Yuddha Kanda, sarga 86
महोदरे तु निहते महापार्श्वो महाबलः
अङ्गदस्य चमूं भीमां क्षोभयामास सायकैः
mahodare tu nihate mahāpārśvo mahābalaḥ
aṅgadasya camūṃ bhīmāṃ kṣobhayām āsa sāyakaiḥ
स वानराणां मुख्यानामुत्तमाङ्गानि सर्वशः
पातयामास कायेभ्यः फलं वृन्तादिवानिलः
sa vānarāṇāṃ mukhyānām uttamāṅgāni sarvaśaḥ
pātayām āsa kāyebhyaḥ phalaṃ vṛntād ivānilaḥ
केषांचिदिषुभिर्बाहून्स्कन्धांश्चिछेद राक्षसः
वानराणां सुसंक्रुद्धः पार्श्वं केषां व्यदारयत्
keṣāṃ cid iṣubhir bāhūn skandhāṃś cicheda rākṣasaḥ
vānarāṇāṃ susaṃkruddhaḥ pārśvaṃ keṣāṃ vyadārayat
तेऽर्दिता बाणवर्षेण महापार्श्वेन वानराः
विषादविमुखाः सर्वे बभूवुर्गतचेतसः
te 'rditā bāṇavarṣeṇa mahāpārśvena vānarāḥ
viṣādavimukhāḥ sarve babhūvur gatacetasaḥ
निरीक्ष्य बलमुद्विग्नमङ्गदो राक्षसार्दितम्
वेगं चक्रे महाबाहुः समुद्र इव पर्वणि
nirīkṣya balam udvignam aṅgado rākṣasārditam
vegaṃ cakre mahābāhuḥ samudra iva parvaṇi
आयसं परिघं गृह्य सूर्यरश्मिसमप्रभम्
समरे वानरश्रेष्ठो महापार्श्वे न्यपातयत्
āyasaṃ parighaṃ gṛhya sūryaraśmisamaprabham
samare vānaraśreṣṭho mahāpārśve nyapātayat
स तु तेन प्रहारेण महापार्श्वो विचेतनः
ससूतः स्यन्दनात्तस्माद्विसंज्ञः प्रापतद्भुवि
sa tu tena prahāreṇa mahāpārśvo vicetanaḥ
sasūtaḥ syandanāt tasmād visaṃjñaḥ prāpatad bhuvi
सर्क्षराजस्तु तेजस्वी नीलाञ्जनचयोपमः
निष्पत्य सुमहावीर्यः स्वाद्यूथान्मेघसंनिभात्
sarkṣarājas tu tejasvī nīlāñjanacayopamaḥ
niṣpatya sumahāvīryaḥ svād yūthān meghasaṃnibhāt
प्रगृह्य गिरिशृङ्गाभां क्रुद्धः स विपुलां शिलाम्
अश्वाञ्जघान तरसा स्यन्दनं च बभञ्ज तम्
pragṛhya giriśṛṅgābhāṃ kruddhaḥ sa vipulāṃ śilām
aśvāñ jaghāna tarasā syandanaṃ ca babhañja tam
मुहूर्ताल्लब्धसंज्ञस्तु महापार्श्वो महाबलः
अङ्गदं बहुभिर्बाणैर्भूयस्तं प्रत्यविध्यत
muhūrtāl labdhasaṃjñas tu mahāpārśvo mahābalaḥ
aṅgadaṃ bahubhir bāṇair bhūyas taṃ pratyavidhyata
जाम्बवन्तं त्रिभिर्बाणैराजघान स्तनान्तरे
ऋक्षराजं गवाक्षं च जघान बहुभिः शरैः
jāmbavantaṃ tribhir bāṇair ājaghāna stanāntare
ṛkṣarājaṃ gavākṣaṃ ca jaghāna bahubhiḥ śaraiḥ
गवाक्षं जाम्बवन्तं च स दृष्ट्वा शरपीडितौ
जग्राह परिघं घोरमङ्गदः क्रोधमूर्छितः
gavākṣaṃ jāmbavantaṃ ca sa dṛṣṭvā śarapīḍitau
jagrāha parighaṃ ghoram aṅgadaḥ krodhamūrchitaḥ
तस्याङ्गदः प्रकुपितो राक्षसस्य तमायसं
दूरस्थितस्य परिघं रविरश्मिसमप्रभम्
tasyāṅgadaḥ prakupito rākṣasasya tam āyasaṃ
dūrasthitasya parighaṃ raviraśmisamaprabham
द्वाभ्यां भुजाभ्यां संगृह्य भ्रामयित्वा च वेगवान्
महापार्श्वाय चिक्षेप वधार्थं वालिनः सुतः
dvābhyāṃ bhujābhyāṃ saṃgṛhya bhrāmayitvā ca vegavān
mahāpārśvāya cikṣepa vadhārthaṃ vālinaḥ sutaḥ
स तु क्षिप्तो बलवता परिघस्तस्य रक्षसः
धनुश्च सशरं हस्ताच्छिरस्त्रं चाप्यपातयत्
sa tu kṣipto balavatā parighas tasya rakṣasaḥ
dhanuś ca saśaraṃ hastāc chirastraṃ cāpy apātayat
तं समासाद्य वेगेन वालिपुत्रः प्रतापवान्
तलेनाभ्यहनत्क्रुद्धः कर्णमूले सकुण्डले
taṃ samāsādya vegena vāliputraḥ pratāpavān
talenābhyahanat kruddhaḥ karṇamūle sakuṇḍale
स तु क्रुद्धो महावेगो महापार्श्वो महाद्युतिः
करेणैकेन जग्राह सुमहान्तं परश्वधम्
sa tu kruddho mahāvego mahāpārśvo mahādyutiḥ
kareṇaikena jagrāha sumahāntaṃ paraśvadham
तं तैलधौतं विमलं शैलसारमयं दृढम्
राक्षसः परमक्रुद्धो वालिपुत्रे न्यपातयत्
taṃ tailadhautaṃ vimalaṃ śailasāramayaṃ dṛḍham
rākṣasaḥ paramakruddho vāliputre nyapātayat
तेन वामांसफलके भृशं प्रत्यवपातितम्
अङ्गदो मोक्षयामास सरोषः स परश्वधम्
tena vāmāṃsaphalake bhṛśaṃ pratyavapātitam
aṅgado mokṣayām āsa saroṣaḥ sa paraśvadham
स वीरो वज्रसंकाशमङ्गदो मुष्टिमात्मनः
संवर्तयन्सुसंक्रुद्धः पितुस्तुल्यपराक्रमः
sa vīro vajrasaṃkāśam aṅgado muṣṭim ātmanaḥ
saṃvartayan susaṃkruddhaḥ pitus tulyaparākramaḥ
राक्षसस्य स्तनाभ्याशे मर्मज्ञो हृदयं प्रति
इन्द्राशनिसमस्पर्शं स मुष्टिं विन्यपातयत्
rākṣasasya stanābhyāśe marmajño hṛdayaṃ prati
indrāśanisamasparśaṃ sa muṣṭiṃ vinyapātayat
तेन तस्य निपातेन राक्षसस्य महामृधे
पफाल हृदयं चाशु स पपात हतो भुवि
tena tasya nipātena rākṣasasya mahāmṛdhe
paphāla hṛdayaṃ cāśu sa papāta hato bhuvi
तस्मिन्निपतिते भूमौ तत्सैन्यं संप्रचुक्षुभे
अभवच्च महान्क्रोधः समरे रावणस्य तु
tasmin nipatite bhūmau tat sainyaṃ saṃpracukṣubhe
abhavac ca mahān krodhaḥ samare rāvaṇasya tu
वानराणांश्चहृष्टानांसिंहनादःसुपुष्कलः ।।।।
स्पोटयन्निवशब्देनलङ्कांसाट्टालगोपुराम् ।
महेन्द्रेणेवदेवानांनादस्समभवन्महान्
vānarāṇāṃścahṛṣṭānāṃsiṃhanādaḥsupuṣkalaḥ ||||
spoṭayannivaśabdenalaṅkāṃsāṭṭālagopurām |
mahendreṇevadevānāṃnādassamabhavanmahān
अथैन्द्रशत्रुस्त्रिदिवालयानांवनौकनांचैवम्हाप्रणादम् ।
श्रुत्वासरोषंयुधिराक्षसेन्द्रः ।पुनश्चयुद्धाभिमुखोऽवतस्थे
athaindraśatrustridivālayānāṃvanaukanāṃcaivamhāpraṇādam |
śrutvāsaroṣaṃyudhirākṣasendraḥ |punaścayuddhābhimukho'vatasthe
स्फोटयन्निव शब्देन लङ्कां साट्टालगोपुराम् |
सहेन्द्रेणेव देवानां नादः समभवन्महान्
sphoṭayanniva śabdena laṅkāṃ sāṭṭālagopurām |
sahendreṇeva devānāṃ nādaḥ samabhavanmahān