Yuddha Kanda, sarga 101

इति प्रतिसमादिष्टो हनूमान्मारुतात्मजः
प्रविवेश पुरीं लङ्कां पूज्यमानो निशाचरैः

iti pratisamādiṣṭo hanūmān mārutātmajaḥ
praviveśa purīṃ laṅkāṃ pūjyamāno niśācaraiḥ

प्रविश्य तु महातेजा रावणस्य निवेशनम्
ददर्श शशिना हीनां सातङ्कामिव रोहिणीम्

praviśya tu mahātejā rāvaṇasya niveśanam
dadarśa śaśinā hīnāṃ sātaṅkām iva rohiṇīm

निभृतः प्रणतः प्रह्वः सोऽभिगम्याभिवाद्य च
रामस्य वचनं सर्वमाख्यातुमुपचक्रमे

nibhṛtaḥ praṇataḥ prahvaḥ so 'bhigamyābhivādya ca
rāmasya vacanaṃ sarvam ākhyātum upacakrame

वैदेहि कुशली रामः ससुग्रीवः सलक्ष्मणः
कुशलं चाह सिद्धार्थो हतशत्रुररिंदमः

vaidehi kuśalī rāmaḥ sasugrīvaḥ salakṣmaṇaḥ
kuśalaṃ cāha siddhārtho hataśatrur ariṃdamaḥ

विभीषणसहायेन रामेण हरिभिः सह
निहतो रावणो देवि लक्ष्मणस्य नयेन च

vibhīṣaṇasahāyena rāmeṇa haribhiḥ saha
nihato rāvaṇo devi lakṣmaṇasya nayena ca

पृष्ट्वा च कुशलं रामो वीरस्त्वां रघुनन्दनः
अब्रवीत्परमप्रीतः कृतार्थेनान्तरात्मना

pṛṣṭvā ca kuśalaṃ rāmo vīras tvāṃ raghunandanaḥ
abravīt paramaprītaḥ kṛtārthenāntarātmanā

प्रियमाख्यामि ते देवि त्वां तु भूयः सभाजये
दिष्ट्या जीवसि धर्मज्ञे जयेन मम संयुगे

priyam ākhyāmi te devi tvāṃ tu bhūyaḥ sabhājaye
diṣṭyā jīvasi dharmajñe jayena mama saṃyuge

लब्धो नो विजयः सीते स्वस्था भव गतव्यथा
रावणः स हतः शत्रुर्लङ्का चेयं वशे स्थिता

labdho no vijayaḥ sīte svasthā bhava gatavyathā
rāvaṇaḥ sa hataḥ śatrur laṅkā ceyaṃ vaśe sthitā

मया ह्यलब्धनिद्रेण धृतेन तव निर्जये
प्रतिज्ञैषा विनिस्तीर्णा बद्ध्वा सेतुं महोदधौ

mayā hy alabdhanidreṇa dhṛtena tava nirjaye
pratijñaiṣā vinistīrṇā baddhvā setuṃ mahodadhau

संभ्रमश्च न कर्तव्यो वर्तन्त्या रावणालये
विभीषणविधेयं हि लङ्कैश्वर्यमिदं कृतम्

saṃbhramaś ca na kartavyo vartantyā rāvaṇālaye
vibhīṣaṇavidheyaṃ hi laṅkaiśvaryam idaṃ kṛtam

तदाश्वसिहि विश्वस्ता स्वगृहे परिवर्तसे
अयं चाभ्येति संहृष्टस्त्वद्दर्शनसमुत्सुकः

tad āśvasihi viśvastā svagṛhe parivartase
ayaṃ cābhyeti saṃhṛṣṭas tvaddarśanasamutsukaḥ

एवमुक्ता समुत्पत्य सीता शशिनिभानना
प्रहर्षेणावरुद्धा सा व्याजहार न किंचन

evam uktā samutpatya sītā śaśinibhānanā
praharṣeṇāvaruddhā sā vyājahāra na kiṃ cana

अब्रवीच्च हरिश्रेष्ठः सीतामप्रतिजल्पतीम्
किं त्वं चिन्तयसे देवि किं च मां नाभिभाषसे

abravīc ca hariśreṣṭhaḥ sītām apratijalpatīm
kiṃ tvaṃ cintayase devi kiṃ ca māṃ nābhibhāṣase

एवमुक्ता हनुमता सीता धर्मे व्यवस्थिता
अब्रवीत्परमप्रीता हर्षगद्गदया गिरा

evam uktā hanumatā sītā dharme vyavasthitā
abravīt paramaprītā harṣagadgadayā girā

प्रियमेतदुपश्रुत्य भर्तुर्विजयसंश्रितम्
प्रहर्षवशमापन्ना निर्वाक्यास्मि क्षणान्तरम्

priyam etad upaśrutya bhartur vijayasaṃśritam
praharṣavaśam āpannā nirvākyāsmi kṣaṇāntaram

न हि पश्यामि सदृशं चिन्तयन्ती प्लवंगम
मत्प्रियाख्यानकस्येह तव प्रत्यभिनन्दनम्

na hi paśyāmi sadṛśaṃ cintayantī plavaṃgama
matpriyākhyānakasyeha tava pratyabhinandanam

न च पश्यामि तत्सौम्य पृथिव्यामपि वानर
सदृशं मत्प्रियाख्याने तव दातुं भवेत्समम्

na ca paśyāmi tat saumya pṛthivyām api vānara
sadṛśaṃ matpriyākhyāne tava dātuṃ bhavet samam

हिरण्यं वा सुवर्णं वा रत्नानि विविधानि च
राज्यं वा त्रिषु लोकेषु नैतदर्हति भाषितुम्

hiraṇyaṃ vā suvarṇaṃ vā ratnāni vividhāni ca
rājyaṃ vā triṣu lokeṣu naitad arhati bhāṣitum

एवमुक्तस्तु वैदेह्या प्रत्युवाच प्लवंगमः
प्रगृहीताञ्जलिर्वाक्यं सीतायाः प्रमुखे स्थितः

evam uktas tu vaidehyā pratyuvāca plavaṃgamaḥ
pragṛhītāñjalir vākyaṃ sītāyāḥ pramukhe sthitaḥ

भर्तुः प्रियहिते युक्ते भर्तुर्विजयकाङ्क्षिणि
स्निग्धमेवंविधं वाक्यं त्वमेवार्हसि भाषितुम्

bhartuḥ priyahite yukte bhartur vijayakāṅkṣiṇi
snigdham evaṃvidhaṃ vākyaṃ tvam evārhasi bhāṣitum

तवैतद्वचनं सौम्ये सारवत्स्निग्धमेव च
रत्नौघाद्विविधाच्चापि देवराज्याद्विशिष्यते

tavaitad vacanaṃ saumye sāravat snigdham eva ca
ratnaughād vividhāc cāpi devarājyād viśiṣyate

अर्थतश्च मया प्राप्ता देवराज्यादयो गुणाः
हतशत्रुं विजयिनं रामं पश्यामि यत्स्थितम्

arthataś ca mayā prāptā devarājyādayo guṇāḥ
hataśatruṃ vijayinaṃ rāmaṃ paśyāmi yat sthitam

इमास्तु खलु राक्षस्यो यदि त्वमनुमन्यसे
हन्तुमिच्छाम्यहं सर्वा याभिस्त्वं तर्जिता पुरा

imās tu khalu rākṣasyo yadi tvam anumanyase
hantum icchāmy ahaṃ sarvā yābhis tvaṃ tarjitā purā

क्लिश्यन्तीं पतिदेवां त्वामशोकवनिकां गताम्
घोररूपसमाचाराः क्रूराः क्रूरतरेक्षणाः

kliśyantīṃ patidevāṃ tvām aśokavanikāṃ gatām
ghorarūpasamācārāḥ krūrāḥ krūratarekṣaṇāḥ

राक्षस्यो दारुणकथा वरमेतं प्रयच्छ मे
इच्छामि विविधैर्घातैर्हन्तुमेताः सुदारुणाः

rākṣasyo dāruṇakathā varam etaṃ prayaccha me
icchāmi vividhair ghātair hantum etāḥ sudāruṇāḥ

मुष्टिभिः पाणिभिश्चैव चरणैश्चैव शोभने
घोरैर्जानुप्रहारैश्च दशनानां च पातनैः

muṣṭibhiḥ pāṇibhiś caiva caraṇaiś caiva śobhane
ghorair jānuprahāraiś ca daśanānāṃ ca pātanaiḥ

भक्षणैः कर्णनासानां केशानां लुञ्चनैस्तथा
भृशं शुष्कमुखीभिश्च दारुणैर्लङ्घनैर्हतैः

bhakṣaṇaiḥ karṇanāsānāṃ keśānāṃ luñcanais tathā
bhṛśaṃ śuṣkamukhībhiś ca dāruṇair laṅghanair hataiḥ

एवंप्रकारैर्बहुभिर्विप्रकारैर्यशस्विनि
हन्तुमिच्छाम्यहं देवि तवेमाः कृतकिल्बिषाः

evaṃprakārair bahubhir viprakārair yaśasvini
hantum icchāmy ahaṃ devi tavemāḥ kṛtakilbiṣāḥ

एवमुक्ता महुमता वैदेही जनकात्मजा
उवाच धर्मसहितं हनूमन्तं यशस्विनी

evam uktā mahumatā vaidehī janakātmajā
uvāca dharmasahitaṃ hanūmantaṃ yaśasvinī

राजसंश्रयवश्यानां कुर्वतीनां पराज्ञया
विधेयानां च दासीनां कः कुप्येद्वानरोत्तम

rājasaṃśrayavaśyānāṃ kurvatīnāṃ parājñayā
vidheyānāṃ ca dāsīnāṃ kaḥ kupyed vānarottama

भाग्यवैषम्ययोगेन पुरा दुश्चरितेन च
मयैतत्प्राप्यते सर्वं स्वकृतं ह्युपभुज्यते

bhāgyavaiṣamyayogena purā duścaritena ca
mayaitat prāpyate sarvaṃ svakṛtaṃ hy upabhujyate

प्राप्तव्यं तु दशायोगान्मयैतदिति निश्चितम्
दासीनां रावणस्याहं मर्षयामीह दुर्बला

prāptavyaṃ tu daśāyogān mayaitad iti niścitam
dāsīnāṃ rāvaṇasyāhaṃ marṣayāmīha durbalā

आज्ञप्ता रावणेनैता राक्षस्यो मामतर्जयन्
हते तस्मिन्न कुर्युर्हि तर्जनं वानरोत्तम

ājñaptā rāvaṇenaitā rākṣasyo mām atarjayan
hate tasmin na kuryur hi tarjanaṃ vānarottama

अयं व्याघ्रसमीपे तु पुराणो धर्मसंहितः
ऋक्षेण गीतः श्लोको मे तं निबोध प्लवंगम

ayaṃ vyāghrasamīpe tu purāṇo dharmasaṃhitaḥ
ṛkṣeṇa gītaḥ śloko me taṃ nibodha plavaṃgama

न परः पापमादत्ते परेषां पापकर्मणाम्
समयो रक्षितव्यस्तु सन्तश्चारित्रभूषणाः

na paraḥ pāpam ādatte pareṣāṃ pāpakarmaṇām
samayo rakṣitavyas tu santaś cāritrabhūṣaṇāḥ

पापानां वा शुभानां वा वधार्हाणां प्लवंगम
कार्यं कारुण्यमार्येण न कश्चिन्नापराध्यति

pāpānāṃ vā śubhānāṃ vā vadhārhāṇāṃ plavaṃgama
kāryaṃ kāruṇyam āryeṇa na kaś cin nāparādhyati

लोकहिंसाविहाराणां रक्षसां कामरूपिणम्
कुर्वतामपि पापानि नैव कार्यमशोभनम्

lokahiṃsāvihārāṇāṃ rakṣasāṃ kāmarūpiṇam
kurvatām api pāpāni naiva kāryam aśobhanam

एवमुक्तस्तु हनुमान्सीतया वाक्यकोविदः
प्रत्युवाच ततः सीतां रामपत्नीं यशस्विनीम्

evam uktas tu hanumān sītayā vākyakovidaḥ
pratyuvāca tataḥ sītāṃ rāmapatnīṃ yaśasvinīm

युक्ता रामस्य भवती धर्मपत्नी यशस्विनी
प्रतिसंदिश मां देवि गमिष्ये यत्र राघवः

yuktā rāmasya bhavatī dharmapatnī yaśasvinī
pratisaṃdiśa māṃ devi gamiṣye yatra rāghavaḥ

एवमुक्ता हनुमता वैदेही जनकात्मजा
अब्रवीद्द्रष्टुमिच्छामि भर्तारं वानरोत्तम

evam uktā hanumatā vaidehī janakātmajā
abravīd draṣṭum icchāmi bhartāraṃ vānarottama

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा हनुमान्पवनात्मजः
हर्षयन्मैथिलीं वाक्यमुवाचेदं महाद्युतिः

tasyās tad vacanaṃ śrutvā hanumān pavanātmajaḥ
harṣayan maithilīṃ vākyam uvācedaṃ mahādyutiḥ

पूर्णचन्द्राननं रामं द्रक्ष्यस्यार्ये सलक्ष्मणम्
स्थिरमित्रं हतामित्रं शचीव त्रिदशेश्वरम्

pūrṇacandrānanaṃ rāmaṃ drakṣyasy ārye salakṣmaṇam
sthiramitraṃ hatāmitraṃ śacīva tridaśeśvaram

तामेवमुक्त्वा राजन्तीं सीतां साक्षादिव श्रियम्
आजगाम महावेगो हनूमान्यत्र राघवः

tām evam uktvā rājantīṃ sītāṃ sākṣād iva śriyam
ājagāma mahāvego hanūmān yatra rāghavaḥ