Sundara Kanda, sarga 50

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा वानरस्य महात्मनः
आज्ञापयद्वधं तस्य रावणः क्रोधमूर्छितः

tasya tad vacanaṃ śrutvā vānarasya mahātmanaḥ
ājñāpayad vadhaṃ tasya rāvaṇaḥ krodhamūrchitaḥ

वधे तस्य समाज्ञप्ते रावणेन दुरात्मना
निवेदितवतो दौत्यं नानुमेने विभीषणः

vadhe tasya samājñapte rāvaṇena durātmanā
niveditavato dautyaṃ nānumene vibhīṣaṇaḥ

तं रक्षोऽधिपतिं क्रुद्धं तच्च कार्यमुपस्थितम्
विदित्वा चिन्तयामास कार्यं कार्यविधौ स्थितः

taṃ rakṣo'dhipatiṃ kruddhaṃ tac ca kāryam upasthitam
viditvā cintayām āsa kāryaṃ kāryavidhau sthitaḥ

निश्चितार्थस्ततः साम्नापूज्य शत्रुजिदग्रजम्
उवाच हितमत्यर्थं वाक्यं वाक्यविशारदः

niścitārthas tataḥ sāmnāpūjya śatrujidagrajam
uvāca hitam atyarthaṃ vākyaṃ vākyaviśāradaḥ

राजन्धर्मविरुद्धं च लोकवृत्तेश्च गर्हितम्
तव चासदृशं वीर कपेरस्य प्रमापणम्

rājan dharmaviruddhaṃ ca lokavṛtteś ca garhitam
tava cāsadṛśaṃ vīra kaper asya pramāpaṇam

असंशयं शत्रुरयं प्रवृद्धः; कृतं ह्यनेनाप्रियमप्रमेयम्
न दूतवध्यां प्रवदन्ति सन्तो; दूतस्य दृष्टा बहवो हि दण्डाः

asaṃśayaṃ śatrur ayaṃ pravṛddhaḥ; kṛtaṃ hy anenāpriyam aprameyam
na dūtavadhyāṃ pravadanti santo; dūtasya dṛṣṭā bahavo hi daṇḍāḥ

वैरूप्यामङ्गेषु कशाभिघातो; मौण्ड्यं तथा लक्ष्मणसंनिपातः
एतान्हि दूते प्रवदन्ति दण्डा;न्वधस्तु दूतस्य न नः श्रुतोऽपि

vairūpyām aṅgeṣu kaśābhighāto; mauṇḍyaṃ tathā lakṣmaṇasaṃnipātaḥ
etān hi dūte pravadanti daṇḍān; vadhas tu dūtasya na naḥ śruto 'pi

कथं च धर्मार्थविनीतबुद्धिः; परावरप्रत्ययनिश्चितार्थः
भवद्विधः कोपवशे हि तिष्ठे;त्कोपं नियच्छन्ति हि सत्त्ववन्तः

kathaṃ ca dharmārthavinītabuddhiḥ; parāvarapratyayaniścitārthaḥ
bhavadvidhaḥ kopavaśe hi tiṣṭhet; kopaṃ niyacchanti hi sattvavantaḥ

न धर्मवादे न च लोकवृत्ते; न शास्त्रबुद्धिग्रहणेषु वापि
विद्येत कश्चित्तव वीरतुल्य;स्त्वं ह्युत्तमः सर्वसुरासुराणाम्

na dharmavāde na ca lokavṛtte; na śāstrabuddhigrahaṇeṣu vāpi
vidyeta kaś cit tava vīratulyas; tvaṃ hy uttamaḥ sarvasurāsurāṇām

न चाप्यस्य कपेर्घाते कंचित्पश्याम्यहं गुणम्
तेष्वयं पात्यतां दण्डो यैरयं प्रेषितः कपिः

na cāpy asya kaper ghāte kaṃ cit paśyāmy ahaṃ guṇam
teṣv ayaṃ pātyatāṃ daṇḍo yair ayaṃ preṣitaḥ kapiḥ

साधुर्वा यदि वासाधुर्परैरेष समर्पितः
ब्रुवन्परार्थं परवान्न दूतो वधमर्हति

sādhur vā yadi vāsādhur parair eṣa samarpitaḥ
bruvan parārthaṃ paravān na dūto vadham arhati

अपि चास्मिन्हते राजन्नान्यं पश्यामि खेचरम्
इह यः पुनरागच्छेत्परं पारं महोदधिः

api cāsmin hate rājan nānyaṃ paśyāmi khecaram
iha yaḥ punar āgacchet paraṃ pāraṃ mahodadhiḥ

तस्मान्नास्य वधे यत्नः कार्यः परपुरंजय
भवान्सेन्द्रेषु देवेषु यत्नमास्थातुमर्हति

tasmān nāsya vadhe yatnaḥ kāryaḥ parapuraṃjaya
bhavān sendreṣu deveṣu yatnam āsthātum arhati

अस्मिन्विनष्टे न हि दूतमन्यं; पश्यामि यस्तौ नरराजपुत्रौ
युद्धाय युद्धप्रियदुर्विनीता;वुद्योजयेद्दीर्घपथावरुद्धौ

asmin vinaṣṭe na hi dūtam anyaṃ; paśyāmi yas tau nararājaputrau
yuddhāya yuddhapriyadurvinītāv; udyojayed dīrghapathāvaruddhau

पराक्रमोत्साहमनस्विनां च; सुरासुराणामपि दुर्जयेन
त्वया मनोनन्दन नैरृतानां; युद्धायतिर्नाशयितुं न युक्ता

parākramotsāhamanasvināṃ ca; surāsurāṇām api durjayena
tvayā manonandana nairṛtānāṃ; yuddhāyatir nāśayituṃ na yuktā

हिताश्च शूराश्च समाहिताश्च; कुलेषु जाताश्च महागुणेषु
मनस्विनः शस्त्रभृतां वरिष्ठाः; कोट्यग्रशस्ते सुभृताश्च योधाः

hitāś ca śūrāś ca samāhitāś ca; kuleṣu jātāś ca mahāguṇeṣu
manasvinaḥ śastrabhṛtāṃ variṣṭhāḥ; koṭyagraśaste subhṛtāś ca yodhāḥ

तदेकदेशेन बलस्य ताव;त्केचित्तवादेशकृतोऽपयान्तु
तौ राजपुत्रौ विनिगृह्य मूढौ; परेषु ते भावयितुं प्रभावम्

tad ekadeśena balasya tāvat; ke cit tavādeśakṛto 'payāntu
tau rājaputrau vinigṛhya mūḍhau; pareṣu te bhāvayituṃ prabhāvam