Yuddha Kanda, sarga 16

सबले सागरं तीर्णे रामे दशरथात्मजे
अमात्यौ रावणः श्रीमानब्रवीच्छुकसारणौ

sabale sāgaraṃ tīrṇe rāme daśarathātmaje
amātyau rāvaṇaḥ śrīmān abravīc chukasāraṇau

समग्रं सागरं तीर्णं दुस्तरं वानरं बलम्
अभूतपूर्वं रामेण सागरे सेतुबन्धनम्

samagraṃ sāgaraṃ tīrṇaṃ dustaraṃ vānaraṃ balam
abhūtapūrvaṃ rāmeṇa sāgare setubandhanam

सागरे सेतुबन्धं तु न श्रद्दध्यां कथंचन
अवश्यं चापि संख्येयं तन्मया वानरं बलम्

sāgare setubandhaṃ tu na śraddadhyāṃ kathaṃ cana
avaśyaṃ cāpi saṃkhyeyaṃ tan mayā vānaraṃ balam

भवन्तौ वानरं सैन्यं प्रविश्यानुपलक्षितौ
परिमाणं च वीर्यं च ये च मुख्याः प्लवंगमाः

bhavantau vānaraṃ sainyaṃ praviśyānupalakṣitau
parimāṇaṃ ca vīryaṃ ca ye ca mukhyāḥ plavaṃgamāḥ

मन्त्रिणो ये च रामस्य सुग्रीवस्य च संमताः
ये पूर्वमभिवर्तन्ते ये च शूराः प्लवंगमाः

mantriṇo ye ca rāmasya sugrīvasya ca saṃmatāḥ
ye pūrvam abhivartante ye ca śūrāḥ plavaṃgamāḥ

स च सेतुर्यथा बद्धः सागरे सलिलार्णवे
निवेशश्च यथा तेषां वानराणां महात्मनाम्

sa ca setur yathā baddhaḥ sāgare salilārṇave
niveśaś ca yathā teṣāṃ vānarāṇāṃ mahātmanām

रामस्य व्यवसायं च वीर्यं प्रहरणानि च
लक्ष्मणस्य च वीरस्य तत्त्वतो ज्ञातुमर्हथ

rāmasya vyavasāyaṃ ca vīryaṃ praharaṇāni ca
lakṣmaṇasya ca vīrasya tattvato jñātum arhatha

कश्च सेनापतिस्तेषां वानराणां महौजसाम्
एतज्ज्ञात्वा यथातत्त्वं शीघ्रमगन्तुमर्हथः

kaś ca senāpatis teṣāṃ vānarāṇāṃ mahaujasām
etaj jñātvā yathātattvaṃ śīghram agantum arhathaḥ

इति प्रतिसमादिष्टौ राक्षसौ शुकसारणौ
हरिरूपधरौ वीरौ प्रविष्टौ वानरं बलम्

iti pratisamādiṣṭau rākṣasau śukasāraṇau
harirūpadharau vīrau praviṣṭau vānaraṃ balam

ततस्तद्वानरं सैन्यमचिन्त्यं लोमहर्षणम्
संख्यातुं नाध्यगच्छेतां तदा तौ शुकसारणौ

tatas tad vānaraṃ sainyam acintyaṃ lomaharṣaṇam
saṃkhyātuṃ nādhyagacchetāṃ tadā tau śukasāraṇau

तत्स्थितं पर्वताग्रेषु निर्दरेषु गुहासु च
समुद्रस्य च तीरेषु वनेषूपवनेषु च

tat sthitaṃ parvatāgreṣu nirdareṣu guhāsu ca
samudrasya ca tīreṣu vaneṣūpavaneṣu ca

तरमाणं च तीर्णं च तर्तुकामं च सर्वशः
निविष्टं निविशच्चैव भीमनादं महाबलम्

taramāṇaṃ ca tīrṇaṃ ca tartukāmaṃ ca sarvaśaḥ
niviṣṭaṃ niviśac caiva bhīmanādaṃ mahābalam

तौ ददर्श महातेजाः प्रच्छन्नौ च विभीषणः
आचचक्षेऽथ रामाय गृहीत्वा शुकसारणौ
लङ्कायाः समनुप्राप्तौ चारौ परपुरंजयौ

tau dadarśa mahātejāḥ pracchannau ca vibhīṣaṇaḥ
ācacakṣe 'tha rāmāya gṛhītvā śukasāraṇau
laṅkāyāḥ samanuprāptau cārau parapuraṃjayau

तौ दृष्ट्वा व्यथितौ रामं निराशौ जीविते तदा
कृताञ्जलिपुटौ भीतौ वचनं चेदमूचतुः

tau dṛṣṭvā vyathitau rāmaṃ nirāśau jīvite tadā
kṛtāñjalipuṭau bhītau vacanaṃ cedam ūcatuḥ

आवामिहागतौ सौम्य रावणप्रहितावुभौ
परिज्ञातुं बलं कृत्स्नं तवेदं रघुनन्दन

āvām ihāgatau saumya rāvaṇaprahitāv ubhau
parijñātuṃ balaṃ kṛtsnaṃ tavedaṃ raghunandana

तयोस्तद्वचनं श्रुत्वा रामो दशरथात्मजः
अब्रवीत्प्रहसन्वाक्यं सर्वभूतहिते रतः

tayos tad vacanaṃ śrutvā rāmo daśarathātmajaḥ
abravīt prahasan vākyaṃ sarvabhūtahite rataḥ

यदि दृष्टं बलं कृत्स्नं वयं वा सुसमीक्षिताः
यथोक्तं वा कृतं कार्यं छन्दतः प्रतिगम्यताम्

yadi dṛṣṭaṃ balaṃ kṛtsnaṃ vayaṃ vā susamīkṣitāḥ
yathoktaṃ vā kṛtaṃ kāryaṃ chandataḥ pratigamyatām

प्रविश्य नगरीं लङ्कां भवद्भ्यां धनदानुजः
वक्तव्यो रक्षसां राजा यथोक्तं वचनं मम

praviśya nagarīṃ laṅkāṃ bhavadbhyāṃ dhanadānujaḥ
vaktavyo rakṣasāṃ rājā yathoktaṃ vacanaṃ mama

यद्बलं च समाश्रित्य सीतां मे हृतवानसि
तद्दर्शय यथाकामं ससैन्यः सहबान्धवः

yad balaṃ ca samāśritya sītāṃ me hṛtavān asi
tad darśaya yathākāmaṃ sasainyaḥ sahabāndhavaḥ

श्वःकाले नगरीं लङ्कां सप्राकारां सतोरणाम्
राक्षसं च बलं पश्य शरैर्विध्वंसितं मया

śvaḥkāle nagarīṃ laṅkāṃ saprākārāṃ satoraṇām
rākṣasaṃ ca balaṃ paśya śarair vidhvaṃsitaṃ mayā

घोरं रोषमहं मोक्ष्ये बलं धारय रावण
श्वःकाले वज्रवान्वज्रं दानवेष्विव वासवः

ghoraṃ roṣam ahaṃ mokṣye balaṃ dhāraya rāvaṇa
śvaḥkāle vajravān vajraṃ dānaveṣv iva vāsavaḥ

इति प्रतिसमादिष्टौ राक्षसौ शुकसारणौ
आगम्य नगरीं लङ्कामब्रूतां राक्षसाधिपम्

iti pratisamādiṣṭau rākṣasau śukasāraṇau
āgamya nagarīṃ laṅkām abrūtāṃ rākṣasādhipam

विभीषणगृहीतौ तु वधार्हौ राक्षसेश्वर
दृष्ट्वा धर्मात्मना मुक्तौ रामेणामिततेजसा

vibhīṣaṇagṛhītau tu vadhārhau rākṣaseśvara
dṛṣṭvā dharmātmanā muktau rāmeṇāmitatejasā

एकस्थानगता यत्र चत्वारः पुरुषर्षभाः
लोकपालोपमाः शूराः कृतास्त्रा दृढविक्रमाः

ekasthānagatā yatra catvāraḥ puruṣarṣabhāḥ
lokapālopamāḥ śūrāḥ kṛtāstrā dṛḍhavikramāḥ

रामो दाशरथिः श्रीमाँल्लक्ष्मणश्च विभीषणः
सुग्रीवश्च महातेजा महेन्द्रसमविक्रमः

rāmo dāśarathiḥ śrīmām̐l lakṣmaṇaś ca vibhīṣaṇaḥ
sugrīvaś ca mahātejā mahendrasamavikramaḥ

एते शक्ताः पुरीं लङ्कां सप्राकारां सतोरणाम्
उत्पाट्य संक्रामयितुं सर्वे तिष्ठन्तु वानराः

ete śaktāḥ purīṃ laṅkāṃ saprākārāṃ satoraṇām
utpāṭya saṃkrāmayituṃ sarve tiṣṭhantu vānarāḥ

यादृशं तस्य रामस्य रूपं प्रहरणानि च
वधिष्यति पुरीं लङ्कामेकस्तिष्ठन्तु ते त्रयः

yādṛśaṃ tasya rāmasya rūpaṃ praharaṇāni ca
vadhiṣyati purīṃ laṅkām ekas tiṣṭhantu te trayaḥ

रामलक्ष्मणगुप्ता सा सुग्रीवेण च वाहिनी
बभूव दुर्धर्षतरा सर्वैरपि सुरासुरैः

rāmalakṣmaṇaguptā sā sugrīveṇa ca vāhinī
babhūva durdharṣatarā sarvair api surāsuraiḥ

प्रहृष्टरूपा ध्वजिनी वनौकसां; महात्मनां संप्रति योद्धुमिच्छताम्
अलं विरोधेन शमो विधीयतां; प्रदीयतां दाशरथाय मैथिली

prahṛṣṭarūpā dhvajinī vanaukasāṃ; mahātmanāṃ saṃprati yoddhum icchatām
alaṃ virodhena śamo vidhīyatāṃ; pradīyatāṃ dāśarathāya maithilī