Yuddha Kanda, sarga 29

Yuddhakāṇḍa · 18 Critical Edition verses

स तु कृत्वा सुवेलस्य मतिमारोहणं प्रति
लक्ष्मणानुगतो रामः सुग्रीवमिदमब्रवीत्

sa tu kṛtvā suvelasya matim ārohaṇaṃ prati
lakṣmaṇānugato rāmaḥ sugrīvam idam abravīt

विभीषणं च धर्मज्ञमनुरक्तं निशाचरम्
मन्त्रज्ञं च विधिज्ञं च श्लक्ष्णया परया गिरा

vibhīṣaṇaṃ ca dharmajñam anuraktaṃ niśācaram
mantrajñaṃ ca vidhijñaṃ ca ślakṣṇayā parayā girā

सुवेलं साधु शैलेन्द्रमिमं धातुशतैश्चितम्
अध्यारोहामहे सर्वे वत्स्यामोऽत्र निशामिमाम्

suvelaṃ sādhu śailendram imaṃ dhātuśataiś citam
adhyārohāmahe sarve vatsyāmo 'tra niśām imām

लङ्कां चालोकयिष्यामो निलयं तस्य रक्षसः
येन मे मरणान्ताय हृता भार्या दुरात्मना

laṅkāṃ cālokayiṣyāmo nilayaṃ tasya rakṣasaḥ
yena me maraṇāntāya hṛtā bhāryā durātmanā

येन धर्मो न विज्ञातो न वृत्तं न कुलं तथा
राक्षस्या नीचया बुद्ध्या येन तद्गर्हितं कृतम्

yena dharmo na vijñāto na vṛttaṃ na kulaṃ tathā
rākṣasyā nīcayā buddhyā yena tad garhitaṃ kṛtam

यस्मिन्मे वर्धते रोषः कीर्तिते राक्षसाधमे
यस्यापराधान्नीचस्य वधं द्रक्ष्यामि रक्षसाम्

yasmin me vardhate roṣaḥ kīrtite rākṣasādhame
yasyāparādhān nīcasya vadhaṃ drakṣyāmi rakṣasām

एको हि कुरुते पापं कालपाशवशं गतः
नीचेनात्मापचारेण कुलं तेन विनश्यति

eko hi kurute pāpaṃ kālapāśavaśaṃ gataḥ
nīcenātmāpacāreṇa kulaṃ tena vinaśyati

एवं संमन्त्रयन्नेव सक्रोधो रावणं प्रति
रामः सुवेलं वासाय चित्रसानुमुपारुहत्

evaṃ saṃmantrayann eva sakrodho rāvaṇaṃ prati
rāmaḥ suvelaṃ vāsāya citrasānum upāruhat

पृष्ठतो लक्ष्मण चैनमन्वगच्छत्समाहितः
सशरं चापमुद्यम्य सुमहद्विक्रमे रतः

pṛṣṭhato lakṣmaṇa cainam anvagacchat samāhitaḥ
saśaraṃ cāpam udyamya sumahad vikrame rataḥ

तमन्वरोहत्सुग्रीवः सामात्यः सविभीषणः
हनूमानङ्गदो नीलो मैन्दो द्विविद एव च

tam anvarohat sugrīvaḥ sāmātyaḥ savibhīṣaṇaḥ
hanūmān aṅgado nīlo maindo dvivida eva ca

गजो गवाक्षो गवयः शरभो गन्धमादनः
पनसः कुमुदश्चैव हरो रम्भश्च यूथपः

gajo gavākṣo gavayaḥ śarabho gandhamādanaḥ
panasaḥ kumudaś caiva haro rambhaś ca yūthapaḥ

एते चान्ये च बहवो वानराः शीघ्रगामिनः
ते वायुवेगप्रवणास्तं गिरिं गिरिचारिणः
अध्यारोहन्त शतशः सुवेलं यत्र राघवः

ete cānye ca bahavo vānarāḥ śīghragāminaḥ
te vāyuvegapravaṇās taṃ giriṃ giricāriṇaḥ
adhyārohanta śataśaḥ suvelaṃ yatra rāghavaḥ

ते त्वदीर्घेण कालेन गिरिमारुह्य सर्वतः
ददृशुः शिखरे तस्य विषक्तामिव खे पुरीम्

te tv adīrgheṇa kālena girim āruhya sarvataḥ
dadṛśuḥ śikhare tasya viṣaktām iva khe purīm

तां शुभां प्रवरद्वारां प्राकारवरशोभिताम्
लङ्कां राक्षससंपूर्णां ददृशुर्हरियूथपाः

tāṃ śubhāṃ pravaradvārāṃ prākāravaraśobhitām
laṅkāṃ rākṣasasaṃpūrṇāṃ dadṛśur hariyūthapāḥ

प्राकारचयसंस्थैश्च तथा नीलैर्निशाचरैः
ददृशुस्ते हरिश्रेष्ठाः प्राकारमपरं कृतम्

prākāracayasaṃsthaiś ca tathā nīlair niśācaraiḥ
dadṛśus te hariśreṣṭhāḥ prākāram aparaṃ kṛtam

ते दृष्ट्वा वानराः सर्वे राक्षसान्युद्धकाङ्क्षिणः
मुमुचुर्विपुलान्नादांस्तत्र रामस्य पश्यतः

te dṛṣṭvā vānarāḥ sarve rākṣasān yuddhakāṅkṣiṇaḥ
mumucur vipulān nādāṃs tatra rāmasya paśyataḥ

ततोऽस्तमगमत्सूर्यः संध्यया प्रतिरञ्जितः
पूर्णचन्द्रप्रदीपा च क्षपा समभिवर्तते

tato 'stam agamat sūryaḥ saṃdhyayā pratirañjitaḥ
pūrṇacandrapradīpā ca kṣapā samabhivartate

ततः स रामो हरिवाहिनीपति;र्विभीषणेन प्रतिनन्द्य सत्कृतः
सलक्ष्मणो यूथपयूथसंवृतः; सुवेल पृष्ठे न्यवसद्यथासुखम्

tataḥ sa rāmo harivāhinīpatir; vibhīṣaṇena pratinandya satkṛtaḥ
salakṣmaṇo yūthapayūthasaṃvṛtaḥ; suvela pṛṣṭhe nyavasad yathāsukham