Sundara Kanda, sarga 40

ततः पक्षिनिनादेन वृक्षभङ्गस्वनेन च
बभूवुस्त्राससंभ्रान्ताः सर्वे लङ्कानिवासिनः

tataḥ pakṣininādena vṛkṣabhaṅgasvanena ca
babhūvus trāsasaṃbhrāntāḥ sarve laṅkānivāsinaḥ

विद्रुताश्च भयत्रस्ता विनेदुर्मृगपक्षुणः
रक्षसां च निमित्तानि क्रूराणि प्रतिपेदिरे

vidrutāś ca bhayatrastā vinedur mṛgapakṣuṇaḥ
rakṣasāṃ ca nimittāni krūrāṇi pratipedire

ततो गतायां निद्रायां राक्षस्यो विकृताननाः
तद्वनं ददृशुर्भग्नं तं च वीरं महाकपिम्

tato gatāyāṃ nidrāyāṃ rākṣasyo vikṛtānanāḥ
tad vanaṃ dadṛśur bhagnaṃ taṃ ca vīraṃ mahākapim

स ता दृष्ट्व महाबाहुर्महासत्त्वो महाबलः
चकार सुमहद्रूपं राक्षसीनां भयावहम्

sa tā dṛṣṭva mahābāhur mahāsattvo mahābalaḥ
cakāra sumahad rūpaṃ rākṣasīnāṃ bhayāvaham

ततस्तं गिरिसंकाशमतिकायं महाबलम्
राक्षस्यो वानरं दृष्ट्वा पप्रच्छुर्जनकात्मजाम्

tatas taṃ girisaṃkāśam atikāyaṃ mahābalam
rākṣasyo vānaraṃ dṛṣṭvā papracchur janakātmajām

कोऽयं कस्य कुतो वायं किंनिमित्तमिहागतः
कथं त्वया सहानेन संवादः कृत इत्युत

ko 'yaṃ kasya kuto vāyaṃ kiṃnimittam ihāgataḥ
kathaṃ tvayā sahānena saṃvādaḥ kṛta ity uta

आचक्ष्व नो विशालाक्षि मा भूत्ते सुभगे भयम्
संवादमसितापाङ्गे त्वया किं कृतवानयम्

ācakṣva no viśālākṣi mā bhūt te subhage bhayam
saṃvādam asitāpāṅge tvayā kiṃ kṛtavān ayam

अथाब्रवीत्तदा साध्वी सीता सर्वाङ्गशोभना
रक्षसां कामरूपाणां विज्ञाने मम का गतिः

athābravīt tadā sādhvī sītā sarvāṅgaśobhanā
rakṣasāṃ kāmarūpāṇāṃ vijñāne mama kā gatiḥ

यूयमेवास्य जानीत योऽयं यद्वा करिष्यति
अहिरेव अहेः पादान्विजानाति न संशयः

yūyam evāsya jānīta yo 'yaṃ yad vā kariṣyati
ahir eva aheḥ pādān vijānāti na saṃśayaḥ

अहमप्यस्य भीतास्मि नैनं जानामि कोऽन्वयम्
वेद्मि राक्षसमेवैनं कामरूपिणमागतम्

aham apy asya bhītāsmi nainaṃ jānāmi ko 'nvayam
vedmi rākṣasam evainaṃ kāmarūpiṇam āgatam

वैदेह्या वचनं श्रुत्वा राक्षस्यो विद्रुता द्रुतम्
स्थिताः काश्चिद्गताः काश्चिद्रावणाय निवेदितुम्

vaidehyā vacanaṃ śrutvā rākṣasyo vidrutā drutam
sthitāḥ kāś cid gatāḥ kāś cid rāvaṇāya niveditum

रावणस्य समीपे तु राक्षस्यो विकृताननाः
विरूपं वानरं भीममाख्यातुमुपचक्रमुः

rāvaṇasya samīpe tu rākṣasyo vikṛtānanāḥ
virūpaṃ vānaraṃ bhīmam ākhyātum upacakramuḥ

अशोकवनिका मध्ये राजन्भीमवपुः कपिः
सीतया कृतसंवादस्तिष्ठत्यमितविक्रमः

aśokavanikā madhye rājan bhīmavapuḥ kapiḥ
sītayā kṛtasaṃvādas tiṣṭhaty amitavikramaḥ

न च तं जानकी सीता हरिं हरिणलोचणा
अस्माभिर्बहुधा पृष्टा निवेदयितुमिच्छति

na ca taṃ jānakī sītā hariṃ hariṇalocaṇā
asmābhir bahudhā pṛṣṭā nivedayitum icchati

वासवस्य भवेद्दूतो दूतो वैश्रवणस्य वा
प्रेषितो वापि रामेण सीतान्वेषणकाङ्क्षया

vāsavasya bhaved dūto dūto vaiśravaṇasya vā
preṣito vāpi rāmeṇa sītānveṣaṇakāṅkṣayā

तेन त्वद्भूतरूपेण यत्तत्तव मनोहरम्
नानामृगगणाकीर्णं प्रमृष्टं प्रमदावनम्

tena tvadbhūtarūpeṇa yat tat tava manoharam
nānāmṛgagaṇākīrṇaṃ pramṛṣṭaṃ pramadāvanam

न तत्र कश्चिदुद्देशो यस्तेन न विनाशितः
यत्र सा जानकी सीता स तेन न विनाशितः

na tatra kaś cid uddeśo yas tena na vināśitaḥ
yatra sā jānakī sītā sa tena na vināśitaḥ

जानकीरक्षणार्थं वा श्रमाद्वा नोपलभ्यते
अथ वा कः श्रमस्तस्य सैव तेनाभिरक्षिता

jānakīrakṣaṇārthaṃ vā śramād vā nopalabhyate
atha vā kaḥ śramas tasya saiva tenābhirakṣitā

चारुपल्लवपत्राढ्यं यं सीता स्वयमास्थिता
प्रवृद्धः शिंशपावृक्षः स च तेनाभिरक्षितः

cārupallavapatrāḍhyaṃ yaṃ sītā svayam āsthitā
pravṛddhaḥ śiṃśapāvṛkṣaḥ sa ca tenābhirakṣitaḥ

तस्योग्ररूपस्योग्रं त्वं दण्डमाज्ञातुमर्हसि
सीता संभाषिता येन तद्वनं च विनाशितम्

tasyograrūpasyograṃ tvaṃ daṇḍam ājñātum arhasi
sītā saṃbhāṣitā yena tad vanaṃ ca vināśitam

मनःपरिगृहीतां तां तव रक्षोगणेश्वर
कः सीतामभिभाषेत यो न स्यात्त्यक्तजीवितः

manaḥparigṛhītāṃ tāṃ tava rakṣogaṇeśvara
kaḥ sītām abhibhāṣeta yo na syāt tyaktajīvitaḥ

राक्षसीनां वचः श्रुत्वा रावणो राक्षसेश्वरः
हुतागिरिव जज्वाल कोपसंवर्तितेक्षणः

rākṣasīnāṃ vacaḥ śrutvā rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ
hutāgir iva jajvāla kopasaṃvartitekṣaṇaḥ

आत्मनः सदृशाञ्शूरान्किंकरान्नाम राक्षसान्
व्यादिदेश महातेजा निग्रहार्थं हनूमतः

ātmanaḥ sadṛśāñ śūrān kiṃkarān nāma rākṣasān
vyādideśa mahātejā nigrahārthaṃ hanūmataḥ

तेषामशीतिसाहस्रं किंकराणां तरस्विनाम्
निर्ययुर्भवनात्तस्मात्कूटमुद्गरपाणयः

teṣām aśītisāhasraṃ kiṃkarāṇāṃ tarasvinām
niryayur bhavanāt tasmāt kūṭamudgarapāṇayaḥ

महोदरा महादंष्ट्रा घोररूपा महाबलाः
युद्धाभिमनसः सर्वे हनूमद्ग्रहणोन्मुखाः

mahodarā mahādaṃṣṭrā ghorarūpā mahābalāḥ
yuddhābhimanasaḥ sarve hanūmadgrahaṇonmukhāḥ

ते कपिं तं समासाद्य तोरणस्थमवस्थितम्
अभिपेतुर्महावेगाः पतङ्गा इव पावकम्

te kapiṃ taṃ samāsādya toraṇastham avasthitam
abhipetur mahāvegāḥ pataṅgā iva pāvakam

ते गदाभिर्विचित्राभिः परिघैः काञ्चनाङ्गदैः
आजघ्नुर्वानरश्रेष्ठं शरैरादित्यसंनिभैः

te gadābhir vicitrābhiḥ parighaiḥ kāñcanāṅgadaiḥ
ājaghnur vānaraśreṣṭhaṃ śarair ādityasaṃnibhaiḥ

हनूमानपि तेजस्वी श्रीमान्पर्वतसंनिभः
क्षितावाविध्य लाङ्गूलं ननाद च महास्वनम्

hanūmān api tejasvī śrīmān parvatasaṃnibhaḥ
kṣitāv āvidhya lāṅgūlaṃ nanāda ca mahāsvanam

तस्य संनादशब्देन तेऽभवन्भयशङ्किताः
ददृशुश्च हनूमन्तं संध्यामेघमिवोन्नतम्

tasya saṃnādaśabdena te 'bhavan bhayaśaṅkitāḥ
dadṛśuś ca hanūmantaṃ saṃdhyāmegham ivonnatam

स्वामिसंदेशनिःशङ्कास्ततस्ते राक्षसाः कपिम्
चित्रैः प्रहरणैर्भीमैरभिपेतुस्ततस्ततः

svāmisaṃdeśaniḥśaṅkās tatas te rākṣasāḥ kapim
citraiḥ praharaṇair bhīmair abhipetus tatas tataḥ

स तैः परिवृतः शूरैः सर्वतः स महाबलः
आससादायसं भीमं परिघं तोरणाश्रितम्

sa taiḥ parivṛtaḥ śūraiḥ sarvataḥ sa mahābalaḥ
āsasādāyasaṃ bhīmaṃ parighaṃ toraṇāśritam

स तं परिघमादाय जघान रजनीचरान्

sa taṃ parigham ādāya jaghāna rajanīcarān

स पन्नगमिवादाय स्फुरन्तं विनतासुतः
विचचाराम्बरे वीरः परिगृह्य च मारुतिः

sa pannagam ivādāya sphurantaṃ vinatāsutaḥ
vicacārāmbare vīraḥ parigṛhya ca mārutiḥ

स हत्वा राक्षसान्वीरः किंकरान्मारुतात्मजः
युद्धाकाङ्क्षी पुनर्वीरस्तोरणं समुपस्थितः

sa hatvā rākṣasān vīraḥ kiṃkarān mārutātmajaḥ
yuddhākāṅkṣī punar vīras toraṇaṃ samupasthitaḥ

ततस्तस्माद्भयान्मुक्ताः कतिचित्तत्र राक्षसाः
निहतान्किंकरान्सर्वान्रावणाय न्यवेदयन्

tatas tasmād bhayān muktāḥ kati cit tatra rākṣasāḥ
nihatān kiṃkarān sarvān rāvaṇāya nyavedayan

स राक्षसानां निहतं महाबलं; निशम्य राजा परिवृत्तलोचनः
समादिदेशाप्रतिमं पराक्रमे; प्रहस्तपुत्रं समरे सुदुर्जयम्

sa rākṣasānāṃ nihataṃ mahābalaṃ; niśamya rājā parivṛttalocanaḥ
samādideśāpratimaṃ parākrame; prahastaputraṃ samare sudurjayam