Sundara Kanda, sarga 58

Sundarakāṇḍa · 22 Critical Edition verses · 3 Southern-only

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा वालिसूनुरभाषत
जाम्बवत्प्रमुखान्सर्वाननुज्ञाप्य महाकपीन्

tasya tad vacanaṃ śrutvā vālisūnur abhāṣata
jāmbavatpramukhān sarvān anujñāpya mahākapīn

अस्मिन्नेवंगते कार्ये भवतां च निवेदिते
न्याय्यं स्म सह वैदेह्या द्रष्टुं तौ पार्थिवात्मजौ

asminn evaṃgate kārye bhavatāṃ ca nivedite
nyāyyaṃ sma saha vaidehyā draṣṭuṃ tau pārthivātmajau

अहमेकोऽपि पर्याप्तः सराक्षसगणां पुरीम्
तां लङ्कां तरसा हन्तुं रावणं च महाबलम्

aham eko 'pi paryāptaḥ sarākṣasagaṇāṃ purīm
tāṃ laṅkāṃ tarasā hantuṃ rāvaṇaṃ ca mahābalam

किं पुनः सहितो वीरैर्बलवद्भिः कृतात्मभिः
कृतास्त्रैः प्लवगैः शक्तैर्भवद्भिर्विजयैषिभिः

kiṃ punaḥ sahito vīrair balavadbhiḥ kṛtātmabhiḥ
kṛtāstraiḥ plavagaiḥ śaktair bhavadbhir vijayaiṣibhiḥ

अहं तु रावणं युद्धे ससैन्यं सपुरःसरम्
सपुत्रं विधमिष्यामि सहोदरयुतं युधि

ahaṃ tu rāvaṇaṃ yuddhe sasainyaṃ sapuraḥsaram
saputraṃ vidhamiṣyāmi sahodarayutaṃ yudhi

ब्राह्ममैन्द्रं च रौद्रं च वायव्यं वारुणं तथा
यदि शक्रजितोऽस्त्राणि दुर्निरीक्ष्याणि संयुगे
तान्यहं विधमिष्यामि निहनिष्यामि राक्षसान्

brāhmam aindraṃ ca raudraṃ ca vāyavyaṃ vāruṇaṃ tathā
yadi śakrajito 'strāṇi durnirīkṣyāṇi saṃyuge
tāny ahaṃ vidhamiṣyāmi nihaniṣyāmi rākṣasān

भवतामभ्यनुज्ञातो विक्रमो मे रुणद्धि तम्

bhavatām abhyanujñāto vikramo me ruṇaddhi tam

मयातुला विसृष्टा हि शैलवृष्टिर्निरन्तरा
देवानपि रणे हन्यात्किं पुनस्तान्निशाचरान्

mayātulā visṛṣṭā hi śailavṛṣṭir nirantarā
devān api raṇe hanyāt kiṃ punas tān niśācarān

सागरोऽप्यतियाद्वेलां मन्दरः प्रचलेदपि
न जाम्बवन्तं समरे कम्पयेदरिवाहिनी

sāgaro 'py atiyād velāṃ mandaraḥ pracaled api
na jāmbavantaṃ samare kampayed arivāhinī

सर्वराक्षससंघानां राक्षसा ये च पूर्वकाः
अलमेको विनाशाय वीरो वायुसुतः कपिः

sarvarākṣasasaṃghānāṃ rākṣasā ye ca pūrvakāḥ
alam eko vināśāya vīro vāyusutaḥ kapiḥ

पनसस्योरुवेगेन नीलस्य च महात्मनः
मन्दरोऽप्यवशीर्येत किं पुनर्युधि राक्षसाः

panasasyoruvegena nīlasya ca mahātmanaḥ
mandaro 'py avaśīryeta kiṃ punar yudhi rākṣasāḥ

सदेवासुरयुद्धेषु गन्धर्वोरगपक्षिषु
मैन्दस्य प्रतियोद्धारं शंसत द्विविदस्य वा

sadevāsurayuddheṣu gandharvoragapakṣiṣu
maindasya pratiyoddhāraṃ śaṃsata dvividasya vā

अश्विपुत्रौ महावेगावेतौ प्लवगसत्तमौ
पितामहवरोत्सेकात्परमं दर्पमास्थितौ

aśviputrau mahāvegāv etau plavagasattamau
pitāmahavarotsekāt paramaṃ darpam āsthitau

अश्विनोर्माननार्थं हि सर्वलोकपितामहः
सर्वावध्यत्वमतुलमनयोर्दत्तवान्पुरा

aśvinor mānanārthaṃ hi sarvalokapitāmahaḥ
sarvāvadhyatvam atulam anayor dattavān purā

वरोत्सेकेन मत्तौ च प्रमथ्य महतीं चमूम्
सुराणाममृतं वीरौ पीतवन्तौ प्लवंगमौ

varotsekena mattau ca pramathya mahatīṃ camūm
surāṇām amṛtaṃ vīrau pītavantau plavaṃgamau

एतावेव हि संक्रुद्धौ सवाजिरथकुञ्जराम्
लङ्कां नाशयितुं शक्तौ सर्वे तिष्ठन्तु वानराः

etāv eva hi saṃkruddhau savājirathakuñjarām
laṅkāṃ nāśayituṃ śaktau sarve tiṣṭhantu vānarāḥ

VR-S.5.58.16+15.58.16+1Southern-onlyIIT Kanpur Heritage

मयैव निहता लङ्का दग्धा भस्मीकृता पुनः।

राजमार्गेषु सर्वत्र नाम विश्रावितं मया

mayaiva nihatā laṅkā dagdhā bhasmīkṛtā punaḥ|

rājamārgeṣu sarvatra nāma viśrāvitaṃ mayā

कथञ्चिन्मृगशाबाक्षी विश्वासमुपपादिता।।।।

ततः संभाषिता चैव सर्वमर्थं च दर्शिता।

रामसुग्रीवसख्यं च श्रुत्वा प्रीतिमुपागता

kathañcinmṛgaśābākṣī viśvāsamupapāditā||||

tataḥ saṃbhāṣitā caiva sarvamarthaṃ ca darśitā|

rāmasugrīvasakhyaṃ ca śrutvā prītimupāgatā

VR-S.5.58.16+35.58.16+3Southern-onlyIIT Kanpur Heritage

निमित्तमात्रं रामस्तु वधे तस्य भविष्यति।

सा प्रकृत्यैव तन्वङ्गी तद्वियोगाच्च कर्शिता।।।।

प्रतिपत्पाठशीलस्य विद्येव तनुमतां गता

nimittamātraṃ rāmastu vadhe tasya bhaviṣyati|

sā prakṛtyaiva tanvaṅgī tadviyogācca karśitā||||

pratipatpāṭhaśīlasya vidyeva tanumatāṃ gatā

अयुक्तं तु विना देवीं दृष्टबद्भिः प्लवंगमाः
समीपं गन्तुमस्माभी राघवस्य महात्मनः

ayuktaṃ tu vinā devīṃ dṛṣṭabadbhiḥ plavaṃgamāḥ
samīpaṃ gantum asmābhī rāghavasya mahātmanaḥ

दृष्टा देवी न चानीता इति तत्र निवेदनम्
अयुक्तमिव पश्यामि भवद्भिः ख्यातविक्रमैः

dṛṣṭā devī na cānītā iti tatra nivedanam
ayuktam iva paśyāmi bhavadbhiḥ khyātavikramaiḥ

न हि वः प्लवते कश्चिन्नापि कश्चित्पराक्रमे
तुल्यः सामरदैत्येषु लोकेषु हरिसत्तमाः

na hi vaḥ plavate kaś cin nāpi kaś cit parākrame
tulyaḥ sāmaradaityeṣu lokeṣu harisattamāḥ

तेष्वेवं हतवीरेषु राक्षसेषु हनूमता
किमन्यदत्र कर्तव्यं गृहीत्वा याम जानकीम्

teṣv evaṃ hatavīreṣu rākṣaseṣu hanūmatā
kim anyad atra kartavyaṃ gṛhītvā yāma jānakīm

तमेवं कृतसंकल्पं जाम्बवान्हरिसत्तमः
उवाच परमप्रीतो वाक्यमर्थवदर्थवित्

tam evaṃ kṛtasaṃkalpaṃ jāmbavān harisattamaḥ
uvāca paramaprīto vākyam arthavad arthavit

न तावदेषा मतिरक्षमा नो; यथा भवान्पश्यति राजपुत्र
यथा तु रामस्य मतिर्निविष्टा; तथा भवान्पश्यतु कार्यसिद्धिम्

na tāvad eṣā matir akṣamā no; yathā bhavān paśyati rājaputra
yathā tu rāmasya matir niviṣṭā; tathā bhavān paśyatu kāryasiddhim