Yuddha Kanda, sarga 56

कुम्भकर्णं हतं दृष्ट्वा राघवेण महात्मना
राक्षसा राक्षसेन्द्राय रावणाय न्यवेदयन्

kumbhakarṇaṃ hataṃ dṛṣṭvā rāghaveṇa mahātmanā
rākṣasā rākṣasendrāya rāvaṇāya nyavedayan

श्रुत्वा विनिहतं संख्ये कुम्भकर्णं महाबलम्
रावणः शोकसंतप्तो मुमोह च पपात च

śrutvā vinihataṃ saṃkhye kumbhakarṇaṃ mahābalam
rāvaṇaḥ śokasaṃtapto mumoha ca papāta ca

पितृव्यं निहतं श्रुत्वा देवान्तकनरान्तकौ
त्रिशिराश्चातिकायश्च रुरुदुः शोकपीडिताः

pitṛvyaṃ nihataṃ śrutvā devāntakanarāntakau
triśirāś cātikāyaś ca ruruduḥ śokapīḍitāḥ

भ्रातरं निहतं श्रुत्वा रामेणाक्लिष्टकर्मणा
महोदरमहापार्श्वौ शोकाक्रान्तौ बभूवतुः

bhrātaraṃ nihataṃ śrutvā rāmeṇākliṣṭakarmaṇā
mahodaramahāpārśvau śokākrāntau babhūvatuḥ

ततः कृच्छ्रात्समासाद्य संज्ञां राक्षसपुंगवः
कुम्भकर्णवधाद्दीनो विललाप स रावणः

tataḥ kṛcchrāt samāsādya saṃjñāṃ rākṣasapuṃgavaḥ
kumbhakarṇavadhād dīno vilalāpa sa rāvaṇaḥ

हा वीर रिपुदर्पघ्न कुम्भकर्ण महाबल
शत्रुसैन्यं प्रताप्यैकः क्व मां संत्यज्य गच्छसि

hā vīra ripudarpaghna kumbhakarṇa mahābala
śatrusainyaṃ pratāpyaikaḥ kva māṃ saṃtyajya gacchasi

इदानीं खल्वहं नास्मि यस्य मे पतितो भुजः
दक्षिणो यं समाश्रित्य न बिभेमि सुरासुरान्

idānīṃ khalv ahaṃ nāsmi yasya me patito bhujaḥ
dakṣiṇo yaṃ samāśritya na bibhemi surāsurān

कथमेवंविधो वीरो देवदानवदर्पहा
कालाग्निप्रतिमो ह्यद्य राघवेण रणे हतः

katham evaṃvidho vīro devadānavadarpahā
kālāgnipratimo hy adya rāghaveṇa raṇe hataḥ

यस्य ते वज्रनिष्पेषो न कुर्याद्व्यसनं सदा
स कथं रामबाणार्तः प्रसुप्तोऽसि महीतले

yasya te vajraniṣpeṣo na kuryād vyasanaṃ sadā
sa kathaṃ rāmabāṇārtaḥ prasupto 'si mahītale

एते देवगणाः सार्धमृषिभिर्गगने स्थिताः
निहतं त्वां रणे दृष्ट्वा निनदन्ति प्रहर्षिताः

ete devagaṇāḥ sārdham ṛṣibhir gagane sthitāḥ
nihataṃ tvāṃ raṇe dṛṣṭvā ninadanti praharṣitāḥ

ध्रुवमद्यैव संहृष्टा लब्धलक्ष्याः प्लवंगमाः
आरोक्ष्यन्तीह दुर्गाणि लङ्काद्वाराणि सर्वशः

dhruvam adyaiva saṃhṛṣṭā labdhalakṣyāḥ plavaṃgamāḥ
ārokṣyantīha durgāṇi laṅkādvārāṇi sarvaśaḥ

राज्येन नास्ति मे कार्यं किं करिष्यामि सीतया
कुम्भकर्णविहीनस्य जीविते नास्ति मे रतिः

rājyena nāsti me kāryaṃ kiṃ kariṣyāmi sītayā
kumbhakarṇavihīnasya jīvite nāsti me ratiḥ

यद्यहं भ्रातृहन्तारं न हन्मि युधि राघवम्
ननु मे मरणं श्रेयो न चेदं व्यर्थजीवितम्

yady ahaṃ bhrātṛhantāraṃ na hanmi yudhi rāghavam
nanu me maraṇaṃ śreyo na cedaṃ vyarthajīvitam

अद्यैव तं गमिष्यामि देशं यत्रानुजो मम
न हि भ्रातॄन्समुत्सृज्य क्षणं जीवितुमुत्सहे

adyaiva taṃ gamiṣyāmi deśaṃ yatrānujo mama
na hi bhrātṝn samutsṛjya kṣaṇaṃ jīvitum utsahe

देवा हि मां हसिष्यन्ति दृष्ट्वा पूर्वापकारिणम्
कथमिन्द्रं जयिष्यामि कुम्भकर्णहते त्वयि

devā hi māṃ hasiṣyanti dṛṣṭvā pūrvāpakāriṇam
katham indraṃ jayiṣyāmi kumbhakarṇahate tvayi

तदिदं मामनुप्राप्तं विभीषणवचः शुभम्
यदज्ञानान्मया तस्य न गृहीतं महात्मनः

tad idaṃ mām anuprāptaṃ vibhīṣaṇavacaḥ śubham
yad ajñānān mayā tasya na gṛhītaṃ mahātmanaḥ

विभीषणवचो यावत्कुम्भकर्णप्रहस्तयोः
विनाशोऽयं समुत्पन्नो मां व्रीडयति दारुणः

vibhīṣaṇavaco yāvat kumbhakarṇaprahastayoḥ
vināśo 'yaṃ samutpanno māṃ vrīḍayati dāruṇaḥ

तस्यायं कर्मणः प्रातो विपाको मम शोकदः
यन्मया धार्मिकः श्रीमान्स निरस्तो विभीषणः

tasyāyaṃ karmaṇaḥ prāto vipāko mama śokadaḥ
yan mayā dhārmikaḥ śrīmān sa nirasto vibhīṣaṇaḥ

इति बहुविधमाकुलान्तरात्मा; कृपणमतीव विलप्य कुम्भकर्णम्
न्यपतदथ दशाननो भृशार्त;स्तमनुजमिन्द्ररिपुं हतं विदित्वा

iti bahuvidham ākulāntarātmā; kṛpaṇam atīva vilapya kumbhakarṇam
nyapatad atha daśānano bhṛśārtas; tam anujam indraripuṃ hataṃ viditvā