Yuddha Kanda, sarga 28

नरवानरराजौ तौ स च वायुसुतः कपिः
जाम्बवानृक्षराजश्च राक्षसश्च विभीषणः

naravānararājau tau sa ca vāyusutaḥ kapiḥ
jāmbavān ṛkṣarājaś ca rākṣasaś ca vibhīṣaṇaḥ

अङ्गदो वालिपुत्रश्च सौमित्रिः शरभः कपिः
सुषेणः सहदायादो मैन्दो द्विविद एव च

aṅgado vāliputraś ca saumitriḥ śarabhaḥ kapiḥ
suṣeṇaḥ sahadāyādo maindo dvivida eva ca

गजो गवाक्षो कुमुदो नलोऽथ पनसस्तथा
अमित्रविषयं प्राप्ताः समवेताः समर्थयन्

gajo gavākṣo kumudo nalo 'tha panasas tathā
amitraviṣayaṃ prāptāḥ samavetāḥ samarthayan

इयं सा लक्ष्यते लङ्का पुरी रावणपालिता
सासुरोरगगन्धर्वैरमरैरपि दुर्जया

iyaṃ sā lakṣyate laṅkā purī rāvaṇapālitā
sāsuroragagandharvair amarair api durjayā

कार्यसिद्धिं पुरस्कृत्य मन्त्रयध्वं विनिर्णये
नित्यं संनिहितो ह्यत्र रावणो राक्षसाधिपः

kāryasiddhiṃ puraskṛtya mantrayadhvaṃ vinirṇaye
nityaṃ saṃnihito hy atra rāvaṇo rākṣasādhipaḥ

तथा तेषु ब्रुवाणेषु रावणावरजोऽब्रवीत्
वाक्यमग्राम्यपदवत्पुष्कलार्थं विभीषणः

tathā teṣu bruvāṇeṣu rāvaṇāvarajo 'bravīt
vākyam agrāmyapadavat puṣkalārthaṃ vibhīṣaṇaḥ

अनलः शरभश्चैव संपातिः प्रघसस्तथा
गत्वा लङ्कां ममामात्याः पुरीं पुनरिहागताः

analaḥ śarabhaś caiva saṃpātiḥ praghasas tathā
gatvā laṅkāṃ mamāmātyāḥ purīṃ punar ihāgatāḥ

भूत्वा शकुनयः सर्वे प्रविष्टाश्च रिपोर्बलम्
विधानं विहितं यच्च तद्दृष्ट्वा समुपस्थिताः

bhūtvā śakunayaḥ sarve praviṣṭāś ca ripor balam
vidhānaṃ vihitaṃ yac ca tad dṛṣṭvā samupasthitāḥ

संविधानं यथाहुस्ते रावणस्य दुरात्मनः
राम तद्ब्रुवतः सर्वं यथातथ्येन मे शृणु

saṃvidhānaṃ yathāhus te rāvaṇasya durātmanaḥ
rāma tad bruvataḥ sarvaṃ yathātathyena me śṛṇu

पूर्वं प्रहस्तः सबलो द्वारमासाद्य तिष्ठति
दक्षिणं च महावीर्यौ महापार्श्वमहोदरौ

pūrvaṃ prahastaḥ sabalo dvāram āsādya tiṣṭhati
dakṣiṇaṃ ca mahāvīryau mahāpārśvamahodarau

इन्द्रजित्पश्चिमद्वारं राक्षसैर्बहुभिर्वृतः
पट्टसासिधनुष्मद्भिः शूलमुद्गरपाणिभिः

indrajit paścimadvāraṃ rākṣasair bahubhir vṛtaḥ
paṭṭasāsidhanuṣmadbhiḥ śūlamudgarapāṇibhiḥ

नानाप्रहरणैः शूरैरावृतो रावणात्मजः
राक्षसानां सहस्रैस्तु बहुभिः शस्त्रपाणिभिः

nānāpraharaṇaiḥ śūrair āvṛto rāvaṇātmajaḥ
rākṣasānāṃ sahasrais tu bahubhiḥ śastrapāṇibhiḥ

युक्तः परमसंविग्नो राक्षसैर्बहुभिर्वृतः
उत्तरं नगरद्वारं रावणः स्वयमास्थितः

yuktaḥ paramasaṃvigno rākṣasair bahubhir vṛtaḥ
uttaraṃ nagaradvāraṃ rāvaṇaḥ svayam āsthitaḥ

विरूपाक्षस्तु महता शूलखड्गधनुष्मता
बलेन राक्षसैः सार्धं मध्यमं गुल्ममास्थितः

virūpākṣas tu mahatā śūlakhaḍgadhanuṣmatā
balena rākṣasaiḥ sārdhaṃ madhyamaṃ gulmam āsthitaḥ

एतानेवंविधान्गुल्माँल्लङ्कायां समुदीक्ष्य ते
मामकाः सचिवाः सर्वे शीघ्रं पुनरिहागताः

etān evaṃvidhān gulmām̐l laṅkāyāṃ samudīkṣya te
māmakāḥ sacivāḥ sarve śīghraṃ punar ihāgatāḥ

गजानां च सहस्रं च रथानामयुतं पुरे
हयानामयुते द्वे च साग्रकोटी च रक्षसाम्

gajānāṃ ca sahasraṃ ca rathānām ayutaṃ pure
hayānām ayute dve ca sāgrakoṭī ca rakṣasām

विक्रान्ता बलवन्तश्च संयुगेष्वाततायिनः
इष्टा राक्षसराजस्य नित्यमेते निशाचराः

vikrāntā balavantaś ca saṃyugeṣv ātatāyinaḥ
iṣṭā rākṣasarājasya nityam ete niśācarāḥ

एकैकस्यात्र युद्धार्थे राक्षसस्य विशां पते
परिवारः सहस्राणां सहस्रमुपतिष्ठते

ekaikasyātra yuddhārthe rākṣasasya viśāṃ pate
parivāraḥ sahasrāṇāṃ sahasram upatiṣṭhate

एतां प्रवृत्तिं लङ्कायां मन्त्रिप्रोक्तं विभीषणः
रामं कमलपत्राक्षमिदमुत्तरमब्रवीत्

etāṃ pravṛttiṃ laṅkāyāṃ mantriproktaṃ vibhīṣaṇaḥ
rāmaṃ kamalapatrākṣam idam uttaram abravīt

कुबेरं तु यदा राम रावणः प्रत्ययुध्यत
षष्टिः शतसहस्राणि तदा निर्यान्ति राक्षसाः

kuberaṃ tu yadā rāma rāvaṇaḥ pratyayudhyata
ṣaṣṭiḥ śatasahasrāṇi tadā niryānti rākṣasāḥ

पराक्रमेण वीर्येण तेजसा सत्त्वगौरवात्
सदृशा योऽत्र दर्पेण रावणस्य दुरात्मनः

parākrameṇa vīryeṇa tejasā sattvagauravāt
sadṛśā yo 'tra darpeṇa rāvaṇasya durātmanaḥ

अत्र मन्युर्न कर्तव्यो रोषये त्वां न भीषये
समर्थो ह्यसि वीर्येण सुराणामपि निग्रहे

atra manyur na kartavyo roṣaye tvāṃ na bhīṣaye
samartho hy asi vīryeṇa surāṇām api nigrahe

तद्भवांश्चतुरङ्गेण बलेन महता वृतः
व्यूह्येदं वानरानीकं निर्मथिष्यसि रावणम्

tad bhavāṃś caturaṅgeṇa balena mahatā vṛtaḥ
vyūhyedaṃ vānarānīkaṃ nirmathiṣyasi rāvaṇam

रावणावरजे वाक्यमेवं ब्रुवति राघवः
शत्रूणां प्रतिघातार्थमिदं वचनमब्रवीत्

rāvaṇāvaraje vākyam evaṃ bruvati rāghavaḥ
śatrūṇāṃ pratighātārtham idaṃ vacanam abravīt

पूर्वद्वारे तु लङ्काया नीलो वानरपुंगवः
प्रहस्तं प्रतियोद्धा स्याद्वानरैर्बहुभिर्वृतः

pūrvadvāre tu laṅkāyā nīlo vānarapuṃgavaḥ
prahastaṃ pratiyoddhā syād vānarair bahubhir vṛtaḥ

अङ्गदो वालिपुत्रस्तु बलेन महता वृतः
दक्षिणे बाधतां द्वारे महापार्श्वमहोदरौ

aṅgado vāliputras tu balena mahatā vṛtaḥ
dakṣiṇe bādhatāṃ dvāre mahāpārśvamahodarau

हनूमान्पश्चिमद्वारं निपीड्य पवनात्मजः
प्रविशत्वप्रमेयात्मा बहुभिः कपिभिर्वृतः

hanūmān paścimadvāraṃ nipīḍya pavanātmajaḥ
praviśatv aprameyātmā bahubhiḥ kapibhir vṛtaḥ

दैत्यदानवसंघानामृषीणां च महात्मनाम्
विप्रकारप्रियः क्षुद्रो वरदानबलान्वितः

daityadānavasaṃghānām ṛṣīṇāṃ ca mahātmanām
viprakārapriyaḥ kṣudro varadānabalānvitaḥ

परिक्रामति यः सर्वाँल्लोकान्संतापयन्प्रजाः
तस्याहं राक्षसेन्द्रस्य स्वयमेव वधे धृतः

parikrāmati yaḥ sarvām̐l lokān saṃtāpayan prajāḥ
tasyāhaṃ rākṣasendrasya svayam eva vadhe dhṛtaḥ

उत्तरं नगरद्वारमहं सौमित्रिणा सह
निपीड्याभिप्रवेक्ष्यामि सबलो यत्र रावणः

uttaraṃ nagaradvāram ahaṃ saumitriṇā saha
nipīḍyābhipravekṣyāmi sabalo yatra rāvaṇaḥ

वानरेन्द्रश्च बलवानृक्षराजश्च जाम्बवान्
राक्षसेन्द्रानुजश्चैव गुल्मे भवतु मध्यमे

vānarendraś ca balavān ṛkṣarājaś ca jāmbavān
rākṣasendrānujaś caiva gulme bhavatu madhyame

न चैव मानुषं रूपं कार्यं हरिभिराहवे
एषा भवतु नः संज्ञा युद्धेऽस्मिन्वानरे बले

na caiva mānuṣaṃ rūpaṃ kāryaṃ haribhir āhave
eṣā bhavatu naḥ saṃjñā yuddhe 'smin vānare bale

वानरा एव निश्चिह्नं स्वजनेऽस्मिन्भविष्यति
वयं तु मानुषेणैव सप्त योत्स्यामहे परान्

vānarā eva niścihnaṃ svajane 'smin bhaviṣyati
vayaṃ tu mānuṣeṇaiva sapta yotsyāmahe parān

अहमेव सह भ्रात्रा लक्ष्मणेन महौजसा
आत्मना पञ्चमश्चायं सखा मम विभीषणः

aham eva saha bhrātrā lakṣmaṇena mahaujasā
ātmanā pañcamaś cāyaṃ sakhā mama vibhīṣaṇaḥ

स रामः कार्यसिद्ध्यर्थमेवमुक्त्वा विभीषणम्
सुवेलारोहणे बुद्धिं चकार मतिमान्मतिम्

sa rāmaḥ kāryasiddhyartham evam uktvā vibhīṣaṇam
suvelārohaṇe buddhiṃ cakāra matimān matim

ततस्तु रामो महता बलेन; प्रच्छाद्य सर्वां पृथिवीं महात्मा
प्रहृष्टरूपोऽभिजगाम लङ्कां; कृत्वा मतिं सोऽरिवधे महात्मा

tatas tu rāmo mahatā balena; pracchādya sarvāṃ pṛthivīṃ mahātmā
prahṛṣṭarūpo 'bhijagāma laṅkāṃ; kṛtvā matiṃ so 'rivadhe mahātmā