Yuddha Kanda, sarga 82

तानि नागसहस्राणि सारोहाणां च वाजिनाम्
रथानां चाग्निवर्णानां सध्वजानां सहस्रशः

tāni nāgasahasrāṇi sārohāṇāṃ ca vājinām
rathānāṃ cāgnivarṇānāṃ sadhvajānāṃ sahasraśaḥ

राक्षसानां सहस्राणि गदापरिघयोधिनाम्
काञ्चनध्वजचित्राणां शूराणां कामरूपिणाम्

rākṣasānāṃ sahasrāṇi gadāparighayodhinām
kāñcanadhvajacitrāṇāṃ śūrāṇāṃ kāmarūpiṇām

निहतानि शरैस्तीक्ष्णैस्तप्तकाञ्चनभूषणैः
रावणेन प्रयुक्तानि रामेणाक्लिष्टकर्मणा

nihatāni śarais tīkṣṇais taptakāñcanabhūṣaṇaiḥ
rāvaṇena prayuktāni rāmeṇākliṣṭakarmaṇā

दृष्ट्वा श्रुत्वा च संभ्रान्ता हतशेषा निशाचराः
राक्षस्यश्च समागम्य दीनाश्चिन्तापरिप्लुताः

dṛṣṭvā śrutvā ca saṃbhrāntā hataśeṣā niśācarāḥ
rākṣasyaś ca samāgamya dīnāś cintāpariplutāḥ

विधवा हतपुत्राश्च क्रोशन्त्यो हतबान्धवाः
राक्षस्यः सह संगम्य दुःखार्ताः पर्यदेवयन्

vidhavā hataputrāś ca krośantyo hatabāndhavāḥ
rākṣasyaḥ saha saṃgamya duḥkhārtāḥ paryadevayan

कथं शूर्पणखा वृद्धा कराला निर्णतोदरी
आससाद वने रामं कन्दर्पमिव रूपिणम्

kathaṃ śūrpaṇakhā vṛddhā karālā nirṇatodarī
āsasāda vane rāmaṃ kandarpam iva rūpiṇam

सुकुमारं महासत्त्वं सर्वभूतहिते रतम्
तं दृष्ट्वा लोकवध्या सा हीनरूपा प्रकामिता

sukumāraṃ mahāsattvaṃ sarvabhūtahite ratam
taṃ dṛṣṭvā lokavadhyā sā hīnarūpā prakāmitā

कथं सर्वगुणैर्हीना गुणवन्तं महौजसं
सुमुखं दुर्मुखी रामं कामयामास राक्षसी

kathaṃ sarvaguṇair hīnā guṇavantaṃ mahaujasaṃ
sumukhaṃ durmukhī rāmaṃ kāmayām āsa rākṣasī

जनस्यास्याल्पभाग्यत्वात्पलिनी श्वेतमूर्धजा
अकार्यमपहास्यं च सर्वलोकविगर्हितम्

janasyāsyālpabhāgyatvāt palinī śvetamūrdhajā
akāryam apahāsyaṃ ca sarvalokavigarhitam

राक्षसानां विनाशाय दूषणस्य खरस्य च
चकाराप्रतिरूपा सा राघवस्य प्रधर्षणम्

rākṣasānāṃ vināśāya dūṣaṇasya kharasya ca
cakārāpratirūpā sā rāghavasya pradharṣaṇam

तन्निमित्तमिदं वैरं रावणेन कृतं महत्
वधाय नीता सा सीता दशग्रीवेण रक्षसा

tan nimittam idaṃ vairaṃ rāvaṇena kṛtaṃ mahat
vadhāya nītā sā sītā daśagrīveṇa rakṣasā

न च सीतां दशग्रीवः प्राप्नोति जनकात्मजाम्
बद्धं बलवता वैरमक्षयं राघवेण ह

na ca sītāṃ daśagrīvaḥ prāpnoti janakātmajām
baddhaṃ balavatā vairam akṣayaṃ rāghaveṇa ha

वैदेहीं प्रार्थयानं तं विराधं प्रेक्ष्य राक्षसं
हतमेकेन रामेण पर्याप्तं तन्निदर्शनम्

vaidehīṃ prārthayānaṃ taṃ virādhaṃ prekṣya rākṣasaṃ
hatam ekena rāmeṇa paryāptaṃ tannidarśanam

चतुर्दशसहस्राणि रक्षसां भीमकर्मणाम्
निहतानि जनस्थाने शरैरग्निशिखोपमैः

caturdaśasahasrāṇi rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām
nihatāni janasthāne śarair agniśikhopamaiḥ

खरश्च निहतः संख्ये दूषणस्त्रिशिरास्तथा
शरैरादित्यसंकाशैः पर्याप्तं तन्निदर्शनम्

kharaś ca nihataḥ saṃkhye dūṣaṇas triśirās tathā
śarair ādityasaṃkāśaiḥ paryāptaṃ tannidarśanam

हतो योजनबाहुश्च कबन्धो रुधिराशनः
क्रोधार्तो विनदन्सोऽथ पर्याप्तं तन्निदर्शनम्

hato yojanabāhuś ca kabandho rudhirāśanaḥ
krodhārto vinadan so 'tha paryāptaṃ tannidarśanam

जघान बलिनं रामः सहस्रनयनात्मजम्
बालिनं मेघसंकाशं पर्याप्तं तन्निदर्शनम्

jaghāna balinaṃ rāmaḥ sahasranayanātmajam
bālinaṃ meghasaṃkāśaṃ paryāptaṃ tannidarśanam

ऋश्यमूके वसञ्शैले दीनो भग्नमनोरथः
सुग्रीवः स्थापितो राज्ये पर्याप्तं तन्निदर्शनम्

ṛśyamūke vasañ śaile dīno bhagnamanorathaḥ
sugrīvaḥ sthāpito rājye paryāptaṃ tannidarśanam

धर्मार्थसहितं वाक्यं सर्वेषां रक्षसां हितम्
युक्तं विभीषणेनोक्तं मोहात्तस्य न रोचते

dharmārthasahitaṃ vākyaṃ sarveṣāṃ rakṣasāṃ hitam
yuktaṃ vibhīṣaṇenoktaṃ mohāt tasya na rocate

विभीषणवचः कुर्याद्यदि स्म धनदानुजः
श्मशानभूता दुःखार्ता नेयं लङ्का पुरी भवेत्

vibhīṣaṇavacaḥ kuryād yadi sma dhanadānujaḥ
śmaśānabhūtā duḥkhārtā neyaṃ laṅkā purī bhavet

कुम्भकर्णं हतं श्रुत्वा राघवेण महाबलम्
प्रियं चेन्द्रजितं पुत्रं रावणो नावबुध्यते

kumbhakarṇaṃ hataṃ śrutvā rāghaveṇa mahābalam
priyaṃ cendrajitaṃ putraṃ rāvaṇo nāvabudhyate

मम पुत्रो मम भ्राता मम भर्ता रणे हतः
इत्येवं श्रूयते शब्दो राक्षसानां कुले कुले

mama putro mama bhrātā mama bhartā raṇe hataḥ
ity evaṃ śrūyate śabdo rākṣasānāṃ kule kule

रथाश्चाश्वाश्च नागाश्च हताः शतसहस्रशः
रणे रामेण शूरेण राक्षसाश्च पदातयः

rathāś cāśvāś ca nāgāś ca hatāḥ śatasahasraśaḥ
raṇe rāmeṇa śūreṇa rākṣasāś ca padātayaḥ

रुद्रो वा यदि वा विष्णुर्महेन्द्रो वा शतक्रतुः
हन्ति नो रामरूपेण यदि वा स्वयमन्तकः

rudro vā yadi vā viṣṇur mahendro vā śatakratuḥ
hanti no rāmarūpeṇa yadi vā svayam antakaḥ

हतप्रवीरा रामेण निराशा जीविते वयम्
अपश्यन्त्यो भयस्यान्तमनाथा विलपामहे

hatapravīrā rāmeṇa nirāśā jīvite vayam
apaśyantyo bhayasyāntam anāthā vilapāmahe

रामहस्ताद्दशग्रीवः शूरो दत्तवरो युधि
इदं भयं महाघोरमुत्पन्नं नावबुध्यते

rāmahastād daśagrīvaḥ śūro dattavaro yudhi
idaṃ bhayaṃ mahāghoram utpannaṃ nāvabudhyate

न देवा न च गन्धर्वा न पिशाचा न राक्षसाः
उपसृष्टं परित्रातुं शक्ता रामेण संयुगे

na devā na ca gandharvā na piśācā na rākṣasāḥ
upasṛṣṭaṃ paritrātuṃ śaktā rāmeṇa saṃyuge

उत्पाताश्चापि दृश्यन्ते रावणस्य रणे रणे
कथयिष्यन्ति रामेण रावणस्य निबर्हणम्

utpātāś cāpi dṛśyante rāvaṇasya raṇe raṇe
kathayiṣyanti rāmeṇa rāvaṇasya nibarhaṇam

पितामहेन प्रीतेन देवदानवराक्षसैः
रावणस्याभयं दत्तं मानुषेभ्यो न याचितम्

pitāmahena prītena devadānavarākṣasaiḥ
rāvaṇasyābhayaṃ dattaṃ mānuṣebhyo na yācitam

तदिदं मानुषान्मन्ये प्राप्तं निःसंशयं भयम्
जीवितान्तकरं घोरं रक्षसां रावणस्य च

tad idaṃ mānuṣān manye prāptaṃ niḥsaṃśayaṃ bhayam
jīvitāntakaraṃ ghoraṃ rakṣasāṃ rāvaṇasya ca

पीड्यमानास्तु बलिना वरदानेन रक्षसा
दीप्तैस्तपोभिर्विबुधाः पितामहमपूजयन्

pīḍyamānās tu balinā varadānena rakṣasā
dīptais tapobhir vibudhāḥ pitāmaham apūjayan

देवतानां हितार्थाय महात्मा वै पितामहः
उवाच देवताः सर्वा इदं तुष्टो महद्वचः

devatānāṃ hitārthāya mahātmā vai pitāmahaḥ
uvāca devatāḥ sarvā idaṃ tuṣṭo mahad vacaḥ

अद्य प्रभृति लोकांस्त्रीन्सर्वे दानवराक्षसाः
भयेन प्रावृता नित्यं विचरिष्यन्ति शाश्वतम्

adya prabhṛti lokāṃs trīn sarve dānavarākṣasāḥ
bhayena prāvṛtā nityaṃ vicariṣyanti śāśvatam

दैवतैस्तु समागम्य सर्वैश्चेन्द्रपुरोगमैः
वृषध्वजस्त्रिपुरहा महादेवः प्रसादितः

daivatais tu samāgamya sarvaiś cendrapurogamaiḥ
vṛṣadhvajas tripurahā mahādevaḥ prasāditaḥ

प्रसन्नस्तु महादेवो देवानेतद्वचोऽब्रवीत्
उत्पत्स्यति हितार्थं वो नारी रक्षःक्षयावहा

prasannas tu mahādevo devān etad vaco 'bravīt
utpatsyati hitārthaṃ vo nārī rakṣaḥkṣayāvahā

एषा देवैः प्रयुक्ता तु क्षुद्यथा दानवान्पुरा
भक्षयिष्यति नः सीता राक्षसघ्नी सरावणान्

eṣā devaiḥ prayuktā tu kṣud yathā dānavān purā
bhakṣayiṣyati naḥ sītā rākṣasaghnī sarāvaṇān

रावणस्यापनीतेन दुर्विनीतस्य दुर्मतेः
अयं निष्टानको घोरः शोकेन समभिप्लुतः

rāvaṇasyāpanītena durvinītasya durmateḥ
ayaṃ niṣṭānako ghoraḥ śokena samabhiplutaḥ

तं न पश्यामहे लोके यो नः शरणदो भवेत्
राघवेणोपसृष्टानां कालेनेव युगक्षये

taṃ na paśyāmahe loke yo naḥ śaraṇado bhavet
rāghaveṇopasṛṣṭānāṃ kāleneva yugakṣaye

इतीव सर्वा रजनीचरस्त्रियः; परस्परं संपरिरभ्य बाहुभिः
विषेदुरार्तातिभयाभिपीडिता; विनेदुरुच्चैश्च तदा सुदारुणम्

itīva sarvā rajanīcarastriyaḥ; parasparaṃ saṃparirabhya bāhubhiḥ
viṣedur ārtātibhayābhipīḍitā; vinedur uccaiś ca tadā sudāruṇam