Sundara Kanda, sarga 61

ततो मूर्ध्ना निपतितं वानरं वानरर्षभः
दृष्ट्वैवोद्विग्नहृदयो वाक्यमेतदुवाच ह

tato mūrdhnā nipatitaṃ vānaraṃ vānararṣabhaḥ
dṛṣṭvaivodvignahṛdayo vākyam etad uvāca ha

उत्तिष्ठोत्तिष्ठ कस्मात्त्वं पादयोः पतितो मम
अभयं ते भवेद्वीर सत्यमेवाभिधीयताम्

uttiṣṭhottiṣṭha kasmāt tvaṃ pādayoḥ patito mama
abhayaṃ te bhaved vīra satyam evābhidhīyatām

स तु विश्वासितस्तेन सुग्रीवेण महात्मना
उत्थाय च महाप्राज्ञो वाक्यं दधिमुखोऽब्रवीत्

sa tu viśvāsitas tena sugrīveṇa mahātmanā
utthāya ca mahāprājño vākyaṃ dadhimukho 'bravīt

नैवर्क्षरजसा राजन्न त्वया नापि वालिना
वनं निसृष्टपूर्वं हि भक्षितं तत्तु वानरैः

naivarkṣarajasā rājan na tvayā nāpi vālinā
vanaṃ nisṛṣṭapūrvaṃ hi bhakṣitaṃ tat tu vānaraiḥ

एभिः प्रधर्षिताश्चैव वारिता वनरक्षिभिः
मधून्यचिन्तयित्वेमान्भक्षयन्ति पिबन्ति च

ebhiḥ pradharṣitāś caiva vāritā vanarakṣibhiḥ
madhūny acintayitvemān bhakṣayanti pibanti ca

शिष्टमत्रापविध्यन्ति भक्षयन्ति तथापरे
निवार्यमाणास्ते सर्वे भ्रुवौ वै दर्शयन्ति हि

śiṣṭam atrāpavidhyanti bhakṣayanti tathāpare
nivāryamāṇās te sarve bhruvau vai darśayanti hi

इमे हि संरब्धतरास्तथा तैः संप्रधर्षिताः
वारयन्तो वनात्तस्मात्क्रुद्धैर्वानरपुंगवैः

ime hi saṃrabdhatarās tathā taiḥ saṃpradharṣitāḥ
vārayanto vanāt tasmāt kruddhair vānarapuṃgavaiḥ

ततस्तैर्बहुभिर्वीरैर्वानरैर्वानरर्षभाः
संरक्तनयनैः क्रोधाद्धरयः संप्रचालिताः

tatas tair bahubhir vīrair vānarair vānararṣabhāḥ
saṃraktanayanaiḥ krodhād dharayaḥ saṃpracālitāḥ

पाणिभिर्निहताः केचित्केचिज्जानुभिराहताः
प्रकृष्टाश्च यथाकामं देवमार्गं च दर्शिताः

pāṇibhir nihatāḥ ke cit ke cij jānubhir āhatāḥ
prakṛṣṭāś ca yathākāmaṃ devamārgaṃ ca darśitāḥ

एवमेते हताः शूरास्त्वयि तिष्ठति भर्तरि
कृत्स्नं मधुवनं चैव प्रकामं तैः प्रभक्ष्यते

evam ete hatāḥ śūrās tvayi tiṣṭhati bhartari
kṛtsnaṃ madhuvanaṃ caiva prakāmaṃ taiḥ prabhakṣyate

एवं विज्ञाप्यमानं तु सुग्रीवं वानरर्षभम्
अपृच्छत्तं महाप्राज्ञो लक्ष्मणः परवीरहा

evaṃ vijñāpyamānaṃ tu sugrīvaṃ vānararṣabham
apṛcchat taṃ mahāprājño lakṣmaṇaḥ paravīrahā

किमयं वानरो राजन्वनपः प्रत्युपस्थितः
कं चार्थमभिनिर्दिश्य दुःखितो वाक्यमब्रवीत्

kim ayaṃ vānaro rājan vanapaḥ pratyupasthitaḥ
kaṃ cārtham abhinirdiśya duḥkhito vākyam abravīt

एवमुक्तस्तु सुग्रीवो लक्ष्मणेन महात्मना
लक्ष्मणं प्रत्युवाचेदं वाक्यं वाक्यविशारदः

evam uktas tu sugrīvo lakṣmaṇena mahātmanā
lakṣmaṇaṃ pratyuvācedaṃ vākyaṃ vākyaviśāradaḥ

आर्य लक्ष्मण संप्राह वीरो दधिमुखः कपिः
अङ्गदप्रमुखैर्वीरैर्भक्षितं मधुवानरैः

ārya lakṣmaṇa saṃprāha vīro dadhimukhaḥ kapiḥ
aṅgadapramukhair vīrair bhakṣitaṃ madhuvānaraiḥ

नैषामकृतकृत्यानामीदृशः स्यादुपक्रमः
वनं यथाभिपन्नं तैः साधितं कर्म वानरैः

naiṣām akṛtakṛtyānām īdṛśaḥ syād upakramaḥ
vanaṃ yathābhipannaṃ taiḥ sādhitaṃ karma vānaraiḥ

दृष्टा देवी न संदेहो न चान्येन हनूमता
न ह्यन्यः साधने हेतुः कर्मणोऽस्य हनूमतः

dṛṣṭā devī na saṃdeho na cānyena hanūmatā
na hy anyaḥ sādhane hetuḥ karmaṇo 'sya hanūmataḥ

कार्यसिद्धिर्हनुमति मतिश्च हरिपुंगव
व्यवसायश्च वीर्यं च श्रुतं चापि प्रतिष्ठितम्

kāryasiddhir hanumati matiś ca haripuṃgava
vyavasāyaś ca vīryaṃ ca śrutaṃ cāpi pratiṣṭhitam

जाम्बवान्यत्र नेता स्यादङ्गदस्य बलेश्वरः
हनूमांश्चाप्यधिष्ठाता न तस्य गतिरन्यथा

jāmbavān yatra netā syād aṅgadasya baleśvaraḥ
hanūmāṃś cāpy adhiṣṭhātā na tasya gatir anyathā

अङ्गदप्रमुखैर्वीरैर्हतं मधुवनं किल
विचिन्त्य दक्षिणामाशामागतैर्हरिपुंगवैः

aṅgadapramukhair vīrair hataṃ madhuvanaṃ kila
vicintya dakṣiṇām āśām āgatair haripuṃgavaiḥ

आगतैश्च प्रविष्टं तद्यथा मधुवनं हि तैः
धर्षितं च वनं कृत्स्नमुपयुक्तं च वानरैः
वारिताः सहिताः पालास्तथा जानुभिराहताः

āgataiś ca praviṣṭaṃ tad yathā madhuvanaṃ hi taiḥ
dharṣitaṃ ca vanaṃ kṛtsnam upayuktaṃ ca vānaraiḥ
vāritāḥ sahitāḥ pālās tathā jānubhir āhatāḥ

एतदर्थमयं प्राप्तो वक्तुं मधुरवागिह
नाम्ना दधिमुखो नाम हरिः प्रख्यातविक्रमः

etadartham ayaṃ prāpto vaktuṃ madhuravāg iha
nāmnā dadhimukho nāma hariḥ prakhyātavikramaḥ

दृष्टा सीता महाबाहो सौमित्रे पश्य तत्त्वतः
अभिगम्य यथा सर्वे पिबन्ति मधु वानराः

dṛṣṭā sītā mahābāho saumitre paśya tattvataḥ
abhigamya yathā sarve pibanti madhu vānarāḥ

न चाप्यदृष्ट्वा वैदेहीं विश्रुताः पुरुषर्षभ
वनं दात्त वरं दिव्यं धर्षयेयुर्वनौकसः

na cāpy adṛṣṭvā vaidehīṃ viśrutāḥ puruṣarṣabha
vanaṃ dātta varaṃ divyaṃ dharṣayeyur vanaukasaḥ

ततः प्रहृष्टो धर्मात्मा लक्ष्मणः सहराघवः
श्रुत्वा कर्णसुखां वाणीं सुग्रीववदनाच्च्युताम्

tataḥ prahṛṣṭo dharmātmā lakṣmaṇaḥ saharāghavaḥ
śrutvā karṇasukhāṃ vāṇīṃ sugrīvavadanāc cyutām

प्राहृष्यत भृशं रामो लक्ष्मणश्च महायशाः
श्रुत्वा दधिमुखस्येदं सुग्रीवस्तु प्रहृष्य च
वनपालं पुनर्वाक्यं सुग्रीवः प्रत्यभाषत

prāhṛṣyata bhṛśaṃ rāmo lakṣmaṇaś ca mahāyaśāḥ
śrutvā dadhimukhasyedaṃ sugrīvas tu prahṛṣya ca
vanapālaṃ punar vākyaṃ sugrīvaḥ pratyabhāṣata

प्रीतोऽस्मि सौम्य यद्भुक्तं वनं तैः कृतकर्मभिः
मर्षितं मर्षणीयं च चेष्टितं कृतकर्मणाम्

prīto 'smi saumya yad bhuktaṃ vanaṃ taiḥ kṛtakarmabhiḥ
marṣitaṃ marṣaṇīyaṃ ca ceṣṭitaṃ kṛtakarmaṇām

इच्छामि शीघ्रं हनुमत्प्रधाना;न्शाखामृगांस्तान्मृगराजदर्पान्
द्रष्टुं कृतार्थान्सह राघवाभ्यां; श्रोतुं च सीताधिगमे प्रयत्नम्

icchāmi śīghraṃ hanumatpradhānān; śākhāmṛgāṃs tān mṛgarājadarpān
draṣṭuṃ kṛtārthān saha rāghavābhyāṃ; śrotuṃ ca sītādhigame prayatnam