Yuddha Kanda, sarga 67

मकराक्षं हतं श्रुत्वा रावणः समितिंजयः
आदिदेशाथ संक्रुद्धो रणायेन्द्रजितं सुतम्

makarākṣaṃ hataṃ śrutvā rāvaṇaḥ samitiṃjayaḥ
ādideśātha saṃkruddho raṇāyendrajitaṃ sutam

जहि वीर महावीर्यौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ
अदृश्यो दृश्यमानो वा सर्वथा त्वं बलाधिकः

jahi vīra mahāvīryau bhrātarau rāmalakṣmaṇau
adṛśyo dṛśyamāno vā sarvathā tvaṃ balādhikaḥ

त्वमप्रतिमकर्माणमिन्द्रं जयसि संयुगे
किं पुनर्मानुषौ दृष्ट्वा न वधिष्यसि संयुगे

tvam apratimakarmāṇam indraṃ jayasi saṃyuge
kiṃ punar mānuṣau dṛṣṭvā na vadhiṣyasi saṃyuge

तथोक्तो राक्षसेन्द्रेण प्रतिगृह्य पितुर्वचः
यज्ञभूमौ स विधिवत्पावकं जुहुवे न्द्रजित्

tathokto rākṣasendreṇa pratigṛhya pitur vacaḥ
yajñabhūmau sa vidhivat pāvakaṃ juhuve ndrajit

जुह्वतश्चापि तत्राग्निं रक्तोष्णीषधराः स्त्रियः
आजग्मुस्तत्र संभ्रान्ता राक्षस्यो यत्र रावणिः

juhvataś cāpi tatrāgniṃ raktoṣṇīṣadharāḥ striyaḥ
ājagmus tatra saṃbhrāntā rākṣasyo yatra rāvaṇiḥ

शस्त्राणि शरपत्राणि समिधोऽथ विभीतकाः
लोहितानि च वासांसि स्रुवं कार्ष्णायसं तथा

śastrāṇi śarapatrāṇi samidho 'tha vibhītakāḥ
lohitāni ca vāsāṃsi sruvaṃ kārṣṇāyasaṃ tathā

सर्वतोऽग्निं समास्तीर्य शरपत्रैः समन्ततः
छागस्य सर्वकृष्णस्य गलं जग्राह जीवतः

sarvato 'gniṃ samāstīrya śarapatraiḥ samantataḥ
chāgasya sarvakṛṣṇasya galaṃ jagrāha jīvataḥ

चरुहोमसमिद्धस्य विधूमस्य महार्चिषः
बभूवुस्तानि लिङ्गानि विजयं दर्शयन्ति च

caruhomasamiddhasya vidhūmasya mahārciṣaḥ
babhūvus tāni liṅgāni vijayaṃ darśayanti ca

प्रदक्षिणावर्तशिखस्तप्तहाटकसंनिभः
हविस्तत्प्रतिजग्राह पावकः स्वयमुत्थितः

pradakṣiṇāvartaśikhas taptahāṭakasaṃnibhaḥ
havis tat pratijagrāha pāvakaḥ svayam utthitaḥ

हुत्वाग्निं तर्पयित्वाथ देवदानवराक्षसान्
आरुरोह रथश्रेष्ठमन्तर्धानगतं शुभम्

hutvāgniṃ tarpayitvātha devadānavarākṣasān
āruroha rathaśreṣṭham antardhānagataṃ śubham

स वाजिभिश्चतुर्भिस्तु बाणैश्च निशितैर्युतः
आरोपितमहाचापः शुशुभे स्यन्दनोत्तमे

sa vājibhiś caturbhis tu bāṇaiś ca niśitair yutaḥ
āropitamahācāpaḥ śuśubhe syandanottame

जाज्वल्यमानो वपुषा तपनीयपरिच्छदः
शरैश्चन्द्रार्धचन्द्रैश्च स रथः समलंकृतः

jājvalyamāno vapuṣā tapanīyaparicchadaḥ
śaraiś candrārdhacandraiś ca sa rathaḥ samalaṃkṛtaḥ

जाम्बूनदमहाकम्बुर्दीप्तपावकसंनिभः
बभूवेन्द्रजितः केतुर्वैदूर्यसमलंकृतः

jāmbūnadamahākambur dīptapāvakasaṃnibhaḥ
babhūvendrajitaḥ ketur vaidūryasamalaṃkṛtaḥ

तेन चादित्यकल्पेन ब्रह्मास्त्रेण च पालितः
स बभूव दुराधर्षो रावणिः सुमहाबलः

tena cādityakalpena brahmāstreṇa ca pālitaḥ
sa babhūva durādharṣo rāvaṇiḥ sumahābalaḥ

सोऽभिनिर्याय नगरादिन्द्रजित्समितिंजयः
हुत्वाग्निं राक्षसैर्मन्त्रैरन्तर्धानगतोऽब्रवीत्

so 'bhiniryāya nagarād indrajit samitiṃjayaḥ
hutvāgniṃ rākṣasair mantrair antardhānagato 'bravīt

अद्य हत्वाहवे यौ तौ मिथ्या प्रव्रजितौ वने
जयं पित्रे प्रदास्यामि रावणाय रणाधिकम्

adya hatvāhave yau tau mithyā pravrajitau vane
jayaṃ pitre pradāsyāmi rāvaṇāya raṇādhikam

कृत्वा निर्वानरामुर्वीं हत्वा रामं सलक्ष्मणम्
करिष्ये परमां प्रीतिमित्युक्त्वान्तरधीयत

kṛtvā nirvānarām urvīṃ hatvā rāmaṃ salakṣmaṇam
kariṣye paramāṃ prītim ity uktvāntaradhīyata

आपपाताथ संक्रुद्धो दशग्रीवेण चोदितः
तीक्ष्णकार्मुकनाराचैस्तीक्ष्णस्त्विन्द्ररिपू रणे

āpapātātha saṃkruddho daśagrīveṇa coditaḥ
tīkṣṇakārmukanārācais tīkṣṇas tv indraripū raṇe

स ददर्श महावीर्यौ नागौ त्रिशिरसाविव
सृजन्ताविषुजालानि वीरौ वानरमध्यगौ

sa dadarśa mahāvīryau nāgau triśirasāv iva
sṛjantāv iṣujālāni vīrau vānaramadhyagau

इमौ ताविति संचिन्त्य सज्यं कृत्वा च कार्मुकम्
संततानेषुधाराभिः पर्जन्य इव वृष्टिमान्

imau tāv iti saṃcintya sajyaṃ kṛtvā ca kārmukam
saṃtatāneṣudhārābhiḥ parjanya iva vṛṣṭimān

स तु वैहायसं प्राप्य सरथो रामलक्ष्मणौ
अचक्षुर्विषये तिष्ठन्विव्याध निशितैः शरैः

sa tu vaihāyasaṃ prāpya saratho rāmalakṣmaṇau
acakṣur viṣaye tiṣṭhan vivyādha niśitaiḥ śaraiḥ

तौ तस्य शरवेगेन परीतौ रामलक्ष्मणौ
धनुषी सशरे कृत्वा दिव्यमस्त्रं प्रचक्रतुः

tau tasya śaravegena parītau rāmalakṣmaṇau
dhanuṣī saśare kṛtvā divyam astraṃ pracakratuḥ

प्रच्छादयन्तौ गगनं शरजालैर्महाबलौ
तमस्त्रैः सुरसंकाशौ नैव पस्पर्शतुः शरैः

pracchādayantau gaganaṃ śarajālair mahābalau
tam astraiḥ surasaṃkāśau naiva pasparśatuḥ śaraiḥ

स हि धूमान्धकारं च चक्रे प्रच्छादयन्नभः
दिशश्चान्तर्दधे श्रीमान्नीहारतमसावृतः

sa hi dhūmāndhakāraṃ ca cakre pracchādayan nabhaḥ
diśaś cāntardadhe śrīmān nīhāratamasāvṛtaḥ

नैव ज्यातलनिर्घोषो न च नेमिखुरस्वनः
शुश्रुवे चरतस्तस्य न च रूपं प्रकाशते

naiva jyātalanirghoṣo na ca nemikhurasvanaḥ
śuśruve caratas tasya na ca rūpaṃ prakāśate

घनान्धकारे तिमिरे शरवर्षमिवाद्भुतम्
स ववर्ष महाबाहुर्नाराचशरवृष्टिभिः

ghanāndhakāre timire śaravarṣam ivādbhutam
sa vavarṣa mahābāhur nārācaśaravṛṣṭibhiḥ

स रामं सूर्यसंकाशैः शरैर्दत्तवरो भृशम्
विव्याध समरे क्रुद्धः सर्वगात्रेषु रावणिः

sa rāmaṃ sūryasaṃkāśaiḥ śarair dattavaro bhṛśam
vivyādha samare kruddhaḥ sarvagātreṣu rāvaṇiḥ

तौ हन्यमानौ नाराचैर्धाराभिरिव पर्वतौ
हेमपुङ्खान्नरव्याघ्रौ तिग्मान्मुमुचतुः शरान्

tau hanyamānau nārācair dhārābhir iva parvatau
hemapuṅkhān naravyāghrau tigmān mumucatuḥ śarān

अन्तरिक्षं समासाद्य रावणिं कङ्कपत्रिणः
निकृत्य पतगा भूमौ पेतुस्ते शोणितोक्षिताः

antarikṣaṃ samāsādya rāvaṇiṃ kaṅkapatriṇaḥ
nikṛtya patagā bhūmau petus te śoṇitokṣitāḥ

अतिमात्रं शरौघेण पीड्यमानौ नरोत्तमौ
तानिषून्पततो भल्लैरनेकैर्निचकर्ततुः

atimātraṃ śaraugheṇa pīḍyamānau narottamau
tān iṣūn patato bhallair anekair nicakartatuḥ

यतो हि ददृशाते तौ शरान्निपतिताञ्शितान्
ततस्ततो दाशरथी ससृजातेऽस्त्रमुत्तमम्

yato hi dadṛśāte tau śarān nipatitāñ śitān
tatas tato dāśarathī sasṛjāte 'stram uttamam

रावणिस्तु दिशः सर्वा रथेनातिरथः पतन्
विव्याध तौ दाशरथी लघ्वस्त्रो निशितैः शरैः

rāvaṇis tu diśaḥ sarvā rathenātirathaḥ patan
vivyādha tau dāśarathī laghv astro niśitaiḥ śaraiḥ

तेनातिविद्धौ तौ वीरौ रुक्मपुङ्खैः सुसंहतैः
बभूवतुर्दाशरथी पुष्पिताविव किंशुकौ

tenātividdhau tau vīrau rukmapuṅkhaiḥ susaṃhataiḥ
babhūvatur dāśarathī puṣpitāv iva kiṃśukau

नास्य वेद गतिं कश्चिन्न च रूपं धनुः शरान्
न चान्यद्विदितं किंचित्सूर्यस्येवाभ्रसंप्लवे

nāsya veda gatiṃ kaś cin na ca rūpaṃ dhanuḥ śarān
na cānyad viditaṃ kiṃ cit sūryasyevābhrasaṃplave

तेन विद्धाश्च हरयो निहताश्च गतासवः
बभूवुः शतशस्तत्र पतिता धरणीतले

tena viddhāś ca harayo nihatāś ca gatāsavaḥ
babhūvuḥ śataśas tatra patitā dharaṇītale

लक्ष्मणस्तु सुसंक्रुद्धो भ्रातरं वाक्यमब्रवीत्
ब्राह्ममस्त्रं प्रयोक्ष्यामि वधार्थं सर्वरक्षसाम्

lakṣmaṇas tu susaṃkruddho bhrātaraṃ vākyam abravīt
brāhmam astraṃ prayokṣyāmi vadhārthaṃ sarvarakṣasām

तमुवाच ततो रामो लक्ष्मणं शुभलक्षणम्
नैकस्य हेतो रक्षांसि पृथिव्यां हन्तुमर्हसि

tam uvāca tato rāmo lakṣmaṇaṃ śubhalakṣaṇam
naikasya heto rakṣāṃsi pṛthivyāṃ hantum arhasi

अयुध्यमानं प्रच्छन्नं प्राञ्जलिं शरणागतम्
पलायन्तं प्रमत्तं वा न त्वं हन्तुमिहार्हसि

ayudhyamānaṃ pracchannaṃ prāñjaliṃ śaraṇāgatam
palāyantaṃ pramattaṃ vā na tvaṃ hantum ihārhasi

अस्यैव तु वधे यत्नं करिष्यावो महाबल
आदेक्ष्यावो महावेगानस्त्रानाशीविषोपमान्

asyaiva tu vadhe yatnaṃ kariṣyāvo mahābala
ādekṣyāvo mahāvegān astrān āśīviṣopamān

तमेनं मायिनं क्षुद्रमन्तर्हितरथं बलात्
राक्षसं निहनिष्यन्ति दृष्ट्वा वानरयूथपाः

tam enaṃ māyinaṃ kṣudram antarhitarathaṃ balāt
rākṣasaṃ nihaniṣyanti dṛṣṭvā vānarayūthapāḥ

यद्येष भूमिं विशते दिवं वा; रसातलं वापि नभस्तलं वा
एवं निगूढोऽपि ममास्त्रदग्धः; पतिष्यते भूमितले गतासुः

yady eṣa bhūmiṃ viśate divaṃ vā; rasātalaṃ vāpi nabhastalaṃ vā
evaṃ nigūḍho 'pi mamāstradagdhaḥ; patiṣyate bhūmitale gatāsuḥ

इत्येवमुक्त्वा वचनं महात्मा; रघुप्रवीरः प्लवगर्षभैर्वृतः
वधाय रौद्रस्य नृशंसकर्मण;स्तदा महात्मा त्वरितं निरीक्षते

ity evam uktvā vacanaṃ mahātmā; raghupravīraḥ plavagarṣabhair vṛtaḥ
vadhāya raudrasya nṛśaṃsakarmaṇas; tadā mahātmā tvaritaṃ nirīkṣate