Yuddha Kanda, sarga 60
ततो हतान्राक्षसपुंगवांस्ता;न्देवान्तकादित्रिशिरोऽतिकायान्
रक्षोगणास्तत्र हतावशिष्टा;स्ते रावणाय त्वरितं शशंसुः
tato hatān rākṣasapuṃgavāṃs tān; devāntakāditriśiro 'tikāyān
rakṣogaṇās tatra hatāvaśiṣṭās; te rāvaṇāya tvaritaṃ śaśaṃsuḥ
ततो हतांस्तान्सहसा निशम्य; राजा मुमोहाश्रुपरिप्लुताक्षः
पुत्रक्षयं भ्रातृवधं च घोरं; विचिन्त्य राजा विपुलं प्रदध्यौ
tato hatāṃs tān sahasā niśamya; rājā mumohāśrupariplutākṣaḥ
putrakṣayaṃ bhrātṛvadhaṃ ca ghoraṃ; vicintya rājā vipulaṃ pradadhyau
ततस्तु राजानमुदीक्ष्य दीनं; शोकार्णवे संपरिपुप्लुवानम्
अथर्षभो राक्षसराजसूनु;रथेन्द्रजिद्वाक्यमिदं बभाषे
tatas tu rājānam udīkṣya dīnaṃ; śokārṇave saṃparipupluvānam
atharṣabho rākṣasarājasūnur; athendrajid vākyam idaṃ babhāṣe
न तात मोहं प्रतिगन्तुमर्हसि; यत्रेन्द्रजिज्जीवति राक्षसेन्द्र
नेन्द्रारिबाणाभिहतो हि कश्चि;त्प्राणान्समर्थः समरेऽभिधर्तुम्
na tāta mohaṃ pratigantum arhasi; yatrendrajij jīvati rākṣasendra
nendrāribāṇābhihato hi kaś cit; prāṇān samarthaḥ samare 'bhidhartum
पश्याद्य रामं सहलक्ष्मणेन; मद्बाणनिर्भिन्नविकीर्णदेहम्
गतायुषं भूमितले शयानं; शरैः शितैराचितसर्वगात्रम्
paśyādya rāmaṃ sahalakṣmaṇena; madbāṇanirbhinnavikīrṇadeham
gatāyuṣaṃ bhūmitale śayānaṃ; śaraiḥ śitair ācitasarvagātram
इमां प्रतिज्ञां शृणु शक्रशत्रोः; सुनिश्चितां पौरुषदैवयुक्ताम्
अद्यैव रामं सहलक्ष्मणेन; संतापयिष्यामि शरैरमोघैः
imāṃ pratijñāṃ śṛṇu śakraśatroḥ; suniścitāṃ pauruṣadaivayuktām
adyaiva rāmaṃ sahalakṣmaṇena; saṃtāpayiṣyāmi śarair amoghaiḥ
अद्येन्द्रवैवस्वतविष्णुमित्र; साध्याश्विवैश्वानरचन्द्रसूर्याः
द्रक्ष्यन्ति मे विक्रममप्रमेयं; विष्णोरिवोग्रं बलियज्ञवाटे
adyendravaivasvataviṣṇumitra; sādhyāśvivaiśvānaracandrasūryāḥ
drakṣyanti me vikramam aprameyaṃ; viṣṇor ivograṃ baliyajñavāṭe
स एवमुक्त्वा त्रिदशेन्द्रशत्रु;रापृच्छ्य राजानमदीनसत्त्वः
समारुरोहानिलतुल्यवेगं; रथं खरश्रेष्ठसमाधियुक्तम्
sa evam uktvā tridaśendraśatrur; āpṛcchya rājānam adīnasattvaḥ
samārurohānilatulyavegaṃ; rathaṃ kharaśreṣṭhasamādhiyuktam
समास्थाय महातेजा रथं हरिरथोपमम्
जगाम सहसा तत्र यत्र युद्धमरिंदम
samāsthāya mahātejā rathaṃ harirathopamam
jagāma sahasā tatra yatra yuddham ariṃdama
तं प्रस्थितं महात्मानमनुजग्मुर्महाबलाः
संहर्षमाणा बहवो धनुःप्रवरपाणयः
taṃ prasthitaṃ mahātmānam anujagmur mahābalāḥ
saṃharṣamāṇā bahavo dhanuḥpravarapāṇayaḥ
गजस्कन्धगताः केचित्केचित्परमवाजिभिः
प्रासमुद्गरनिस्त्रिंश परश्वधगदाधराः
gajaskandhagatāḥ ke cit ke cit paramavājibhiḥ
prāsamudgaranistriṃśa paraśvadhagadādharāḥ
वराहैः श्वापदैः सिम्हैर्जम्बुकैः पर्वतोपमैः |
काकहंसमयूरैश्च राक्षसा भीमविक्रमाः
varāhaiḥ śvāpadaiḥ simhairjambukaiḥ parvatopamaiḥ |
kākahaṃsamayūraiśca rākṣasā bhīmavikramāḥ
स शङ्खनिनदैर्भीमैर्भेरीणां च महास्वनैः
जगाम त्रिदशेन्द्रारिः स्तूयमानो निशाचरैः
sa śaṅkhaninadair bhīmair bherīṇāṃ ca mahāsvanaiḥ
jagāma tridaśendrāriḥ stūyamāno niśācaraiḥ
स शङ्खशशिवर्णेन छत्रेण रिपुसादनः
रराज परिपूर्णेन नभश्चन्द्रमसा यथा
sa śaṅkhaśaśivarṇena chatreṇa ripusādanaḥ
rarāja paripūrṇena nabhaś candramasā yathā
अवीज्यत ततो वीरो हैमैर्हेमविभूषितैः
चारुचामरमुख्यैश्च मुख्यः सर्वधनुष्मताम्
avījyata tato vīro haimair hemavibhūṣitaiḥ
cārucāmaramukhyaiś ca mukhyaḥ sarvadhanuṣmatām
त्वमप्रतिरथः पुत्र त्वया वै वासवो जितः |
किम्पुनर्मानुषम् धृष्यम् निहनिष्यसि राघवम्
tvamapratirathaḥ putra tvayā vai vāsavo jitaḥ |
kimpunarmānuṣam dhṛṣyam nihaniṣyasi rāghavam
ततस्त्विन्द्रजिता लङ्का सूर्यप्रतिमतेजसा
रराजाप्रतिवीर्येण द्यौरिवार्केण भास्वता
tatas tv indrajitā laṅkā sūryapratimatejasā
rarājāprativīryeṇa dyaur ivārkeṇa bhāsvatā
स तु दृष्ट्वा विनिर्यान्तं बलेन महता वृतम्
राक्षसाधिपतिः श्रीमान्रावणः पुत्रमब्रवीत्
sa tu dṛṣṭvā viniryāntaṃ balena mahatā vṛtam
rākṣasādhipatiḥ śrīmān rāvaṇaḥ putram abravīt
त्वमप्रतिरथः पुत्र जितस्ते युधि वासवः
किं पुनर्मानुषं धृष्यं न वधिष्यसि राघवम्
tvam apratirathaḥ putra jitas te yudhi vāsavaḥ
kiṃ punar mānuṣaṃ dhṛṣyaṃ na vadhiṣyasi rāghavam
तथोक्तो राक्षसेन्द्रेण प्रतिगृह्य महाशिषः
रथेनाश्वयुजा वीरः शीघ्रं गत्वा निकुम्भिलाम्
tathokto rākṣasendreṇa pratigṛhya mahāśiṣaḥ
rathenāśvayujā vīraḥ śīghraṃ gatvā nikumbhilām
स संप्राप्य महातेजा युद्धभूमिमरिंदमः
स्थापयामास रक्षांसि रथं प्रति समन्ततः
sa saṃprāpya mahātejā yuddhabhūmim ariṃdamaḥ
sthāpayām āsa rakṣāṃsi rathaṃ prati samantataḥ
ततस्तु हुतभोक्तारं हुतभुक्सदृशप्रभः
जुहुवे राक्षसश्रेष्ठो मन्त्रवद्विधिवत्तदा
tatas tu hutabhoktāraṃ hutabhuk sadṛśaprabhaḥ
juhuve rākṣasaśreṣṭho mantravad vidhivat tadā
स हविर्जालसंस्कारैर्माल्यगन्धपुरस्कृतैः
जुहुवे पावकं तत्र राक्षसेन्द्रः प्रतापवान्
sa havirjālasaṃskārair mālyagandhapuraskṛtaiḥ
juhuve pāvakaṃ tatra rākṣasendraḥ pratāpavān
शस्त्राणि शरपत्राणि समिधोऽथ विभीतकः
लोहितानि च वासांसि स्रुवं कार्ष्णायसं तथा
śastrāṇi śarapatrāṇi samidho 'tha vibhītakaḥ
lohitāni ca vāsāṃsi sruvaṃ kārṣṇāyasaṃ tathā
स तत्राग्निं समास्तीर्य शरपत्रैः सतोमरैः
छागस्य सर्वकृष्णस्य गलं जग्राह जीवतः
sa tatrāgniṃ samāstīrya śarapatraiḥ satomaraiḥ
chāgasya sarvakṛṣṇasya galaṃ jagrāha jīvataḥ
सकृदेव समिद्धस्य विधूमस्य महार्चिषः
बभूवुस्तानि लिङ्गानि विजयं यान्यदर्शयन्
sakṛd eva samiddhasya vidhūmasya mahārciṣaḥ
babhūvus tāni liṅgāni vijayaṃ yāny adarśayan
प्रदक्षिणावर्तशिखस्तप्तकाञ्चनसंनिभः
हविस्तत्प्रतिजग्राह पावकः स्वयमुत्थितः
pradakṣiṇāvartaśikhas taptakāñcanasaṃnibhaḥ
havis tat pratijagrāha pāvakaḥ svayam utthitaḥ
सोऽस्त्रमाहारयामास ब्राह्ममस्त्रविदां वरः
धनुश्चात्मरथं चैव सर्वं तत्राभ्यमन्त्रयत्
so 'stram āhārayām āsa brāhmam astravidāṃ varaḥ
dhanuś cātmarathaṃ caiva sarvaṃ tatrābhyamantrayat
तस्मिन्नाहूयमानेऽस्त्रे हूयमाने च पावके
सार्कग्रहेन्दु नक्षत्रं वितत्रास नभस्तलम्
tasminn āhūyamāne 'stre hūyamāne ca pāvake
sārkagrahendu nakṣatraṃ vitatrāsa nabhastalam
स पावकं पावकदीप्ततेजा; हुत्वा महेन्द्रप्रतिमप्रभावः
सचापबाणासिरथाश्वसूतः; खेऽन्तर्दध आत्मानमचिन्त्यरूपः
sa pāvakaṃ pāvakadīptatejā; hutvā mahendrapratimaprabhāvaḥ
sacāpabāṇāsirathāśvasūtaḥ; khe 'ntardadha ātmānam acintyarūpaḥ
ततोहयरथाकीर्णंपताकाध्वजशोभितम् ।
निर्ययौराक्षसबलंनर्दमानंययुत्सया
tatohayarathākīrṇaṃpatākādhvajaśobhitam |
niryayaurākṣasabalaṃnardamānaṃyayutsayā
तेशरैर्बहुभिश्चित्रैस्तीक्ष्णवेगैरलङ्कृतैः ।
तोमरैरङ्कुशैश्चापिवानरान् जघ्नुराहवे
teśarairbahubhiścitraistīkṣṇavegairalaṅkṛtaiḥ |
tomarairaṅkuśaiścāpivānarān jaghnurāhave
रावणिस्तुततस्सङ्कृद्धस्तान्निरीक्ष्यनिशाचरान् ।
हृष्टाभवन्तोयुध्यन्तुवानराणांजिघांसया
rāvaṇistutatassaṅkṛddhastānnirīkṣyaniśācarān |
hṛṣṭābhavantoyudhyantuvānarāṇāṃjighāṃsayā
ततस्तेराक्षसास्सर्वेनर्धन्तोजयकाङ्क्षिणः ।
अभ्यवर्षंस्ततोघोरान्वानरान् शरवृष्टिभिः
tatasterākṣasāssarvenardhantojayakāṅkṣiṇaḥ |
abhyavarṣaṃstatoghorānvānarān śaravṛṣṭibhiḥ
स तुनालीकनाराचैर्गदाभिर्मुसलैरपि ।
रक्षोभिस्सम्वृतस्सङ्ख्येवानरान् विचकर्त ह
sa tunālīkanārācairgadābhirmusalairapi |
rakṣobhissamvṛtassaṅkhyevānarān vicakarta ha
तेवध्यमानास्समरेवानराःपादपायुधाः ।
अभ्यवर्षन्तसहसारावणिंशैलपादपैः
tevadhyamānāssamarevānarāḥpādapāyudhāḥ |
abhyavarṣantasahasārāvaṇiṃśailapādapaiḥ
इन्द्रजित्तुतदाक्रुद्धोमहातेजामहाबलः ।
वानराणांशरीराणिव्यधमद्रावणात्मजः
indrajittutadākruddhomahātejāmahābalaḥ |
vānarāṇāṃśarīrāṇivyadhamadrāvaṇātmajaḥ
शरेणैकेन च हरीन्नवपञ्च च सप्त च ।
बिभेदसमरेक्रुद्धोराक्षसान् संप्रहर्षयन्
śareṇaikena ca harīnnavapañca ca sapta ca |
bibhedasamarekruddhorākṣasān saṃpraharṣayan
स शरैस्सूर्यसङ्काशैश्शातकुम्भविभूषितैः ।
वानरान् समरेवीरःप्रममाथसुदुर्जयः
sa śaraissūryasaṅkāśaiśśātakumbhavibhūṣitaiḥ |
vānarān samarevīraḥpramamāthasudurjayaḥ
तेभिन्नगात्रास्समरेवानराश्शरपीडिताः ।
पेतुर्मथितसङ्कल्पास्सुरैरिवमहासुराः
tebhinnagātrāssamarevānarāśśarapīḍitāḥ |
peturmathitasaṅkalpāssurairivamahāsurāḥ
तंतपन्तमिवादित्यंघोरैर्बाणगभस्तिभिः ।
अभ्यधावन्तसङ्कृद्धास्सम्युगेवानरर्षभाः
taṃtapantamivādityaṃghorairbāṇagabhastibhiḥ |
abhyadhāvantasaṅkṛddhāssamyugevānararṣabhāḥ
ततस्तुवानरास्सर्वेभिन्नदेहाविचेतसः ।
व्यथिताविद्रवन्तिस्मरुधिरेणसमुक्षिताः
tatastuvānarāssarvebhinnadehāvicetasaḥ |
vyathitāvidravantismarudhireṇasamukṣitāḥ
रामस्यार्थेपराक्रम्यवानरास्त्यक्तजीविताः ।
नर्दन्तस्तेऽभिवृत्तास्तुसमरेसशिलायुधाः
rāmasyārtheparākramyavānarāstyaktajīvitāḥ |
nardantaste'bhivṛttāstusamaresaśilāyudhāḥ
तेद्रुमैःपर्वताग्रैश्चशिलाभिश्चप्लवङ्गमाः ।
अभ्यवर्षन्तसमरेरावणिंपर्यवस्थिताः
tedrumaiḥparvatāgraiścaśilābhiścaplavaṅgamāḥ |
abhyavarṣantasamarerāvaṇiṃparyavasthitāḥ
तद्रुमाणांशिलानां च वर्षंप्राणहरंमहत् ।
व्यपोहतमहातेजारावणिस्समितिंजयः
tadrumāṇāṃśilānāṃ ca varṣaṃprāṇaharaṃmahat |
vyapohatamahātejārāvaṇissamitiṃjayaḥ
ततःपावकसङ्काशैश्शरैराशीविषोपमैः ।
वानराणामनीकानिबिभेदसमरेप्रभुः
tataḥpāvakasaṅkāśaiśśarairāśīviṣopamaiḥ |
vānarāṇāmanīkānibibhedasamareprabhuḥ
अष्टादशशरैस्तीक्ष्णैस्सविदद्वागन्धमादनम् ।
विव्याथनवभिश्चैवनलंदूरादवस्थितम्
aṣṭādaśaśaraistīkṣṇaissavidadvāgandhamādanam |
vivyāthanavabhiścaivanalaṃdūrādavasthitam
सप्तभिस्तुमहावीर्योमैन्दंमर्मविदारणैः ।
पञ्चभिर्विशिखैश्चैवगजंविव्याथसंयुगे
saptabhistumahāvīryomaindaṃmarmavidāraṇaiḥ |
pañcabhirviśikhaiścaivagajaṃvivyāthasaṃyuge
जाम्बवन्तंतुदशभिर्नीलंत्रिंशद्भिरेव च ।
सुग्रीवमृषभंचैवसोऽङ्गदंद्विविधंतथा ।।।।
घोरैर्दत्तवरैस्तीक्ष्णैर्निष्प्राणानकरोत्तदा
jāmbavantaṃtudaśabhirnīlaṃtriṃśadbhireva ca |
sugrīvamṛṣabhaṃcaivaso'ṅgadaṃdvividhaṃtathā ||||
ghorairdattavaraistīkṣṇairniṣprāṇānakarottadā
अन्यानपितदामुख्यान्वानरान् बहुभिश्शरैः ।।।।
अर्दयामाससङ्कृद्धःकालानगिरिवमूर्छितः
anyānapitadāmukhyānvānarān bahubhiśśaraiḥ ||||
ardayāmāsasaṅkṛddhaḥkālānagirivamūrchitaḥ
सशरैस्सूर्यसङ्काशैस्सुमुक्सैशशीघ्रगामिभिः ।।।।
वानराणामनीकानिनिर्ममन्थमहारणे
saśaraissūryasaṅkāśaissumuksaiśaśīghragāmibhiḥ ||||
vānarāṇāmanīkāninirmamanthamahāraṇe
आकुलांवानरींसेनांशरजालेनमोहिताम् ।।।।
हृष्टस्सपरयाप्रीत्याददर्शक्षतजोक्षिताम्
ākulāṃvānarīṃsenāṃśarajālenamohitām ||||
hṛṣṭassaparayāprītyādadarśakṣatajokṣitām
वानरेवमहातेजाराक्षसेन्द्रात्मजोबली ।।।।
संसृज्यबाणवर्षं च शस्त्रवर्षं च दारुणम् ।
ममर्दवानरानीकमिन्द्रजित्त्वरितोबली
vānarevamahātejārākṣasendrātmajobalī ||||
saṃsṛjyabāṇavarṣaṃ ca śastravarṣaṃ ca dāruṇam |
mamardavānarānīkamindrajittvaritobalī
ततस्ते राक्षसाः सर्वे गर्जन्तो जयकाङिक्षिणः |
अभ्यवर्षंस्ततो घोरं वानरान् शरवृष्टिभिः
tataste rākṣasāḥ sarve garjanto jayakāṅikṣiṇaḥ |
abhyavarṣaṃstato ghoraṃ vānarān śaravṛṣṭibhiḥ
जाम्बवन्तं तु दशभिर्नीलं त्रिंशद्भिरेव च |
सुग्रीवमृषभं चैव सोऽङ्गदम् द्विविदं तथा
jāmbavantaṃ tu daśabhirnīlaṃ triṃśadbhireva ca |
sugrīvamṛṣabhaṃ caiva so'ṅgadam dvividaṃ tathā
घोरैर्दत्तवरैस्तीक्षणैर्निष्प्रानकरोत्तदा
अन्यानपि तदा मुख्यान्वानरान् बहुभिः शरैः
ghorairdattavaraistīkṣaṇairniṣprānakarottadā
anyānapi tadā mukhyānvānarān bahubhiḥ śaraiḥ
अर्दयामास सम्क्रुद्धः कालाग्निरिव मूर्चितः
स शरैः सूर्यसम्काशैः सुमुखैः शीग्रगामिभिः
ardayāmāsa samkruddhaḥ kālāgniriva mūrcitaḥ
sa śaraiḥ sūryasamkāśaiḥ sumukhaiḥ śīgragāmibhiḥ
वानराणामनीकानि निर्ममन्थ महारणे
आकुलां वानरीम् सेनां शरजालेन पीडिताम्
vānarāṇāmanīkāni nirmamantha mahāraṇe
ākulāṃ vānarīm senāṃ śarajālena pīḍitām
हृष्टः स परया प्रीत्या ददर्श क्षतजोक्षिताम्
पुनरेव महातेजा राक्षसेन्द्रात्मजो बली
hṛṣṭaḥ sa parayā prītyā dadarśa kṣatajokṣitām
punareva mahātejā rākṣasendrātmajo balī
संसृज्य बाणवर्षं च शस्त्रवर्षं च दारुणम् |
ममर्द वानरानीकं परितस्त्विन्द्रजिद्बली
saṃsṛjya bāṇavarṣaṃ ca śastravarṣaṃ ca dāruṇam |
mamarda vānarānīkaṃ paritastvindrajidbalī
स सैन्यमुत्सृज्य समेत्य तूर्णं; महारणे वानरवाहिनीषु
अदृश्यमानः शरजालमुग्रं; ववर्ष नीलाम्बुधरो यथाम्बु
sa sainyam utsṛjya sametya tūrṇaṃ; mahāraṇe vānaravāhinīṣu
adṛśyamānaḥ śarajālam ugraṃ; vavarṣa nīlāmbudharo yathāmbu
ते शक्रजिद्बाणविशीर्णदेहा; मायाहता विस्वरमुन्नदन्तः
रणे निपेतुर्हरयोऽद्रिकल्पा; यथेन्द्रवज्राभिहता नगेन्द्राः
te śakrajidbāṇaviśīrṇadehā; māyāhatā visvaram unnadantaḥ
raṇe nipetur harayo 'drikalpā; yathendravajrābhihatā nagendrāḥ
ते केवलं संददृशुः शिताग्रा;न्बाणान्रणे वानरवाहिनीषु
माया निगूढं च सुरेन्द्रशत्रुं; न चात्र तं राक्षसमभ्यपश्यन्
te kevalaṃ saṃdadṛśuḥ śitāgrān; bāṇān raṇe vānaravāhinīṣu
māyā nigūḍhaṃ ca surendraśatruṃ; na cātra taṃ rākṣasam abhyapaśyan
ततः स रक्षोऽधिपतिर्महात्मा; सर्वा दिशो बाणगणैः शिताग्रैः
प्रच्छादयामास रविप्रकाशै;र्विषादयामास च वानरेन्द्रान्
tataḥ sa rakṣo'dhipatir mahātmā; sarvā diśo bāṇagaṇaiḥ śitāgraiḥ
pracchādayām āsa raviprakāśair; viṣādayām āsa ca vānarendrān
स शूलनिस्त्रिंश परश्वधानि; व्याविध्य दीप्तानलसंनिभानि
सविस्फुलिङ्गोज्ज्वलपावकानि; ववर्ष तीव्रं प्लवगेन्द्रसैन्ये
sa śūlanistriṃśa paraśvadhāni; vyāvidhya dīptānalasaṃnibhāni
savisphuliṅgojjvalapāvakāni; vavarṣa tīvraṃ plavagendrasainye
ततो ज्वलनसंकाशैः शितैर्वानरयूथपाः
ताडिताः शक्रजिद्बाणैः प्रफुल्ला इव किंशुकाः
tato jvalanasaṃkāśaiḥ śitair vānarayūthapāḥ
tāḍitāḥ śakrajidbāṇaiḥ praphullā iva kiṃśukāḥ
अन्योन्यमभिसर्पन्तो निनदन्तश्च विस्वरम्
राक्षसेन्द्रास्त्रनिर्भिन्ना निपेतुर्वानरर्षभाः
anyonyam abhisarpanto ninadantaś ca visvaram
rākṣasendrāstranirbhinnā nipetur vānararṣabhāḥ
उदीक्षमाणा गगनं केचिन्नेत्रेषु ताडिताः
शरैर्विविशुरन्योन्यं पेतुश्च जगतीतले
udīkṣamāṇā gaganaṃ ke cin netreṣu tāḍitāḥ
śarair viviśur anyonyaṃ petuś ca jagatītale
हनूमन्तं च सुग्रीवमङ्गदं गन्धमादनम्
जाम्बवन्तं सुषेणं च वेगदर्शिनमेव च
hanūmantaṃ ca sugrīvam aṅgadaṃ gandhamādanam
jāmbavantaṃ suṣeṇaṃ ca vegadarśinam eva ca
मैन्दं च द्विविदं नीलं गवाक्षं गजगोमुखौ
केसरिं हरिलोमानं विद्युद्दंष्ट्रं च वानरम्
maindaṃ ca dvividaṃ nīlaṃ gavākṣaṃ gajagomukhau
kesariṃ harilomānaṃ vidyuddaṃṣṭraṃ ca vānaram
सूर्याननं ज्योतिमुखं तथा दधिमुखं हरिम्
पावकाक्षं नलं चैव कुमुदं चैव वानरम्
sūryānanaṃ jyotimukhaṃ tathā dadhimukhaṃ harim
pāvakākṣaṃ nalaṃ caiva kumudaṃ caiva vānaram
प्रासैः शूलैः शितैर्बाणैरिन्द्रजिन्मन्त्रसंहितैः
विव्याध हरिशार्दूलान्सर्वांस्तान्राक्षसोत्तमः
prāsaiḥ śūlaiḥ śitair bāṇair indrajinmantrasaṃhitaiḥ
vivyādha hariśārdūlān sarvāṃs tān rākṣasottamaḥ
स वै गदाभिर्हरियूथमुख्या;न्निर्भिद्य बाणैस्तपनीयपुङ्खैः
ववर्ष रामं शरवृष्टिजालैः; सलक्ष्मणं भास्कररश्मिकल्पैः
sa vai gadābhir hariyūthamukhyān; nirbhidya bāṇais tapanīyapuṅkhaiḥ
vavarṣa rāmaṃ śaravṛṣṭijālaiḥ; salakṣmaṇaṃ bhāskararaśmikalpaiḥ
स बाणवर्षैरभिवर्ष्यमाणो; धारानिपातानिव तान्विचिन्त्य
समीक्षमाणः परमाद्भुतश्री; रामस्तदा लक्ष्मणमित्युवाच
sa bāṇavarṣair abhivarṣyamāṇo; dhārānipātān iva tān vicintya
samīkṣamāṇaḥ paramādbhutaśrī; rāmas tadā lakṣmaṇam ity uvāca
असौ पुनर्लक्ष्मण राक्षसेन्द्रो; ब्रह्मास्त्रमाश्रित्य सुरेन्द्रशत्रुः
निपातयित्वा हरिसैन्यमुग्र;मस्माञ्शरैरर्दयति प्रसक्तम्
asau punar lakṣmaṇa rākṣasendro; brahmāstram āśritya surendraśatruḥ
nipātayitvā harisainyam ugram; asmāñ śarair ardayati prasaktam
स्वयम्भुवा दत्तवरो महात्मा; खमास्थितोऽन्तर्हितभीमकायः
कथं नु शक्यो युधि नष्टदेहो; निहन्तुमद्येन्द्रजिदुद्यतास्त्रः
svayambhuvā dattavaro mahātmā; kham āsthito 'ntarhitabhīmakāyaḥ
kathaṃ nu śakyo yudhi naṣṭadeho; nihantum adyendrajid udyatāstraḥ
मन्ये स्वयम्भूर्भगवानचिन्त्यो; यस्यैतदस्त्रं प्रभवश्च योऽस्य
बाणावपातांस्त्वमिहाद्य धीम;न्मया सहाव्यग्रमनाः सहस्व
manye svayambhūr bhagavān acintyo; yasyaitad astraṃ prabhavaś ca yo 'sya
bāṇāvapātāṃs tvam ihādya dhīman; mayā sahāvyagramanāḥ sahasva
प्रच्छादयत्येष हि राक्षसेन्द्रः; सर्वा दिशः सायकवृष्टिजालैः
एतच्च सर्वं पतिताग्र्यवीरं; न भ्राजते वानरराजसैन्यम्
pracchādayaty eṣa hi rākṣasendraḥ; sarvā diśaḥ sāyakavṛṣṭijālaiḥ
etac ca sarvaṃ patitāgryavīraṃ; na bhrājate vānararājasainyam
आवां तु दृष्ट्वा पतितौ विसंज्ञौ; निवृत्तयुद्धौ हतरोषहर्षौ
ध्रुवं प्रवेक्ष्यत्यमरारिवासं; असौ समादाय रणाग्रलक्ष्मीम्
āvāṃ tu dṛṣṭvā patitau visaṃjñau; nivṛttayuddhau hataroṣaharṣau
dhruvaṃ pravekṣyaty amarārivāsaṃ; asau samādāya raṇāgralakṣmīm
ततस्तु ताविन्द्रजिदस्त्रजालै;र्बभूवतुस्तत्र तदा विशस्तौ
स चापि तौ तत्र विषादयित्वा; ननाद हर्षाद्युधि राक्षसेन्द्रः
tatas tu tāv indrajid astrajālair; babhūvatus tatra tadā viśastau
sa cāpi tau tatra viṣādayitvā; nanāda harṣād yudhi rākṣasendraḥ
स तत्तदा वानरराजसैन्यं; रामं च संख्ये सहलक्ष्मणेन
विषादयित्वा सहसा विवेश; पुरीं दशग्रीवभुजाभिगुप्ताम्
sa tat tadā vānararājasainyaṃ; rāmaṃ ca saṃkhye sahalakṣmaṇena
viṣādayitvā sahasā viveśa; purīṃ daśagrīvabhujābhiguptām