Yuddha Kanda, sarga 14

तस्य रामस्य सुप्तस्य कुशास्तीर्णे महीतले
नियमादप्रमत्तस्य निशास्तिस्रोऽतिचक्रमुः

tasya rāmasya suptasya kuśāstīrṇe mahītale
niyamād apramattasya niśās tisro 'ticakramuḥ

न च दर्शयते मन्दस्तदा रामस्य सागरः
प्रयतेनापि रामेण यथार्हमभिपूजितः

na ca darśayate mandas tadā rāmasya sāgaraḥ
prayatenāpi rāmeṇa yathārham abhipūjitaḥ

समुद्रस्य ततः क्रुद्धो रामो रक्तान्तलोचनः
समीपस्थमुवाचेदं लक्ष्मणं शुभलक्ष्मणम्

samudrasya tataḥ kruddho rāmo raktāntalocanaḥ
samīpastham uvācedaṃ lakṣmaṇaṃ śubhalakṣmaṇam

पश्य तावदनार्यस्य पूज्यमानस्य लक्ष्मण
अवलेपं समुद्रस्य न दर्शयति यत्स्वयम्

paśya tāvad anāryasya pūjyamānasya lakṣmaṇa
avalepaṃ samudrasya na darśayati yat svayam

प्रशमश्च क्षमा चैव आर्जवं प्रियवादिता
असामर्थ्यं फलन्त्येते निर्गुणेषु सतां गुणाः

praśamaś ca kṣamā caiva ārjavaṃ priyavāditā
asāmarthyaṃ phalanty ete nirguṇeṣu satāṃ guṇāḥ

आत्मप्रशंसिनं दुष्टं धृष्टं विपरिधावकम्
सर्वत्रोत्सृष्टदण्डं च लोकः सत्कुरुते नरम्

ātmapraśaṃsinaṃ duṣṭaṃ dhṛṣṭaṃ viparidhāvakam
sarvatrotsṛṣṭadaṇḍaṃ ca lokaḥ satkurute naram

न साम्ना शक्यते कीर्तिर्न साम्ना शक्यते यशः
प्राप्तुं लक्ष्मण लोकेऽस्मिञ्जयो वा रणमूधनि

na sāmnā śakyate kīrtir na sāmnā śakyate yaśaḥ
prāptuṃ lakṣmaṇa loke 'smiñ jayo vā raṇamūdhani

अद्य मद्बाणनिर्भिन्नैर्मकरैर्मकरालयम्
निरुद्धतोयं सौमित्रे प्लवद्भिः पश्य सर्वतः

adya madbāṇanirbhinnair makarair makarālayam
niruddhatoyaṃ saumitre plavadbhiḥ paśya sarvataḥ

महाभोगानि मत्स्यानां करिणां च करानिह
भोगांश्च पश्य नागानां मया भिन्नानि लक्ष्मण

mahābhogāni matsyānāṃ kariṇāṃ ca karān iha
bhogāṃś ca paśya nāgānāṃ mayā bhinnāni lakṣmaṇa

सशङ्खशुक्तिका जालं समीनमकरं शरैः
अद्य युद्धेन महता समुद्रं परिशोषये

saśaṅkhaśuktikā jālaṃ samīnamakaraṃ śaraiḥ
adya yuddhena mahatā samudraṃ pariśoṣaye

क्षमया हि समायुक्तं मामयं मकरालयः
असमर्थं विजानाति धिक्क्षमामीदृशे जने

kṣamayā hi samāyuktaṃ mām ayaṃ makarālayaḥ
asamarthaṃ vijānāti dhik kṣamām īdṛśe jane

चापमानय सौमित्रे शरांश्चाशीविषोपमान्
अद्याक्षोभ्यमपि क्रुद्धः क्षोभयिष्यामि सागरम्

cāpam ānaya saumitre śarāṃś cāśīviṣopamān
adyākṣobhyam api kruddhaḥ kṣobhayiṣyāmi sāgaram

वेलासु कृतमर्यादं सहसोर्मिसमाकुलम्
निर्मर्यादं करिष्यामि सायकैर्वरुणालयम्

velāsu kṛtamaryādaṃ sahasormisamākulam
nirmaryādaṃ kariṣyāmi sāyakair varuṇālayam

एवमुक्त्वा धनुष्पाणिः क्रोधविस्फारितेक्षणः
बभूव रामो दुर्धर्षो युगान्ताग्निरिव ज्वलन्

evam uktvā dhanuṣpāṇiḥ krodhavisphāritekṣaṇaḥ
babhūva rāmo durdharṣo yugāntāgnir iva jvalan

संपीड्य च धनुर्घोरं कम्पयित्वा शरैर्जगत्
मुमोच विशिखानुग्रान्वज्राणीव शतक्रतुः

saṃpīḍya ca dhanur ghoraṃ kampayitvā śarair jagat
mumoca viśikhān ugrān vajrāṇīva śatakratuḥ

ते ज्वलन्तो महावेगास्तेजसा सायकोत्तमाः
प्रविशन्ति समुद्रस्य सलिलं त्रस्तपन्नगम्

te jvalanto mahāvegās tejasā sāyakottamāḥ
praviśanti samudrasya salilaṃ trastapannagam

ततो वेगः समुद्रस्य सनक्रमकरो महान्
संबभूव महाघोरः समारुतरवस्तदा

tato vegaḥ samudrasya sanakramakaro mahān
saṃbabhūva mahāghoraḥ samārutaravas tadā

महोर्मिमालाविततः शङ्खशुक्तिसमाकुलः
सधूमपरिवृत्तोर्मिः सहसाभून्महोदधिः

mahormimālāvitataḥ śaṅkhaśuktisamākulaḥ
sadhūmaparivṛttormiḥ sahasābhūn mahodadhiḥ

व्यथिताः पन्नगाश्चासन्दीप्तास्या दीप्तलोचनाः
दानवाश्च महावीर्याः पातालतलवासिनः

vyathitāḥ pannagāś cāsan dīptāsyā dīptalocanāḥ
dānavāś ca mahāvīryāḥ pātālatalavāsinaḥ

ऊर्मयः सिन्धुराजस्य सनक्रमकरास्तदा
विन्ध्यमन्दरसंकाशाः समुत्पेतुः सहस्रशः

ūrmayaḥ sindhurājasya sanakramakarās tadā
vindhyamandarasaṃkāśāḥ samutpetuḥ sahasraśaḥ

आघूर्णिततरङ्गौघः संभ्रान्तोरगराक्षसः
उद्वर्तित महाग्राहः संवृत्तः सलिलाशयः

āghūrṇitataraṅgaughaḥ saṃbhrāntoragarākṣasaḥ
udvartita mahāgrāhaḥ saṃvṛttaḥ salilāśayaḥ