Yuddha Kanda, sarga 34

युध्यतामेव तेषां तु तदा वानररक्षसाम्
रविरस्तं गतो रात्रिः प्रवृत्ता प्राणहारिणी

yudhyatām eva teṣāṃ tu tadā vānararakṣasām
ravir astaṃ gato rātriḥ pravṛttā prāṇahāriṇī

अन्योन्यं बद्धवैराणां घोराणां जयमिच्छताम्
संप्रवृत्तं निशायुद्धं तदा वारणरक्षसाम्

anyonyaṃ baddhavairāṇāṃ ghorāṇāṃ jayam icchatām
saṃpravṛttaṃ niśāyuddhaṃ tadā vāraṇarakṣasām

राक्षसोऽसीति हरयो हरिश्चासीति राक्षसाः
अन्योन्यं समरे जघ्नुस्तस्मिंस्तमसि दारुणे

rākṣaso 'sīti harayo hariś cāsīti rākṣasāḥ
anyonyaṃ samare jaghnus tasmiṃs tamasi dāruṇe

जहि दारय चैतीति कथं विद्रवसीति च
एवं सुतुमुलः शब्दस्तस्मिंस्तमसि शुश्रुवे

jahi dāraya caitīti kathaṃ vidravasīti ca
evaṃ sutumulaḥ śabdas tasmiṃs tamasi śuśruve

कालाः काञ्चनसंनाहास्तस्मिंस्तमसि राक्षसाः
संप्रादृश्यन्त शैलेन्द्रा दीप्तौषधिवना इव

kālāḥ kāñcanasaṃnāhās tasmiṃs tamasi rākṣasāḥ
saṃprādṛśyanta śailendrā dīptauṣadhivanā iva

तस्मिंस्तमसि दुष्पारे राक्षसाः क्रोधमूर्छिताः
परिपेतुर्महावेगा भक्षयन्तः प्लवंगमान्

tasmiṃs tamasi duṣpāre rākṣasāḥ krodhamūrchitāḥ
paripetur mahāvegā bhakṣayantaḥ plavaṃgamān

ते हयान्काञ्चनापीडन्ध्वजांश्चाग्निशिखोपमान्
आप्लुत्य दशनैस्तीक्ष्णैर्भीमकोपा व्यदारयन्

te hayān kāñcanāpīḍan dhvajāṃś cāgniśikhopamān
āplutya daśanais tīkṣṇair bhīmakopā vyadārayan

कुञ्जरान्कुञ्जरारोहान्पताकाध्वजिनो रथान्
चकर्षुश्च ददंशुश्च दशनैः क्रोधमूर्छिताः

kuñjarān kuñjarārohān patākādhvajino rathān
cakarṣuś ca dadaṃśuś ca daśanaiḥ krodhamūrchitāḥ

लक्ष्मणश्चापि रामश्च शरैराशीविषोमपैः
दृश्यादृश्यानि रक्षांसि प्रवराणि निजघ्नतुः

lakṣmaṇaś cāpi rāmaś ca śarair āśīviṣomapaiḥ
dṛśyādṛśyāni rakṣāṃsi pravarāṇi nijaghnatuḥ

तुरंगखुरविध्वस्तं रथनेमिसमुद्धतम्
रुरोध कर्णनेत्राणिण्युध्यतां धरणीरजः

turaṃgakhuravidhvastaṃ rathanemisamuddhatam
rurodha karṇanetrāṇiṇyudhyatāṃ dharaṇīrajaḥ

वर्तमाने तथा घोरे संग्रामे लोमहर्षणे
रुधिरोदा महावेगा नद्यस्तत्र प्रसुस्रुवुः

vartamāne tathā ghore saṃgrāme lomaharṣaṇe
rudhirodā mahāvegā nadyas tatra prasusruvuḥ

ततो भेरीमृदङ्गानां पणवानां च निस्वनः
शङ्खवेणुस्वनोन्मिश्रः संबभूवाद्भुतोपमः

tato bherīmṛdaṅgānāṃ paṇavānāṃ ca nisvanaḥ
śaṅkhaveṇusvanonmiśraḥ saṃbabhūvādbhutopamaḥ

हतानां स्तनमानानां राक्षसानां च निस्वनः
शस्त्राणां वानराणां च संबभूवातिदारुणः

hatānāṃ stanamānānāṃ rākṣasānāṃ ca nisvanaḥ
śastrāṇāṃ vānarāṇāṃ ca saṃbabhūvātidāruṇaḥ

शस्त्रपुष्पोपहारा च तत्रासीद्युद्धमेदिनी
दुर्ज्ञेया दुर्निवेशा च शोणितास्रवकर्दमा

śastrapuṣpopahārā ca tatrāsīd yuddhamedinī
durjñeyā durniveśā ca śoṇitāsravakardamā

सा बभूव निशा घोरा हरिराक्षसहारिणी
कालरात्रीव भूतानां सर्वेषां दुरतिक्रमा

sā babhūva niśā ghorā harirākṣasahāriṇī
kālarātrīva bhūtānāṃ sarveṣāṃ duratikramā

ततस्ते राक्षसास्तत्र तस्मिंस्तमसि दारुणे
राममेवाभ्यधावन्त संहृष्टा शरवृष्टिभिः

tatas te rākṣasās tatra tasmiṃs tamasi dāruṇe
rāmam evābhyadhāvanta saṃhṛṣṭā śaravṛṣṭibhiḥ

तेषामापततां शब्दः क्रुद्धानामभिगर्जताम्
उद्वर्त इव सप्तानां समुद्राणामभूत्स्वनः

teṣām āpatatāṃ śabdaḥ kruddhānām abhigarjatām
udvarta iva saptānāṃ samudrāṇām abhūt svanaḥ

तेषां रामः शरैः षड्भिः षड्जघान निशाचरान्
निमेषान्तरमात्रेण शितैरग्निशिखोपमैः

teṣāṃ rāmaḥ śaraiḥ ṣaḍbhiḥ ṣaḍ jaghāna niśācarān
nimeṣāntaramātreṇa śitair agniśikhopamaiḥ

यज्ञशत्रुश्च दुर्धर्षो महापार्श्वमहोदरौ
वज्रदंष्ट्रो महाकायस्तौ चोभौ शुकसारणौ

yajñaśatruś ca durdharṣo mahāpārśvamahodarau
vajradaṃṣṭro mahākāyas tau cobhau śukasāraṇau

ते तु रामेण बाणौघः सर्वमर्मसु ताडिताः
युद्धादपसृतास्तत्र सावशेषायुषोऽभवन्

te tu rāmeṇa bāṇaughaḥ sarvamarmasu tāḍitāḥ
yuddhād apasṛtās tatra sāvaśeṣāyuṣo 'bhavan

ततः काञ्चनचित्राङ्गैः शरैरग्निशिखोपमैः
दिशश्चकार विमलाः प्रदिशश्च महाबलः

tataḥ kāñcanacitrāṅgaiḥ śarair agniśikhopamaiḥ
diśaś cakāra vimalāḥ pradiśaś ca mahābalaḥ

ये त्वन्ये राक्षसा वीरा रामस्याभिमुखे स्थिताः
तेऽपि नष्टाः समासाद्य पतंगा इव पावकम्

ye tv anye rākṣasā vīrā rāmasyābhimukhe sthitāḥ
te 'pi naṣṭāḥ samāsādya pataṃgā iva pāvakam

सुवर्णपुङ्खैर्विशिखैः संपतद्भिः सहस्रशः
बभूव रजनी चित्रा खद्योतैरिव शारदी

suvarṇapuṅkhair viśikhaiḥ saṃpatadbhiḥ sahasraśaḥ
babhūva rajanī citrā khadyotair iva śāradī

राक्षसानां च निनदैर्हरीणां चापि गर्जितैः
सा बभूव निशा घोरा भूयो घोरतरा तदा

rākṣasānāṃ ca ninadair harīṇāṃ cāpi garjitaiḥ
sā babhūva niśā ghorā bhūyo ghoratarā tadā

तेन शब्देन महता प्रवृद्धेन समन्ततः
त्रिकूटः कन्दराकीर्णः प्रव्याहरदिवाचलः

tena śabdena mahatā pravṛddhena samantataḥ
trikūṭaḥ kandarākīrṇaḥ pravyāharad ivācalaḥ

गोलाङ्गूला महाकायास्तमसा तुल्यवर्चसः
संपरिष्वज्य बाहुभ्यां भक्षयन्रजनीचरान्

golāṅgūlā mahākāyās tamasā tulyavarcasaḥ
saṃpariṣvajya bāhubhyāṃ bhakṣayan rajanīcarān

अङ्गदस्तु रणे शत्रुं निहन्तुं समुपस्थितः
रावणेर्निजघानाशु सारथिं च हयानपि

aṅgadas tu raṇe śatruṃ nihantuṃ samupasthitaḥ
rāvaṇer nijaghānāśu sārathiṃ ca hayān api

इन्द्रजित्तु रथं त्यक्त्वा हताश्वो हतसारथिः
अङ्गदेन महामायस्तत्रैवान्तरधीयत

indrajit tu rathaṃ tyaktvā hatāśvo hatasārathiḥ
aṅgadena mahāmāyas tatraivāntaradhīyata

सोऽन्तर्धान गतः पापो रावणी रणकर्कशः
ब्रह्मदत्तवरो वीरो रावणिः क्रोधमूर्छितः
अदृश्यो निशितान्बाणान्मुमोचाशनिवर्चसः

so 'ntardhāna gataḥ pāpo rāvaṇī raṇakarkaśaḥ
brahmadattavaro vīro rāvaṇiḥ krodhamūrchitaḥ
adṛśyo niśitān bāṇān mumocāśanivarcasaḥ

स रामं लक्ष्मणं चैव घोरैर्नागमयैः शरैः
बिभेद समरे क्रुद्धः सर्वगात्रेषु राक्षसः

sa rāmaṃ lakṣmaṇaṃ caiva ghorair nāgamayaiḥ śaraiḥ
bibheda samare kruddhaḥ sarvagātreṣu rākṣasaḥ