित्य पराक्रमम्

kṛtvā mūrdhni padanyāsaṃ rāvaṇasya durātmanaḥ
tvāṃ draṣṭum upayāto 'haṃ samāśritya parākramam

नाहमस्मि तथा देवि यथा मामवगच्छसि
विशङ्का त्यज्यतामेषा श्रद्धत्स्व वदतो मम

nāham asmi tathā devi yathā mām avagacchasi
viśaṅkā tyajyatām eṣā śraddhatsva vadato mama