Yuddha Kanda, sarga 25

अथ तां जातसंतापां तेन वाक्येन मोहिताम्
सरमा ह्लादयामास पृतिवीं द्यौरिवाम्भसा

atha tāṃ jātasaṃtāpāṃ tena vākyena mohitām
saramā hlādayām āsa pṛtivīṃ dyaur ivāmbhasā

ततस्तस्या हितं सख्याश्चिकीर्षन्ती सखी वचः
उवाच काले कालज्ञा स्मितपूर्वाभिभाषिणी

tatas tasyā hitaṃ sakhyāś cikīrṣantī sakhī vacaḥ
uvāca kāle kālajñā smitapūrvābhibhāṣiṇī

उत्सहेयमहं गत्वा त्वद्वाक्यमसितेक्षणे
निवेद्य कुशलं रामे प्रतिच्छन्ना निवर्तितुम्

utsaheyam ahaṃ gatvā tvadvākyam asitekṣaṇe
nivedya kuśalaṃ rāme praticchannā nivartitum

न हि मे क्रममाणाया निरालम्बे विहायसि
समर्थो गतिमन्वेतुं पवनो गरुडोऽपि वा

na hi me kramamāṇāyā nirālambe vihāyasi
samartho gatim anvetuṃ pavano garuḍo 'pi vā

एवं ब्रुवाणां तां सीता सरमां पुनरब्रवीत्
मधुरं श्लक्ष्णया वाचा पूर्वशोकाभिपन्नया

evaṃ bruvāṇāṃ tāṃ sītā saramāṃ punar abravīt
madhuraṃ ślakṣṇayā vācā pūrvaśokābhipannayā

समर्था गगनं गन्तुमपि वा त्वं रसातलम्
अवगच्छाम्यकर्तव्यं कर्तव्यं ते मदन्तरे

samarthā gaganaṃ gantum api vā tvaṃ rasātalam
avagacchāmy akartavyaṃ kartavyaṃ te madantare

मत्प्रियं यदि कर्तव्यं यदि बुद्धिः स्थिरा तव
ज्ञातुमिच्छामि तं गत्वा किं करोतीति रावणः

matpriyaṃ yadi kartavyaṃ yadi buddhiḥ sthirā tava
jñātum icchāmi taṃ gatvā kiṃ karotīti rāvaṇaḥ

स हि मायाबलः क्रूरो रावणः शत्रुरावणः
मां मोहयति दुष्टात्मा पीतमात्रेव वारुणी

sa hi māyābalaḥ krūro rāvaṇaḥ śatrurāvaṇaḥ
māṃ mohayati duṣṭātmā pītamātreva vāruṇī

तर्जापयति मां नित्यं भर्त्सापयति चासकृत्
राक्षसीभिः सुघोराभिर्या मां रक्षन्ति नित्यशः

tarjāpayati māṃ nityaṃ bhartsāpayati cāsakṛt
rākṣasībhiḥ sughorābhir yā māṃ rakṣanti nityaśaḥ

उद्विग्ना शङ्किता चास्मि न च स्वस्थं मनो मम
तद्भयाच्चाहमुद्विग्ना अशोकवनिकां गताः

udvignā śaṅkitā cāsmi na ca svasthaṃ mano mama
tad bhayāc cāham udvignā aśokavanikāṃ gatāḥ

यदि नाम कथा तस्य निश्चितं वापि यद्भवेत्
निवेदयेथाः सर्वं तत्परो मे स्यादनुग्रहः

yadi nāma kathā tasya niścitaṃ vāpi yad bhavet
nivedayethāḥ sarvaṃ tat paro me syād anugrahaḥ

सा त्वेवं ब्रुवतीं सीतां सरमा वल्गुभाषिणी
उवाच वचनं तस्याः स्पृशन्ती बाष्पविक्लवम्

sā tv evaṃ bruvatīṃ sītāṃ saramā valgubhāṣiṇī
uvāca vacanaṃ tasyāḥ spṛśantī bāṣpaviklavam

एष ते यद्यभिप्रायस्तस्माद्गच्छामि जानकि
गृह्य शत्रोरभिप्रायमुपावृत्तां च पश्य माम्

eṣa te yady abhiprāyas tasmād gacchāmi jānaki
gṛhya śatror abhiprāyam upāvṛttāṃ ca paśya mām

एवमुक्त्वा ततो गत्वा समीपं तस्य रक्षसः
शुश्राव कथितं तस्य रावणस्य समन्त्रिणः

evam uktvā tato gatvā samīpaṃ tasya rakṣasaḥ
śuśrāva kathitaṃ tasya rāvaṇasya samantriṇaḥ

सा श्रुत्वा निश्चयं तस्य निश्चयज्ञा दुरात्मनः
पुनरेवागमत्क्षिप्रमशोकवनिकां तदा

sā śrutvā niścayaṃ tasya niścayajñā durātmanaḥ
punar evāgamat kṣipram aśokavanikāṃ tadā

सा प्रविष्टा पुनस्तत्र ददर्श जनकात्मजाम्
प्रतीक्षमाणां स्वामेव भ्रष्टपद्मामिव श्रियम्

sā praviṣṭā punas tatra dadarśa janakātmajām
pratīkṣamāṇāṃ svām eva bhraṣṭapadmām iva śriyam

तां तु सीता पुनः प्राप्तां सरमां वल्गुभाषिणीम्
परिष्वज्य च सुस्निग्धं ददौ च स्वयमासनम्

tāṃ tu sītā punaḥ prāptāṃ saramāṃ valgubhāṣiṇīm
pariṣvajya ca susnigdhaṃ dadau ca svayam āsanam

इहासीना सुखं सर्वमाख्याहि मम तत्त्वतः
क्रूरस्य निश्चयं तस्य रावणस्य दुरात्मनः

ihāsīnā sukhaṃ sarvam ākhyāhi mama tattvataḥ
krūrasya niścayaṃ tasya rāvaṇasya durātmanaḥ

एवमुक्ता तु सरमा सीतया वेपमानया
कथितं सर्वमाचष्ट रावणस्य समन्त्रिणः

evam uktā tu saramā sītayā vepamānayā
kathitaṃ sarvam ācaṣṭa rāvaṇasya samantriṇaḥ

जनन्या राक्षसेन्द्रो वै त्वन्मोक्षार्थं बृहद्वचः
अविद्धेन च वैदेहि मन्त्रिवृद्धेन बोधितः

jananyā rākṣasendro vai tvanmokṣārthaṃ bṛhadvacaḥ
aviddhena ca vaidehi mantrivṛddhena bodhitaḥ

दीयतामभिसत्कृत्य मनुजेन्द्राय मैथिली
निदर्शनं ते पर्याप्तं जनस्थाने यदद्भुतम्

dīyatām abhisatkṛtya manujendrāya maithilī
nidarśanaṃ te paryāptaṃ janasthāne yad adbhutam

लङ्घनं च समुद्रस्य दर्शनं च हनूमतः
वधं च रक्षसां युद्धे कः कुर्यान्मानुषो भुवि

laṅghanaṃ ca samudrasya darśanaṃ ca hanūmataḥ
vadhaṃ ca rakṣasāṃ yuddhe kaḥ kuryān mānuṣo bhuvi

एवं स मन्त्रिवृद्धैश्च मात्रा च बहु भाषितः
न त्वामुत्सहते मोक्तुमर्तह्मर्थपरो यथा

evaṃ sa mantrivṛddhaiś ca mātrā ca bahu bhāṣitaḥ
na tvām utsahate moktum artahm arthaparo yathā

नोत्सहत्यमृतो मोक्तुं युद्धे त्वामिति मैथिलि
सामात्यस्य नृशंसस्य निश्चयो ह्येष वर्तते

notsahaty amṛto moktuṃ yuddhe tvām iti maithili
sāmātyasya nṛśaṃsasya niścayo hy eṣa vartate

तदेषा सुस्थिरा बुद्धिर्मृत्युलोभादुपस्थिता
भयान्न शक्तस्त्वां मोक्तुमनिरस्तस्तु संयुगे
राक्षसानां च सर्वेषामात्मनश्च वधेन हि

tad eṣā susthirā buddhir mṛtyulobhād upasthitā
bhayān na śaktas tvāṃ moktum anirastas tu saṃyuge
rākṣasānāṃ ca sarveṣām ātmanaś ca vadhena hi

निहत्य रावणं संख्ये सर्वथा निशितैः शरैः
प्रतिनेष्यति रामस्त्वामयोध्यामसितेक्षणे

nihatya rāvaṇaṃ saṃkhye sarvathā niśitaiḥ śaraiḥ
pratineṣyati rāmas tvām ayodhyām asitekṣaṇe

एतस्मिन्नन्तरे शब्दो भेरीशङ्खसमाकुलः
श्रुतो वै सर्वसैन्यानां कम्पयन्धरणीतलम्

etasminn antare śabdo bherīśaṅkhasamākulaḥ
śruto vai sarvasainyānāṃ kampayan dharaṇītalam

श्रुत्वा तु तं वानरसैन्यशब्दं; लङ्कागता राक्षसराजभृत्याः
नष्टौजसो दैन्यपरीतचेष्टाः; श्रेयो न पश्यन्ति नृपस्य दोषैः

śrutvā tu taṃ vānarasainyaśabdaṃ; laṅkāgatā rākṣasarājabhṛtyāḥ
naṣṭaujaso dainyaparītaceṣṭāḥ; śreyo na paśyanti nṛpasya doṣaiḥ