Yuddha Kanda, sarga 103

तां तु पार्श्वे स्थितां प्रह्वां रामः संप्रेक्ष्य मैथिलीम्
हृदयान्तर्गतक्रोधो व्याहर्तुमुपचक्रमे

tāṃ tu pārśve sthitāṃ prahvāṃ rāmaḥ saṃprekṣya maithilīm
hṛdayāntargatakrodho vyāhartum upacakrame

एषासि निर्जिता भद्रे शत्रुं जित्वा मया रणे
पौरुषाद्यदनुष्ठेयं तदेतदुपपादितम्

eṣāsi nirjitā bhadre śatruṃ jitvā mayā raṇe
pauruṣād yad anuṣṭheyaṃ tad etad upapāditam

गतोऽस्म्यन्तममर्षस्य धर्षणा संप्रमार्जिता
अवमानश्च शत्रुश्च मया युगपदुद्धृतौ

gato 'smy antam amarṣasya dharṣaṇā saṃpramārjitā
avamānaś ca śatruś ca mayā yugapad uddhṛtau

अद्य मे पौरुषं दृष्टमद्य मे सफलः श्रमः
अद्य तीर्णप्रतिज्ञत्वात्प्रभवामीह चात्मनः

adya me pauruṣaṃ dṛṣṭam adya me saphalaḥ śramaḥ
adya tīrṇapratijñatvāt prabhavāmīha cātmanaḥ

या त्वं विरहिता नीता चलचित्तेन रक्षसा
दैवसंपादितो दोषो मानुषेण मया जितः

yā tvaṃ virahitā nītā calacittena rakṣasā
daivasaṃpādito doṣo mānuṣeṇa mayā jitaḥ

संप्राप्तमवमानं यस्तेजसा न प्रमार्जति
कस्तस्य पुरुषार्थोऽस्ति पुरुषस्याल्पतेजसः

saṃprāptam avamānaṃ yas tejasā na pramārjati
kas tasya puruṣārtho 'sti puruṣasyālpatejasaḥ

लङ्घनं च समुद्रस्य लङ्कायाश्चावमर्दनम्
सफलं तस्य तच्छ्लाघ्यमद्य कर्म हनूमतः

laṅghanaṃ ca samudrasya laṅkāyāś cāvamardanam
saphalaṃ tasya tac chlāghyam adya karma hanūmataḥ

युद्धे विक्रमतश्चैव हितं मन्त्रयतश्च मे
सुग्रीवस्य ससैन्यस्य सफलोऽद्य परिश्रमः

yuddhe vikramataś caiva hitaṃ mantrayataś ca me
sugrīvasya sasainyasya saphalo 'dya pariśramaḥ

निर्गुणं भ्रातरं त्यक्त्वा यो मां स्वयमुपस्थितः
विभीषणस्य भक्तस्य सफलोऽद्य परिश्रमः

nirguṇaṃ bhrātaraṃ tyaktvā yo māṃ svayam upasthitaḥ
vibhīṣaṇasya bhaktasya saphalo 'dya pariśramaḥ

इत्येवं ब्रुवतस्तस्य सीता रामस्य तद्वचः
मृगीवोत्फुल्लनयना बभूवाश्रुपरिप्लुता

ity evaṃ bruvatas tasya sītā rāmasya tad vacaḥ
mṛgīvotphullanayanā babhūvāśrupariplutā

पश्यतस्तां तु रामस्य भूयः क्रोधोऽभ्यवर्तत
प्रभूताज्यावसिक्तस्य पावकस्येव दीप्यतः

paśyatas tāṃ tu rāmasya bhūyaḥ krodho 'bhyavartata
prabhūtājyāvasiktasya pāvakasyeva dīpyataḥ

स बद्ध्वा भ्रुकुटिं वक्त्रे तिर्यक्प्रेक्षितलोचनः
अब्रवीत्परुषं सीतां मध्ये वानररक्षसाम्

sa baddhvā bhrukuṭiṃ vaktre tiryakprekṣitalocanaḥ
abravīt paruṣaṃ sītāṃ madhye vānararakṣasām

यत्कर्तव्यं मनुष्येण धर्षणां परिमार्जता
तत्कृतं सकलं सीते शत्रुहस्तादमर्षणात्

yat kartavyaṃ manuṣyeṇa dharṣaṇāṃ parimārjatā
tat kṛtaṃ sakalaṃ sīte śatruhastād amarṣaṇāt

निर्जिता जीवलोकस्य तपसा भावितात्मना
अगस्त्येन दुराधर्षा मुनिना दक्षिणेव दिक्

nirjitā jīvalokasya tapasā bhāvitātmanā
agastyena durādharṣā muninā dakṣiṇeva dik

विदितश्चास्तु भद्रं ते योऽयं रणपरिश्रमः
स तीर्णः सुहृदां वीर्यान्न त्वदर्थं मया कृतः

viditaś cāstu bhadraṃ te yo 'yaṃ raṇapariśramaḥ
sa tīrṇaḥ suhṛdāṃ vīryān na tvadarthaṃ mayā kṛtaḥ

रक्षता तु मया वृत्तमपवादं च सर्वशः
प्रख्यातस्यात्मवंशस्य न्यङ्गं च परिमार्जता

rakṣatā tu mayā vṛttam apavādaṃ ca sarvaśaḥ
prakhyātasyātmavaṃśasya nyaṅgaṃ ca parimārjatā

प्राप्तचारित्रसंदेहा मम प्रतिमुखे स्थिता
दीपो नेत्रातुरस्येव प्रतिकूलासि मे दृढम्

prāptacāritrasaṃdehā mama pratimukhe sthitā
dīpo netrāturasyeva pratikūlāsi me dṛḍham

तद्गच्छ ह्यभ्यनुज्ञाता यतेष्टं जनकात्मजे
एता दश दिशो भद्रे कार्यमस्ति न मे त्वया

tad gaccha hy abhyanujñātā yateṣṭaṃ janakātmaje
etā daśa diśo bhadre kāryam asti na me tvayā

कः पुमान्हि कुले जातः स्त्रियं परगृहोषिताम्
तेजस्वि पुनरादद्यात्सुहृल्लेखेन चेतसा

kaḥ pumān hi kule jātaḥ striyaṃ paragṛhoṣitām
tejasvi punar ādadyāt suhṛllekhena cetasā

रावणाङ्कपरिभ्रष्टां दृष्टां दुष्टेन चक्षुषा
कथं त्वां पुनरादद्यां कुलं व्यपदिशन्महत्

rāvaṇāṅkaparibhraṣṭāṃ dṛṣṭāṃ duṣṭena cakṣuṣā
kathaṃ tvāṃ punarādadyāṃ kulaṃ vyapadiśan mahat

तदर्थं निर्जिता मे त्वं यशः प्रत्याहृतं मया
नास्ति मे त्वय्यभिष्वङ्गो यथेष्टं गम्यतामितः

tadarthaṃ nirjitā me tvaṃ yaśaḥ pratyāhṛtaṃ mayā
nāsti me tvayy abhiṣvaṅgo yatheṣṭaṃ gamyatām itaḥ

इति प्रव्याहृतं भद्रे मयैतत्कृतबुद्धिना
लक्ष्मणे भरते वा त्वं कुरु बुद्धिं यथासुखम्

iti pravyāhṛtaṃ bhadre mayaitat kṛtabuddhinā
lakṣmaṇe bharate vā tvaṃ kuru buddhiṃ yathāsukham

सुग्रीवे वानरेन्द्रे वा राक्षसेन्द्रे विभीषणे
निवेशय मनः सीते यथा वा सुखमात्मनः

sugrīve vānarendre vā rākṣasendre vibhīṣaṇe
niveśaya manaḥ sīte yathā vā sukham ātmanaḥ

न हि त्वां रावणो दृष्ट्वा दिव्यरूपां मनोरमाम्
मर्षयते चिरं सीते स्वगृहे परिवर्तिनीम्

na hi tvāṃ rāvaṇo dṛṣṭvā divyarūpāṃ manoramām
marṣayate ciraṃ sīte svagṛhe parivartinīm

ततः प्रियार्हश्वरणा तदप्रियं; प्रियादुपश्रुत्य चिरस्य मैथिली
मुमोच बाष्पं सुभृशं प्रवेपिता; गजेन्द्रहस्ताभिहतेव वल्लरी

tataḥ priyārhaśvaraṇā tad apriyaṃ; priyād upaśrutya cirasya maithilī
mumoca bāṣpaṃ subhṛśaṃ pravepitā; gajendrahastābhihateva vallarī