Sundara Kanda, sarga 66

Sundarakāṇḍa · 29 Critical Edition verses

अथाहमुत्तरं देव्या पुनरुक्तः ससंभ्रमम्
तव स्नेहान्नरव्याघ्र सौहार्यादनुमान्य च

athāham uttaraṃ devyā punar uktaḥ sasaṃbhramam
tava snehān naravyāghra sauhāryād anumānya ca

एवं बहुविधं वाच्यो रामो दाशरथिस्त्वया
यथा मामाप्नुयाच्छीघ्रं हत्वा रावणमाहवे

evaṃ bahuvidhaṃ vācyo rāmo dāśarathis tvayā
yathā mām āpnuyāc chīghraṃ hatvā rāvaṇam āhave

यदि वा मन्यसे वीर वसैकाहमरिंदम
कस्मिंश्चित्संवृते देशे विश्रान्तः श्वो गमिष्यसि

yadi vā manyase vīra vasaikāham ariṃdama
kasmiṃś cit saṃvṛte deśe viśrāntaḥ śvo gamiṣyasi

मम चाप्यल्पभाग्यायाः साम्निध्यात्तव वानर
अस्य शोकविपाकस्य मुहूर्तं स्याद्विमोक्षणम्

mama cāpy alpabhāgyāyāḥ sāmnidhyāt tava vānara
asya śokavipākasya muhūrtaṃ syād vimokṣaṇam

गते हि त्वयि विक्रान्ते पुनरागमनाय वै
प्राणानामपि संदेहो मम स्यान्नात्र संशयः

gate hi tvayi vikrānte punarāgamanāya vai
prāṇānām api saṃdeho mama syān nātra saṃśayaḥ

तवादर्शनजः शोको भूयो मां परितापयेत्
दुःखाद्दुःखपराभूतां दुर्गतां दुःखभागिनीम्

tavādarśanajaḥ śoko bhūyo māṃ paritāpayet
duḥkhād duḥkhaparābhūtāṃ durgatāṃ duḥkhabhāginīm

अयं तु वीरसंदेहस्तिष्ठतीव ममाग्रतः
सुमहांस्त्वत्सहायेषु हर्यृक्षेषु असंशयः

ayaṃ tu vīrasaṃdehas tiṣṭhatīva mamāgrataḥ
sumahāṃs tvatsahāyeṣu haryṛkṣeṣu asaṃśayaḥ

कथं नु खलु दुष्पारं तरिष्यन्ति महोदधिम्
तानि हर्यृक्षसैन्यानि तौ वा नरवरात्मजौ

kathaṃ nu khalu duṣpāraṃ tariṣyanti mahodadhim
tāni haryṛkṣasainyāni tau vā naravarātmajau

त्रयाणामेव भूतानां सागरस्यास्य लङ्घने
शक्तिः स्याद्वैनतेयस्य वायोर्वा तव वानघ

trayāṇām eva bhūtānāṃ sāgarasyāsya laṅghane
śaktiḥ syād vainateyasya vāyor vā tava vānagha

तदस्मिन्कार्यनियोगे वीरैवं दुरतिक्रमे
किं पश्यसि समाधानं ब्रूहि कार्यविदां वर

tad asmin kāryaniyoge vīraivaṃ duratikrame
kiṃ paśyasi samādhānaṃ brūhi kāryavidāṃ vara

काममस्य त्वमेवैकः कार्यस्य परिसाधने
पर्याप्तः परवीरघ्न यशस्यस्ते बलोदयः

kāmam asya tvam evaikaḥ kāryasya parisādhane
paryāptaḥ paravīraghna yaśasyas te balodayaḥ

बलैः समग्रैर्यदि मां हत्वा रावणमाहवे
विजयी स्वां पुरीं रामो नयेत्तत्स्याद्यशस्करम्

balaiḥ samagrair yadi māṃ hatvā rāvaṇam āhave
vijayī svāṃ purīṃ rāmo nayet tat syād yaśaskaram

यथाहं तस्य वीरस्य वनादुपधिना हृता
रक्षसा तद्भयादेव तथा नार्हति राघवः

yathāhaṃ tasya vīrasya vanād upadhinā hṛtā
rakṣasā tad bhayād eva tathā nārhati rāghavaḥ

बलैस्तु संकुलां कृत्वा लङ्कां परबलार्दनः
मां नयेद्यदि काकुत्स्थस्तत्तस्य सदृशं भवेत्

balais tu saṃkulāṃ kṛtvā laṅkāṃ parabalārdanaḥ
māṃ nayed yadi kākutsthas tat tasya sadṛśaṃ bhavet

तद्यथा तस्य विक्रान्तमनुरूपं महात्मनः
भवत्याहवशूरस्य तथा त्वमुपपादय

tad yathā tasya vikrāntam anurūpaṃ mahātmanaḥ
bhavaty āhavaśūrasya tathā tvam upapādaya

तदर्थोपहितं वाक्यं प्रश्रितं हेतुसंहितम्
निशम्याहं ततः शेषं वाक्यमुत्तरमब्रुवम्

tad arthopahitaṃ vākyaṃ praśritaṃ hetusaṃhitam
niśamyāhaṃ tataḥ śeṣaṃ vākyam uttaram abruvam

देवि हर्यृक्षसैन्यानामीश्वरः प्लवतां वरः
सुग्रीवः सत्त्वसंपन्नस्तवार्थे कृतनिश्चयः

devi haryṛkṣasainyānām īśvaraḥ plavatāṃ varaḥ
sugrīvaḥ sattvasaṃpannas tavārthe kṛtaniścayaḥ

तस्य विक्रमसंपन्नाः सत्त्ववन्तो महाबलाः
मनःसंकल्पसंपाता निदेशे हरयः स्थिताः

tasya vikramasaṃpannāḥ sattvavanto mahābalāḥ
manaḥsaṃkalpasaṃpātā nideśe harayaḥ sthitāḥ

येषां नोपरि नाधस्तान्न तिर्यक्सज्जते गतिः
न च कर्मसु सीदन्ति महत्स्वमिततेजसः

yeṣāṃ nopari nādhastān na tiryak sajjate gatiḥ
na ca karmasu sīdanti mahatsv amitatejasaḥ

असकृत्तैर्महाभागैर्वानरैर्बलसंयुतैः
प्रदक्षिणीकृता भूमिर्वायुमार्गानुसारिभिः

asakṛt tair mahābhāgair vānarair balasaṃyutaiḥ
pradakṣiṇīkṛtā bhūmir vāyumārgānusāribhiḥ

मद्विशिष्टाश्च तुल्याश्च सन्ति तत्र वनौकसः
मत्तः प्रत्यवरः कश्चिन्नास्ति सुग्रीवसंनिधौ

madviśiṣṭāś ca tulyāś ca santi tatra vanaukasaḥ
mattaḥ pratyavaraḥ kaś cin nāsti sugrīvasaṃnidhau

अहं तावदिह प्राप्तः किं पुनस्ते महाबलाः
न हि प्रकृष्टाः प्रेष्यन्ते प्रेष्यन्ते हीतरे जनाः

ahaṃ tāvad iha prāptaḥ kiṃ punas te mahābalāḥ
na hi prakṛṣṭāḥ preṣyante preṣyante hītare janāḥ

तदलं परितापेन देवि मन्युर्व्यपैतु ते
एकोत्पातेन ते लङ्कामेष्यन्ति हरियूथपाः

tad alaṃ paritāpena devi manyur vyapaitu te
ekotpātena te laṅkām eṣyanti hariyūthapāḥ

मम पृष्ठगतौ तौ च चन्द्रसूर्याविवोदितौ
त्वत्सकाशं महाभागे नृसिंहावागमिष्यतः

mama pṛṣṭhagatau tau ca candrasūryāv ivoditau
tvatsakāśaṃ mahābhāge nṛsiṃhāv āgamiṣyataḥ

अरिघ्नं सिंहसंकाशं क्षिप्रं द्रक्ष्यसि राघवम्
लक्ष्मणं च धनुष्पाणिं लङ्का द्वारमुपस्थितम्

arighnaṃ siṃhasaṃkāśaṃ kṣipraṃ drakṣyasi rāghavam
lakṣmaṇaṃ ca dhanuṣpāṇiṃ laṅkā dvāram upasthitam

नखदंष्ट्रायुधान्वीरान्सिंहशार्दूलविक्रमान्
वानरान्वानरेन्द्राभान्क्षिप्रं द्रक्ष्यसि संगतान्

nakhadaṃṣṭrāyudhān vīrān siṃhaśārdūlavikramān
vānarān vānarendrābhān kṣipraṃ drakṣyasi saṃgatān

शैलाम्बुदन्निकाशानां लङ्कामलयसानुषु
नर्दतां कपिमुख्यानामचिराच्छोष्यसे स्वनम्

śailāmbudan nikāśānāṃ laṅkāmalayasānuṣu
nardatāṃ kapimukhyānām acirāc choṣyase svanam

निवृत्तवनवासं च त्वया सार्धमरिंदमम्
अभिषिक्तमयोध्यायां क्षिप्रं द्रक्ष्यसि राघवम्

nivṛttavanavāsaṃ ca tvayā sārdham ariṃdamam
abhiṣiktam ayodhyāyāṃ kṣipraṃ drakṣyasi rāghavam

ततो मया वाग्भिरदीनभाषिणी; शिवाभिरिष्टाभिरभिप्रसादिता
जगाम शान्तिं मम मैथिलात्मजा; तवापि शोकेन तथाभिपीडिता

tato mayā vāgbhir adīnabhāṣiṇī; śivābhir iṣṭābhir abhiprasāditā
jagāma śāntiṃ mama maithilātmajā; tavāpi śokena tathābhipīḍitā