Yuddha Kanda, sarga 81

स प्रविश्य सभां राजा दीनः परमदुःखितः
निषसादासने मुख्ये सिंहः क्रुद्ध इव श्वसन्

sa praviśya sabhāṃ rājā dīnaḥ paramaduḥkhitaḥ
niṣasādāsane mukhye siṃhaḥ kruddha iva śvasan

अब्रवीच्च तदा सर्वान्बलमुख्यान्महाबलः
रावणः प्राञ्जलीन्वाक्यं पुत्रव्यसनकर्शितः

abravīc ca tadā sarvān balamukhyān mahābalaḥ
rāvaṇaḥ prāñjalīn vākyaṃ putravyasanakarśitaḥ

सर्वे भवन्तः सर्वेण हस्त्यश्वेन समावृताः
निर्यान्तु रथसंघैश्च पादातैश्चोपशोभिताः

sarve bhavantaḥ sarveṇa hastyaśvena samāvṛtāḥ
niryāntu rathasaṃghaiś ca pādātaiś copaśobhitāḥ

एकं रामं परिक्षिप्य समरे हन्तुमर्हथ
प्रहृष्टा शरवर्षेण प्रावृट्काल इवाम्बुदाः

ekaṃ rāmaṃ parikṣipya samare hantum arhatha
prahṛṣṭā śaravarṣeṇa prāvṛṭkāla ivāmbudāḥ

अथ वाहं शरैर्तीक्ष्णैर्भिन्नगात्रं महारणे
भवद्भिः श्वो निहन्तास्मि रामं लोकस्य पश्यतः

atha vāhaṃ śarair tīkṣṇair bhinnagātraṃ mahāraṇe
bhavadbhiḥ śvo nihantāsmi rāmaṃ lokasya paśyataḥ

इत्येवं राक्षसेन्द्रस्य वाक्यमादाय राक्षसाः
निर्ययुस्ते रथैः शीघ्रं नागानीकैश्च संवृताः

ity evaṃ rākṣasendrasya vākyam ādāya rākṣasāḥ
niryayus te rathaiḥ śīghraṃ nāgānīkaiś ca saṃvṛtāḥ

स संग्रामो महाभीमः सूर्यस्योदयनं प्रति
रक्षसां वानराणां च तुमुलः समपद्यत

sa saṃgrāmo mahābhīmaḥ sūryasyodayanaṃ prati
rakṣasāṃ vānarāṇāṃ ca tumulaḥ samapadyata

ते गदाभिर्विचित्राभिः प्रासैः खड्गैः परश्वधैः
अन्योन्यं समरे जघ्नुस्तदा वानरराक्षसाः

te gadābhir vicitrābhiḥ prāsaiḥ khaḍgaiḥ paraśvadhaiḥ
anyonyaṃ samare jaghnus tadā vānararākṣasāḥ

मातंगरथकूलस्य वाजिमत्स्या ध्वजद्रुमाः
शरीरसंघाटवहाः प्रसस्रुः शोणितापगाः

mātaṃgarathakūlasya vājimatsyā dhvajadrumāḥ
śarīrasaṃghāṭavahāḥ prasasruḥ śoṇitāpagāḥ

ध्वजवर्मरथानश्वान्नानाप्रहरणानि च
आप्लुत्याप्लुत्य समरे वानरेन्द्रा बभञ्जिरे

dhvajavarmarathān aśvān nānāpraharaṇāni ca
āplutyāplutya samare vānarendrā babhañjire

केशान्कर्णललाटांश्च नासिकाश्च प्लवंगमाः
रक्षसां दशनैस्तीक्ष्णैर्नखैश्चापि व्यकर्तयन्

keśān karṇalalāṭāṃś ca nāsikāś ca plavaṃgamāḥ
rakṣasāṃ daśanais tīkṣṇair nakhaiś cāpi vyakartayan

एकैकं राक्षसं संख्ये शतं वानरपुंगवाः
अभ्यधावन्त फलिनं वृक्षं शकुनयो यथा

ekaikaṃ rākṣasaṃ saṃkhye śataṃ vānarapuṃgavāḥ
abhyadhāvanta phalinaṃ vṛkṣaṃ śakunayo yathā

तथा गदाभिर्गुर्वीभिः प्रासैः खड्गैः परश्वधैः
निर्जघ्नुर्वानरान्घोरान्राक्षसाः पर्वतोपमाः

tathā gadābhir gurvībhiḥ prāsaiḥ khaḍgaiḥ paraśvadhaiḥ
nirjaghnur vānarān ghorān rākṣasāḥ parvatopamāḥ

राक्षसैर्वध्यमानानां वानराणां महाचमूः
शरण्यं शरणं याता रामं दशरथात्मजम्

rākṣasair vadhyamānānāṃ vānarāṇāṃ mahācamūḥ
śaraṇyaṃ śaraṇaṃ yātā rāmaṃ daśarathātmajam

ततो रामो महातेजा धनुरादाय वीर्यवान्
प्रविश्य राक्षसं सैन्यं शरवर्षं ववर्ष ह

tato rāmo mahātejā dhanur ādāya vīryavān
praviśya rākṣasaṃ sainyaṃ śaravarṣaṃ vavarṣa ha

प्रविष्टं तु तदा रामं मेघाः सूर्यमिवाम्बरे
नाभिजग्मुर्महाघोरं निर्दहन्तं शराग्निना

praviṣṭaṃ tu tadā rāmaṃ meghāḥ sūryam ivāmbare
nābhijagmur mahāghoraṃ nirdahantaṃ śarāgninā

कृतान्येव सुघोराणि रामेण रजनीचराः
रणे रामस्य ददृशुः कर्माण्यसुकराणि च

kṛtāny eva sughorāṇi rāmeṇa rajanīcarāḥ
raṇe rāmasya dadṛśuḥ karmāṇy asukarāṇi ca

चालयन्तं महानीकं विधमन्तं महारथान्
ददृशुस्ते न वै रामं वातं वनगतं यथा

cālayantaṃ mahānīkaṃ vidhamantaṃ mahārathān
dadṛśus te na vai rāmaṃ vātaṃ vanagataṃ yathā

छिन्नं भिन्नं शरैर्दग्धं प्रभग्नं शस्त्रपीडितम्
बलं रामेण ददृशुर्न रमं शीघ्रकारिणम्

chinnaṃ bhinnaṃ śarair dagdhaṃ prabhagnaṃ śastrapīḍitam
balaṃ rāmeṇa dadṛśur na ramaṃ śīghrakāriṇam

प्रहरन्तं शरीरेषु न ते पश्यन्ति राघवम्
इन्द्रियार्थेषु तिष्ठन्तं भूतात्मानमिव प्रजाः

praharantaṃ śarīreṣu na te paśyanti rāghavam
indriyārtheṣu tiṣṭhantaṃ bhūtātmānam iva prajāḥ

एष हन्ति गजानीकमेष हन्ति महारथान्
एष हन्ति शरैस्तीक्ष्णैः पदातीन्वाजिभिः सह

eṣa hanti gajānīkam eṣa hanti mahārathān
eṣa hanti śarais tīkṣṇaiḥ padātīn vājibhiḥ saha

इति ते राक्षसाः सर्वे रामस्य सदृशान्रणे
अन्योन्यकुपिता जघ्नुः सादृश्याद्राघवस्य ते

iti te rākṣasāḥ sarve rāmasya sadṛśān raṇe
anyonyakupitā jaghnuḥ sādṛśyād rāghavasya te

न ते ददृशिरे रामं दहन्तमरिवाहिनीम्
मोहिताः परमास्त्रेण गान्धर्वेण महात्मना

na te dadṛśire rāmaṃ dahantam arivāhinīm
mohitāḥ paramāstreṇa gāndharveṇa mahātmanā

ते तु रामसहस्राणि रणे पश्यन्ति राक्षसाः
पुनः पश्यन्ति काकुत्स्थमेकमेव महाहवे

te tu rāmasahasrāṇi raṇe paśyanti rākṣasāḥ
punaḥ paśyanti kākutstham ekam eva mahāhave

भ्रमन्तीं काञ्चनीं कोटिं कार्मुकस्य महात्मनः
अलातचक्रप्रतिमां ददृशुस्ते न राघवम्

bhramantīṃ kāñcanīṃ koṭiṃ kārmukasya mahātmanaḥ
alātacakrapratimāṃ dadṛśus te na rāghavam

शरीरनाभि सत्त्वार्चिः शरीरं नेमिकार्मुकम्
ज्याघोषतलनिर्घोषं तेजोबुद्धिगुणप्रभम्

śarīranābhi sattvārciḥ śarīraṃ nemikārmukam
jyāghoṣatalanirghoṣaṃ tejobuddhiguṇaprabham

दिव्यास्त्रगुणपर्यन्तं निघ्नन्तं युधि राक्षसान्
ददृशू रामचक्रं तत्कालचक्रमिव प्रजाः

divyāstraguṇaparyantaṃ nighnantaṃ yudhi rākṣasān
dadṛśū rāmacakraṃ tat kālacakram iva prajāḥ

अनीकं दशसाहस्रं रथानां वातरंहसाम्
अष्टादशसहस्राणि कुञ्जराणां तरस्विनाम्

anīkaṃ daśasāhasraṃ rathānāṃ vātaraṃhasām
aṣṭādaśasahasrāṇi kuñjarāṇāṃ tarasvinām

चतुर्दशसहस्राणि सारोहाणां च वाजिनाम्
पूर्णे शतसहस्रे द्वे राक्षसानां पदातिनाम्

caturdaśasahasrāṇi sārohāṇāṃ ca vājinām
pūrṇe śatasahasre dve rākṣasānāṃ padātinām

दिवसस्याष्टमे भागे शरैरग्निशिखोपमैः
हतान्येकेन रामेण रक्षसां कामरूपिणाम्

divasasyāṣṭame bhāge śarair agniśikhopamaiḥ
hatāny ekena rāmeṇa rakṣasāṃ kāmarūpiṇām

ते हताश्वा हतरथाः श्रान्ता विमथितध्वजाः
अभिपेतुः पुरीं लङ्कां हतशेषा निशाचराः

te hatāśvā hatarathāḥ śrāntā vimathitadhvajāḥ
abhipetuḥ purīṃ laṅkāṃ hataśeṣā niśācarāḥ

हतैर्गजपदात्यश्वैस्तद्बभूव रणाजिरम्
आक्रीडभूमी रुद्रस्य क्रुद्धस्येव पिनाकिनः

hatair gajapadāty aśvais tad babhūva raṇājiram
ākrīḍabhūmī rudrasya kruddhasyeva pinākinaḥ

ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः
साधु साध्विति रामस्य तत्कर्म समपूजयन्

tato devāḥ sagandharvāḥ siddhāś ca paramarṣayaḥ
sādhu sādhv iti rāmasya tat karma samapūjayan

अब्रवीच्च तदा रामः सुग्रीवं प्रत्यनन्तरम्
एतदस्त्रबलं दिव्यं मम वा त्र्यम्बकस्य वा

abravīc ca tadā rāmaḥ sugrīvaṃ pratyanantaram
etad astrabalaṃ divyaṃ mama vā tryambakasya vā

निहत्य तां राक्षसवाहिनीं तु; रामस्तदा शक्रसमो महात्मा
अस्त्रेषु शस्त्रेषु जितक्लमश्च; संस्तूयते देवगणैः प्रहृष्टैः

nihatya tāṃ rākṣasavāhinīṃ tu; rāmas tadā śakrasamo mahātmā
astreṣu śastreṣu jitaklamaś ca; saṃstūyate devagaṇaiḥ prahṛṣṭaiḥ