Yuddha Kanda, sarga 63
प्रवृत्ते संकुले तस्मिन्घोरे वीरजनक्षये
अङ्गदः कम्पनं वीरमाससाद रणोत्सुकः
pravṛtte saṃkule tasmin ghore vīrajanakṣaye
aṅgadaḥ kampanaṃ vīram āsasāda raṇotsukaḥ
आहूय सोऽङ्गदं कोपात्ताडयामास वेगितः
गदया कम्पनः पूर्वं स चचाल भृशाहतः
āhūya so 'ṅgadaṃ kopāt tāḍayām āsa vegitaḥ
gadayā kampanaḥ pūrvaṃ sa cacāla bhṛśāhataḥ
स संज्ञां प्राप्य तेजस्वी चिक्षेप शिखरं गिरेः
अर्दितश्च प्रहारेण कम्पनः पतितो भुवि
sa saṃjñāṃ prāpya tejasvī cikṣepa śikharaṃ gireḥ
arditaś ca prahāreṇa kampanaḥ patito bhuvi
ततस्तुकम्पनंदृष्टवाशोणिताक्षोहतंरणे ।
रथेनाभ्यपतत् क्षिप्रंतत्राङ्गदमभीतवत्
tatastukampanaṃdṛṣṭavāśoṇitākṣohataṃraṇe |
rathenābhyapatat kṣipraṃtatrāṅgadamabhītavat
अङ्गदःप्रतिविद्धाङ्गोवालिपुत्रःप्रतापवान् ।
धनुरग्य्रंरथंबाणान्ममर्दतरसाबली
aṅgadaḥpratividdhāṅgovāliputraḥpratāpavān |
dhanuragyraṃrathaṃbāṇānmamardatarasābalī
शोणिताक्षस्ततःक्षिप्रमसिचर्मसमाददे ।
उत्पपातदिवंक्रुद्धोवेगवानविचारयन्
śoṇitākṣastataḥkṣipramasicarmasamādade |
utpapātadivaṃkruddhovegavānavicārayan
तंक्षिप्रतरमाफ्लुत्यपरामृश्याङ्गदोबली ।
करेणतस्यतंखङ्गंसमाच्छिद्यननाद च
taṃkṣiprataramāphlutyaparāmṛśyāṅgadobalī |
kareṇatasyataṃkhaṅgaṃsamācchidyananāda ca
तस्यांसफलकेखडगंनिजघानततोऽङ्गदः ।
यज्ञोपवीतवच्चैनंचिच्छेदकपिकुञ्जरः
tasyāṃsaphalakekhaḍagaṃnijaghānatato'ṅgadaḥ |
yajñopavītavaccainaṃcicchedakapikuñjaraḥ
तंप्रगृह्यमहाखडगंविनद्य च पुनःपुनः ।
वालिपुत्रोऽभिदुद्रावरणशीर्षेपरानरीन्
taṃpragṛhyamahākhaḍagaṃvinadya ca punaḥpunaḥ |
vāliputro'bhidudrāvaraṇaśīrṣeparānarīn
आयसींतुगदांप्रगृह्य स वीरःकनकाङ्गदः ।
शोणिताक्षस्समाविध्यतमेवानुपपात ह
āyasīṃtugadāṃpragṛhya sa vīraḥkanakāṅgadaḥ |
śoṇitākṣassamāvidhyatamevānupapāta ha
प्रजङ्घसहितोवीरोयूपाक्षस्तुततोबली ।
रथेनाभिययौक्रुद्दोवालिपुत्रंमहाबलम्
prajaṅghasahitovīroyūpākṣastutatobalī |
rathenābhiyayaukruddovāliputraṃmahābalam
तयोर्मध्येकपिश्रेष्ठश्शोणिताक्षप्रजङ्घयोः ।
विशाखयोर्मध्यगतःपूर्णचन्द्रइवाभवत्
tayormadhyekapiśreṣṭhaśśoṇitākṣaprajaṅghayoḥ |
viśākhayormadhyagataḥpūrṇacandraivābhavat
अङ्गदंपरिरक्षन्तौमैन्दोद्विविदएव च ।
तस्यतस्थतुरभ्याशेपरस्परदिदृक्ष्या
aṅgadaṃparirakṣantaumaindodvividaeva ca |
tasyatasthaturabhyāśeparasparadidṛkṣyā
भिपेतुर्महाकायाःप्रतियत्तामहाबलाः ।
राक्षसावानरान् रोषादसिचर्मगदाधराः
bhipeturmahākāyāḥpratiyattāmahābalāḥ |
rākṣasāvānarān roṣādasicarmagadādharāḥ
त्रयाणांवानरेन्द्राणांत्रिभीराक्षसपुङ्गवैः ।
संसक्तानांमहद्युद्धमभवद्रोमहर्षणम्
trayāṇāṃvānarendrāṇāṃtribhīrākṣasapuṅgavaiḥ |
saṃsaktānāṃmahadyuddhamabhavadromaharṣaṇam
तेतुवृक्षान् समादायसम्प्रचिपुराहवे ।
खडगेनप्रतिचिच्छेदतान् प्रजङ्घोमहाबलः
tetuvṛkṣān samādāyasampracipurāhave |
khaḍagenapraticicchedatān prajaṅghomahābalaḥ
रथानश्वान् द्रुमैश्शैलैस्तेप्रचिक्षिपुराहवे ।
शरौघैःप्रतिचिच्छेदतान्यूपाक्षोनिशाचरः
rathānaśvān drumaiśśailaistepracikṣipurāhave |
śaraughaiḥpraticicchedatānyūpākṣoniśācaraḥ
सृष्टाव्निविदमैन्दाभ्यांद्रुमानुत्पाट्यवीर्यवान् ।
बभञ्जगदयामध्येशोणिताक्षःप्रतापवान्
sṛṣṭāvnividamaindābhyāṃdrumānutpāṭyavīryavān |
babhañjagadayāmadhyeśoṇitākṣaḥpratāpavān
उद्यम्यविपुलंखडगंपरमर्मनिकृन्तनम् ।
प्रजङ्घोवालिपुत्रायअभिदुद्राववेगितः
udyamyavipulaṃkhaḍagaṃparamarmanikṛntanam |
prajaṅghovāliputrāyaabhidudrāvavegitaḥ
तमभ्याशगतंदृष्टवावानरेन्द्रोमहाबलः ।
आजघानाश्वकर्णेनद्रुमेणातिबलस्तदा
tamabhyāśagataṃdṛṣṭavāvānarendromahābalaḥ |
ājaghānāśvakarṇenadrumeṇātibalastadā
बाहुंचास्यसनिस्त्रिंशमाजघान स मुष्टिना ।
वालिपुत्रस्यघातेन स पपातक्षितावसिः
bāhuṃcāsyasanistriṃśamājaghāna sa muṣṭinā |
vāliputrasyaghātena sa papātakṣitāvasiḥ
तंदृष्टवापतितंभूमौखङ्गमुलसन्निभम् ।
मुष्टिंसम्वर्तयामासवज्रकल्पंमहाबलः
taṃdṛṣṭavāpatitaṃbhūmaukhaṅgamulasannibham |
muṣṭiṃsamvartayāmāsavajrakalpaṃmahābalaḥ
स ललाटेमहावीर्यमङ्गदंवानरर्षभम् ।
आजघानमहातेजास्समुहूर्तंचचाल ह
sa lalāṭemahāvīryamaṅgadaṃvānararṣabham |
ājaghānamahātejāssamuhūrtaṃcacāla ha
स संज्ञांप्राप्यतेजस्वीवालिपुत्रःप्रतापवान् ।
प्रजङ्घस्यशिरःकायातखङ्गेनपातयत्क्षितौ
sa saṃjñāṃprāpyatejasvīvāliputraḥpratāpavān |
prajaṅghasyaśiraḥkāyātakhaṅgenapātayatkṣitau
स यूपाक्षोऽश्रुपूर्णाक्षःपितृव्येनिहतेरणे ।
अवरुह्यरथात्क्षिप्रंक्षीणेषुखङ्गमाददे
sa yūpākṣo'śrupūrṇākṣaḥpitṛvyenihateraṇe |
avaruhyarathātkṣipraṃkṣīṇeṣukhaṅgamādade
तमापतन्तंसम्प्रेक्ष्ययूपाक्षंद्विविदस्त्वरन् ।
आजघानोरसिक्रुद्धोजग्राह च बलाद्बली
tamāpatantaṃsamprekṣyayūpākṣaṃdvividastvaran |
ājaghānorasikruddhojagrāha ca balādbalī
गृहीतंभ्रातरंदृष्टवाशोणिताक्षोमहाबलः ।
आजघानगदाग्रेणवक्षसिद्विविदंततः
gṛhītaṃbhrātaraṃdṛṣṭavāśoṇitākṣomahābalaḥ |
ājaghānagadāgreṇavakṣasidvividaṃtataḥ
स गदाभिहतस्तेनसञ्चचालमहाबलः ।
उद्यता च पुनस्तस्यजहारद्विविदोगदाम्
sa gadābhihatastenasañcacālamahābalaḥ |
udyatā ca punastasyajahāradvividogadām
तस्मिन्नन्तरेमैन्दोवीरोवानरयूथपः ।
यूपाक्षंताडयामासतलेनोरसिवीर्यवान्
tasminnantaremaindovīrovānarayūthapaḥ |
yūpākṣaṃtāḍayāmāsatalenorasivīryavān
तौशोणिताक्ष्यूपाक्षौप्लवङ्गाभ्यांतरस्विनौ ।
चक्रतुस्समरेतीव्रमाकर्षोत्पाटनंभृशम्
tauśoṇitākṣyūpākṣauplavaṅgābhyāṃtarasvinau |
cakratussamaretīvramākarṣotpāṭanaṃbhṛśam
द्विविदश्शोणिताक्षंतुविददारनखैर्मुखै ।
निष्पिपेष च वेगेनक्षितावाविध्यवीर्यवान्
dvividaśśoṇitākṣaṃtuvidadāranakhairmukhai |
niṣpipeṣa ca vegenakṣitāvāvidhyavīryavān
पाक्षमभिसङ्कृद्धो मैन्दो वानरयूथपः ।
पीडयामासबाहुभ्यांसपपातहतःक्षितौ
pākṣamabhisaṅkṛddho maindo vānarayūthapaḥ |
pīḍayāmāsabāhubhyāṃsapapātahataḥkṣitau
हतप्रवीरा व्यथिता राक्षसेन्द्रचमूस्तदा
जगामाभिमुखी सा तु कुम्भकर्णसुतो यतः
आपतन्तीं च वेगेन कुम्भस्तां सान्त्वयच्चमूम्
hatapravīrā vyathitā rākṣasendracamūs tadā
jagāmābhimukhī sā tu kumbhakarṇasuto yataḥ
āpatantīṃ ca vegena kumbhas tāṃ sāntvayac camūm
निपातितमहावीरां दृष्ट्वा रक्षश्चमूं तदा |
कुम्भः प्रचक्रे तेजस्वी रणे कर्म सुदुष्करम्
nipātitamahāvīrāṃ dṛṣṭvā rakṣaścamūṃ tadā |
kumbhaḥ pracakre tejasvī raṇe karma suduṣkaram
स धनुर्धन्विनां श्रेष्ठः प्रगृह्य सुसमाहितः
मुमोचाशीविषप्रख्याञ्शरान्देहविदारणान्
sa dhanur dhanvināṃ śreṣṭhaḥ pragṛhya susamāhitaḥ
mumocāśīviṣaprakhyāñ śarān dehavidāraṇān
तस्य तच्छुशुभे भूयः सशरं धनुरुत्तमम्
विद्युदैरावतार्चिष्मद्द्वितीयेन्द्रधनुर्यथा
tasya tac chuśubhe bhūyaḥ saśaraṃ dhanur uttamam
vidyudairāvatārciṣmad dvitīyendradhanur yathā
आकर्णकृष्टमुक्तेन जघान द्विविदं तदा
तेन हाटकपुङ्खेन पत्रिणा पत्रवाससा
ākarṇakṛṣṭamuktena jaghāna dvividaṃ tadā
tena hāṭakapuṅkhena patriṇā patravāsasā
सहसाभिहतस्तेन विप्रमुक्तपदः स्फुरन्
निपपाताद्रिकूटाभो विह्वलः प्लवगोत्तमः
sahasābhihatas tena vipramuktapadaḥ sphuran
nipapātādrikūṭābho vihvalaḥ plavagottamaḥ
मैन्दस्तु भ्रातरं दृष्ट्वा भग्नं तत्र महाहवे
अभिदुद्राव वेगेन प्रगृह्य महतीं शिलाम्
maindas tu bhrātaraṃ dṛṣṭvā bhagnaṃ tatra mahāhave
abhidudrāva vegena pragṛhya mahatīṃ śilām
तां शिलां तु प्रचिक्षेप राक्षसाय महाबलः
बिभेद तां शिलां कुम्भः प्रसन्नैः पञ्चभिः शरैः
tāṃ śilāṃ tu pracikṣepa rākṣasāya mahābalaḥ
bibheda tāṃ śilāṃ kumbhaḥ prasannaiḥ pañcabhiḥ śaraiḥ
संधाय चान्यं सुमुखं शरमाशीविषोपमम्
आजघान महातेजा वक्षसि द्विविदाग्रजम्
saṃdhāya cānyaṃ sumukhaṃ śaram āśīviṣopamam
ājaghāna mahātejā vakṣasi dvividāgrajam
स तु तेन प्रहारेण मैन्दो वानरयूथपः
मर्मण्यभिहतस्तेन पपात भुवि मूर्छितः
sa tu tena prahāreṇa maindo vānarayūthapaḥ
marmaṇy abhihatas tena papāta bhuvi mūrchitaḥ
अङ्गदो मातुलौ दृष्ट्वा पतितौ तौ महाबलौ
अभिदुद्राव वेगेन कुम्भमुद्यतकार्मुकम्
aṅgado mātulau dṛṣṭvā patitau tau mahābalau
abhidudrāva vegena kumbham udyatakārmukam
तमापतन्तं विव्याध कुम्भः पञ्चभिरायसैः
त्रिभिश्चान्यैः शितैर्बाणैर्मातंगमिव तोमरैः
tam āpatantaṃ vivyādha kumbhaḥ pañcabhir āyasaiḥ
tribhiś cānyaiḥ śitair bāṇair mātaṃgam iva tomaraiḥ
सोऽङ्गदं विविधैर्बाणैः कुम्भो विव्याध वीर्यवान्
अकुण्ठधारैर्निशितैस्तीक्ष्णैः कनकभूषणैः
so 'ṅgadaṃ vividhair bāṇaiḥ kumbho vivyādha vīryavān
akuṇṭhadhārair niśitais tīkṣṇaiḥ kanakabhūṣaṇaiḥ
अङ्गदः प्रतिविद्धाङ्गो वालिपुत्रो न कम्पते
शिलापादपवर्षाणि तस्य मूर्ध्नि ववर्ष ह
aṅgadaḥ pratividdhāṅgo vāliputro na kampate
śilāpādapavarṣāṇi tasya mūrdhni vavarṣa ha
स प्रचिच्छेद तान्सर्वान्बिभेद च पुनः शिलाः
कुम्भकर्णात्मजः श्रीमान्वालिपुत्रसमीरितान्
sa praciccheda tān sarvān bibheda ca punaḥ śilāḥ
kumbhakarṇātmajaḥ śrīmān vāliputrasamīritān
आपतन्तं च संप्रेक्ष्य कुम्भो वानरयूथपम्
भ्रुवोर्विव्याध बाणाभ्यामुल्काभ्यामिव कुञ्जरम्
āpatantaṃ ca saṃprekṣya kumbho vānarayūthapam
bhruvor vivyādha bāṇābhyām ulkābhyām iva kuñjaram
अङ्गदः पाणिना नेत्रे पिधाय रुधिरोक्षिते
सालमासन्नमेकेन परिजग्राह पाणिना
aṅgadaḥ pāṇinā netre pidhāya rudhirokṣite
sālam āsannam ekena parijagrāha pāṇinā
सम्पीड्यरसिचास्कन्धम् करेणाभिनिवेश्य च ।।।।
किञ्चिदभ्यवनम्यैनमुन्ममाथयथागजः
sampīḍyarasicāskandham kareṇābhiniveśya ca ||||
kiñcidabhyavanamyainamunmamāthayathāgajaḥ
तमिन्द्रकेतुप्रतिमं वृक्षं मन्दरसंनिभम्
समुत्सृजन्तं वेगेन पश्यतां सर्वरक्षसाम्
tam indraketupratimaṃ vṛkṣaṃ mandarasaṃnibham
samutsṛjantaṃ vegena paśyatāṃ sarvarakṣasām
स चिच्छेद शितैर्बाणैः सप्तभिः कायभेदनैः
अङ्गदो विव्यथेऽभीक्ष्णं ससाद च मुमोह च
sa ciccheda śitair bāṇaiḥ saptabhiḥ kāyabhedanaiḥ
aṅgado vivyathe 'bhīkṣṇaṃ sasāda ca mumoha ca
अङ्गदं व्यथितं दृष्ट्वा सीदन्तमिव सागरे
दुरासदं हरिश्रेष्ठा राघवाय न्यवेदयन्
aṅgadaṃ vyathitaṃ dṛṣṭvā sīdantam iva sāgare
durāsadaṃ hariśreṣṭhā rāghavāya nyavedayan
रामस्तु व्यथितं श्रुत्वा वालिपुत्रं महाहवे
व्यादिदेश हरिश्रेष्ठाञ्जाम्बवत्प्रमुखांस्ततः
rāmas tu vyathitaṃ śrutvā vāliputraṃ mahāhave
vyādideśa hariśreṣṭhāñ jāmbavatpramukhāṃs tataḥ
ते तु वानरशार्दूलाः श्रुत्वा रामस्य शासनम्
अभिपेतुः सुसंक्रुद्धाः कुम्भमुद्यतकार्मुकम्
te tu vānaraśārdūlāḥ śrutvā rāmasya śāsanam
abhipetuḥ susaṃkruddhāḥ kumbham udyatakārmukam
ततो द्रुमशिलाहस्ताः कोपसंरक्तलोचनाः
रिरक्षिषन्तोऽभ्यपतन्नङ्गदं वानरर्षभाः
tato drumaśilāhastāḥ kopasaṃraktalocanāḥ
rirakṣiṣanto 'bhyapatann aṅgadaṃ vānararṣabhāḥ
जाम्बवांश्च सुषेणश्च वेगदर्शी च वानरः
कुम्भकर्णात्मजं वीरं क्रुद्धाः समभिदुद्रुवुः
jāmbavāṃś ca suṣeṇaś ca vegadarśī ca vānaraḥ
kumbhakarṇātmajaṃ vīraṃ kruddhāḥ samabhidudruvuḥ
समीक्ष्यातततस्तांस्तु वानरेन्द्रान्महाबलान्
आववार शरौघेण नगेनेव जलाशयम्
samīkṣyātatatas tāṃs tu vānarendrān mahābalān
āvavāra śaraugheṇa nageneva jalāśayam
तस्य बाणचयं प्राप्य न शोकेरतिवर्तितुम्
वानरेन्द्रा महात्मानो वेलामिव महोदधिः
tasya bāṇacayaṃ prāpya na śoker ativartitum
vānarendrā mahātmāno velām iva mahodadhiḥ
तांस्तु दृष्ट्वा हरिगणाञ्शरवृष्टिभिरर्दितान्
अङ्गदं पृष्ठतः कृत्वा भ्रातृजं प्लवगेश्वरः
tāṃs tu dṛṣṭvā harigaṇāñ śaravṛṣṭibhir arditān
aṅgadaṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā bhrātṛjaṃ plavageśvaraḥ
अभिदुद्राव वेगेन सुग्रीवः कुम्भमाहवे
शैलसानु चरं नागं वेगवानिव केसरी
abhidudrāva vegena sugrīvaḥ kumbham āhave
śailasānu caraṃ nāgaṃ vegavān iva kesarī
उत्पाट्य च महाशैलानश्वकर्णान्धवान्बहून्
अन्यांश्च विविधान्वृक्षांश्चिक्षेप च महाबलः
utpāṭya ca mahāśailān aśvakarṇān dhavān bahūn
anyāṃś ca vividhān vṛkṣāṃś cikṣepa ca mahābalaḥ
तां छादयन्तीमाकाशं वृक्षवृष्टिं दुरासदाम्
कुम्भकर्णात्मजः श्रीमांश्चिच्छेद निशितैः शरैः
tāṃ chādayantīm ākāśaṃ vṛkṣavṛṣṭiṃ durāsadām
kumbhakarṇātmajaḥ śrīmāṃś ciccheda niśitaiḥ śaraiḥ
अभिलक्ष्येण तीव्रेण कुम्भेन निशितैः शरैः
आचितास्ते द्रुमा रेजुर्यथा घोराः शतघ्नयः
abhilakṣyeṇa tīvreṇa kumbhena niśitaiḥ śaraiḥ
ācitās te drumā rejur yathā ghorāḥ śataghnayaḥ
द्रुमवर्षं तु तच्छिन्नं दृष्ट्वा कुम्भेन वीर्यवान्
वानराधिपतिः श्रीमान्महासत्त्वो न विव्यथे
drumavarṣaṃ tu tac chinnaṃ dṛṣṭvā kumbhena vīryavān
vānarādhipatiḥ śrīmān mahāsattvo na vivyathe
निर्भिद्यमानः सहसा सहमानश्च ताञ्शरान्
कुम्भस्य धनुराक्षिप्य बभञ्जेन्द्रधनुःप्रभम्
nirbhidyamānaḥ sahasā sahamānaś ca tāñ śarān
kumbhasya dhanur ākṣipya babhañjendradhanuḥprabham
अवप्लुत्य ततः शीघ्रं कृत्वा कर्म सुदुष्करम्
अब्रवीत्कुपितः कुम्भं भग्नशृङ्गमिव द्विपम्
avaplutya tataḥ śīghraṃ kṛtvā karma suduṣkaram
abravīt kupitaḥ kumbhaṃ bhagnaśṛṅgam iva dvipam
निकुम्भाग्रज वीर्यं ते बाणवेगं तदद्भुतम्
संनतिश्च प्रभावश्च तव वा रावणस्य वा
nikumbhāgraja vīryaṃ te bāṇavegaṃ tad adbhutam
saṃnatiś ca prabhāvaś ca tava vā rāvaṇasya vā
प्रह्रादबलिवृत्रघ्नकुबेरवरुणोपम
एकस्त्वमनुजातोऽसि पितरं बलवत्तरः
prahrādabalivṛtraghnakuberavaruṇopama
ekas tvam anujāto 'si pitaraṃ balavattaraḥ
त्वामेवैकं महाबाहुं शूलहस्तमरिंदमम्
त्रिदशा नातिवर्तन्ते जितेन्द्रियमिवाधयः
tvām evaikaṃ mahābāhuṃ śūlahastam ariṃdamam
tridaśā nātivartante jitendriyam ivādhayaḥ
वरदानात्पितृव्यस्ते सहते देवदानवान्
कुम्भकर्णस्तु वीर्येण सहते च सुरासुरान्
varadānāt pitṛvyas te sahate devadānavān
kumbhakarṇas tu vīryeṇa sahate ca surāsurān
धनुषीन्द्रजितस्तुल्यः प्रतापे रावणस्य च
त्वमद्य रक्षसां लोके श्रेष्ठोऽसि बलवीर्यतः
dhanuṣīndrajitas tulyaḥ pratāpe rāvaṇasya ca
tvam adya rakṣasāṃ loke śreṣṭho 'si balavīryataḥ
महाविमर्दं समरे मया सह तवाद्भुतम्
अद्य भूतानि पश्यन्तु शक्रशम्बरयोरिव
mahāvimardaṃ samare mayā saha tavādbhutam
adya bhūtāni paśyantu śakraśambarayor iva
कृतमप्रतिमं कर्म दर्शितं चास्त्रकौशलम्
पातिता हरिवीराश्च त्वयैते भीमविक्रमाः
kṛtam apratimaṃ karma darśitaṃ cāstrakauśalam
pātitā harivīrāś ca tvayaite bhīmavikramāḥ
उपालम्भभयाच्चापि नासि वीर मया हतः
कृतकर्मा परिश्रान्तो विश्रान्तः पश्य मे बलम्
upālambhabhayāc cāpi nāsi vīra mayā hataḥ
kṛtakarmā pariśrānto viśrāntaḥ paśya me balam
तेन सुग्रीववाक्येन सावमानेन मानितः
अग्नेराज्यहुतस्येव तेजस्तस्याभ्यवर्धत
tena sugrīvavākyena sāvamānena mānitaḥ
agner ājyahutasyeva tejas tasyābhyavardhata
तयोःपादाभिघाताच्चनिमग्नाचाभवन्महि ।
व्याघूर्णिततरङ्गश्चचुक्षुभेवरुणालयः
tayoḥpādābhighātāccanimagnācābhavanmahi |
vyāghūrṇitataraṅgaścacukṣubhevaruṇālayaḥ
ततःकुम्भंसमुत्क्षिप्यसुग्रीवोलवणाम्भसि ।
पातयामासवेगेनदर्शयन्नुदधेस्तलम्
tataḥkumbhaṃsamutkṣipyasugrīvolavaṇāmbhasi |
pātayāmāsavegenadarśayannudadhestalam
ततःकुम्भनिपातेनजलराशिस्समुत्थितः ।
व्निध्यमन्दरसङ्काशोविससर्पसमन्ततः
tataḥkumbhanipātenajalarāśissamutthitaḥ |
vnidhyamandarasaṅkāśovisasarpasamantataḥ
ततः कुम्भः समुत्पत्य सुग्रीवमभिपद्य च
आजघानोरसि क्रुद्धो वज्रवेगेन मुष्टिना
tataḥ kumbhaḥ samutpatya sugrīvam abhipadya ca
ājaghānorasi kruddho vajravegena muṣṭinā
तस्य चर्म च पुस्फोट संजज्ञे चास्य शोणितम्
स च मुष्टिर्महावेगः प्रतिजघ्नेऽस्थिमण्डले
tasya carma ca pusphoṭa saṃjajñe cāsya śoṇitam
sa ca muṣṭir mahāvegaḥ pratijaghne 'sthimaṇḍale
तदा वेगेन तत्रासीत्तेजः प्रज्वालितं मुहुः
वज्रनिष्पेषसंजातज्वाला मेरौ यथा गिरौ
tadā vegena tatrāsīt tejaḥ prajvālitaṃ muhuḥ
vajraniṣpeṣasaṃjātajvālā merau yathā girau
स तत्राभिहतस्तेन सुग्रीवो वानरर्षभः
मुष्टिं संवर्तयामास वज्रकल्पं महाबलः
sa tatrābhihatas tena sugrīvo vānararṣabhaḥ
muṣṭiṃ saṃvartayām āsa vajrakalpaṃ mahābalaḥ
अर्चिःसहस्रविकचं रविमण्डलसप्रभम्
स मुष्टिं पातयामास कुम्भस्योरसि वीर्यवान्
arciḥsahasravikacaṃ ravimaṇḍalasaprabham
sa muṣṭiṃ pātayām āsa kumbhasyorasi vīryavān
स तुतेनप्रहारेणविह्वलोभृशताडितः ।
निपपाततदाकुम्भोगतार्चिरिवपावकः
sa tutenaprahāreṇavihvalobhṛśatāḍitaḥ |
nipapātatadākumbhogatārcirivapāvakaḥ
मुष्टिनाभिहतस्तेन निपपाताशु राक्षसः
लोहिताङ्ग इवाकाशाद्दीप्तरश्मिर्यदृच्छया
muṣṭinābhihatas tena nipapātāśu rākṣasaḥ
lohitāṅga ivākāśād dīptaraśmir yadṛcchayā
कुम्भस्य पततो रूपं भग्नस्योरसि मुष्टिना
बभौ रुद्राभिपन्नस्य यथारूपं गवां पतेः
kumbhasya patato rūpaṃ bhagnasyorasi muṣṭinā
babhau rudrābhipannasya yathārūpaṃ gavāṃ pateḥ
तस्मिन्हते भीमपराक्रमेण; प्लवंगमानामृषभेण युद्धे
मही सशैला सवना चचाल; भयं च रक्षांस्यधिकं विवेश
tasmin hate bhīmaparākrameṇa; plavaṃgamānām ṛṣabheṇa yuddhe
mahī saśailā savanā cacāla; bhayaṃ ca rakṣāṃsy adhikaṃ viveśa