Yuddha Kanda, sarga 90

लक्ष्मणेन तु तद्वाक्यमुक्तं श्रुत्वा स राघवः
रावणाय शरान्घोरान्विससर्ज चमूमुखे

lakṣmaṇena tu tad vākyam uktaṃ śrutvā sa rāghavaḥ
rāvaṇāya śarān ghorān visasarja camūmukhe

दशग्रीवो रथस्थस्तु रामं वज्रोपमैः शरैः
आजघान महाघोरैर्धाराभिरिव तोयदः

daśagrīvo rathasthas tu rāmaṃ vajropamaiḥ śaraiḥ
ājaghāna mahāghorair dhārābhir iva toyadaḥ

दीप्तपावकसंकाशैः शरैः काञ्चनभूषणैः
निर्बिभेद रणे रामो दशग्रीवं समाहितः

dīptapāvakasaṃkāśaiḥ śaraiḥ kāñcanabhūṣaṇaiḥ
nirbibheda raṇe rāmo daśagrīvaṃ samāhitaḥ

भूमिस्थितस्य रामस्य रथस्थस्य च रक्षसः
न समं युद्धमित्याहुर्देवगन्धर्वदानवाः

bhūmisthitasya rāmasya rathasthasya ca rakṣasaḥ
na samaṃ yuddham ity āhur devagandharvadānavāḥ

ततः काञ्चनचित्राङ्गः किंकिणीशतभूषितः
तरुणादित्यसंकाशो वैदूर्यमयकूबरः

tataḥ kāñcanacitrāṅgaḥ kiṃkiṇīśatabhūṣitaḥ
taruṇādityasaṃkāśo vaidūryamayakūbaraḥ

सदश्वैः काञ्चनापीडैर्युक्तः श्वेतप्रकीर्णकैः
हरिभिः सूर्यसंकाशैर्हेमजालविभूषितैः

sadaśvaiḥ kāñcanāpīḍair yuktaḥ śvetaprakīrṇakaiḥ
haribhiḥ sūryasaṃkāśair hemajālavibhūṣitaiḥ

रुक्मवेणुध्वजः श्रीमान्देवराजरथो वरः
अभ्यवर्तत काकुत्स्थमवतीर्य त्रिविष्टपात्

rukmaveṇudhvajaḥ śrīmān devarājaratho varaḥ
abhyavartata kākutstham avatīrya triviṣṭapāt

अब्रवीच्च तदा रामं सप्रतोदो रथे स्थितः
प्राञ्जलिर्मातलिर्वाक्यं सहस्राक्षस्य सारथिः

abravīc ca tadā rāmaṃ sapratodo rathe sthitaḥ
prāñjalir mātalir vākyaṃ sahasrākṣasya sārathiḥ

सहस्राक्षेण काकुत्स्थ रथोऽयं विजयाय ते
दत्तस्तव महासत्त्व श्रीमाञ्शत्रुनिबर्हणः

sahasrākṣeṇa kākutstha ratho 'yaṃ vijayāya te
dattas tava mahāsattva śrīmāñ śatrunibarhaṇaḥ

इदमैन्द्रं महच्चापं कवचं चाग्निसंनिभम्
शराश्चादित्यसंकाशाः शक्तिश्च विमला शिताः

idam aindraṃ mahaccāpaṃ kavacaṃ cāgnisaṃnibham
śarāś cādityasaṃkāśāḥ śaktiś ca vimalā śitāḥ

आरुह्येमं रथं वीर राक्षसं जहि रावणम्
मया सारथिना राम महेन्द्र इव दानवान्

āruhyemaṃ rathaṃ vīra rākṣasaṃ jahi rāvaṇam
mayā sārathinā rāma mahendra iva dānavān

इत्युक्तः स परिक्रम्य रथं तमभिवाद्य च
आरुरोह तदा रामो लोकाँल्लक्ष्म्या विराजयन्

ity uktaḥ sa parikramya rathaṃ tam abhivādya ca
āruroha tadā rāmo lokām̐l lakṣmyā virājayan

तद्बभूवाद्भुतं युद्धं द्वैरथं लोमहर्षणम्
रामस्य च महाबाहो रावणस्य च रक्षसः

tad babhūvādbhutaṃ yuddhaṃ dvairathaṃ lomaharṣaṇam
rāmasya ca mahābāho rāvaṇasya ca rakṣasaḥ

स गान्धर्वेण गान्धर्वं दैवं दैवेन राघवः
अस्त्रं राक्षसराजस्य जघान परमास्त्रवित्

sa gāndharveṇa gāndharvaṃ daivaṃ daivena rāghavaḥ
astraṃ rākṣasarājasya jaghāna paramāstravit

अस्त्रं तु परमं घोरं राक्षसं राकसाधिपः
ससर्ज परमक्रुद्धः पुनरेव निशाचरः

astraṃ tu paramaṃ ghoraṃ rākṣasaṃ rākasādhipaḥ
sasarja paramakruddhaḥ punar eva niśācaraḥ

ते रावणधनुर्मुक्ताः शराः काञ्चनभूषणाः
अभ्यवर्तन्त काकुत्स्थं सर्पा भूत्वा महाविषाः

te rāvaṇadhanurmuktāḥ śarāḥ kāñcanabhūṣaṇāḥ
abhyavartanta kākutsthaṃ sarpā bhūtvā mahāviṣāḥ

ते दीप्तवदना दीप्तं वमन्तो ज्वलनं मुखैः
राममेवाभ्यवर्तन्त व्यादितास्या भयानकाः

te dīptavadanā dīptaṃ vamanto jvalanaṃ mukhaiḥ
rāmam evābhyavartanta vyāditāsyā bhayānakāḥ

तैर्वासुकिसमस्पर्शैर्दीप्तभोगैर्महाविषैः
दिशश्च संतताः सर्वाः प्रदिशश्च समावृताः

tair vāsukisamasparśair dīptabhogair mahāviṣaiḥ
diśaś ca saṃtatāḥ sarvāḥ pradiśaś ca samāvṛtāḥ

तान्दृष्ट्वा पन्नगान्रामः समापतत आहवे
अस्त्रं गारुत्मतं घोरं प्रादुश्चक्रे भयावहम्

tān dṛṣṭvā pannagān rāmaḥ samāpatata āhave
astraṃ gārutmataṃ ghoraṃ prāduścakre bhayāvaham

ते राघवधनुर्मुक्ता रुक्मपुङ्खाः शिखिप्रभाः
सुपर्णाः काञ्चना भूत्वा विचेरुः सर्पशत्रवः

te rāghavadhanurmuktā rukmapuṅkhāḥ śikhiprabhāḥ
suparṇāḥ kāñcanā bhūtvā viceruḥ sarpaśatravaḥ

ते तान्सर्वाञ्शराञ्जघ्नुः सर्परूपान्महाजवान्
सुपर्णरूपा रामस्य विशिखाः कामरूपिणः

te tān sarvāñ śarāñ jaghnuḥ sarparūpān mahājavān
suparṇarūpā rāmasya viśikhāḥ kāmarūpiṇaḥ

अस्त्रे प्रतिहते क्रुद्धो रावणो राक्षसाधिपः
अभ्यवर्षत्तदा रामं घोराभिः शरवृष्टिभिः

astre pratihate kruddho rāvaṇo rākṣasādhipaḥ
abhyavarṣat tadā rāmaṃ ghorābhiḥ śaravṛṣṭibhiḥ

ततः शरसहस्रेण राममक्लिष्टकारिणम्
अर्दयित्वा शरौघेण मातलिं प्रत्यविध्यत

tataḥ śarasahasreṇa rāmam akliṣṭakāriṇam
ardayitvā śaraugheṇa mātaliṃ pratyavidhyata

पातयित्वा रथोपस्थे रथात्केतुं च काञ्चनम्
ऐन्द्रानभिजघानाश्वाञ्शरजालेन रावणः

pātayitvā rathopasthe rathāt ketuṃ ca kāñcanam
aindrān abhijaghānāśvāñ śarajālena rāvaṇaḥ

विषेदुर्देवगन्धर्वा दानवाश्चारणैः सह
राममार्तं तदा दृष्ट्वा सिद्धाश्च परमर्षयः

viṣedur devagandharvā dānavāś cāraṇaiḥ saha
rāmam ārtaṃ tadā dṛṣṭvā siddhāś ca paramarṣayaḥ

व्यथिता वानरेन्द्राश्च बभूवुः सविभीषणाः
रामचन्द्रमसं दृष्ट्वा ग्रस्तं रावणराहुणा

vyathitā vānarendrāś ca babhūvuḥ savibhīṣaṇāḥ
rāmacandramasaṃ dṛṣṭvā grastaṃ rāvaṇarāhuṇā

प्राजापत्यं च नक्षत्रं रोहिणीं शशिनः प्रियाम्
समाक्रम्य बुधस्तस्थौ प्रजानामशुभावहः

prājāpatyaṃ ca nakṣatraṃ rohiṇīṃ śaśinaḥ priyām
samākramya budhas tasthau prajānām aśubhāvahaḥ

सधूमपरिवृत्तोर्मिः प्रज्वलन्निव सागरः
उत्पपात तदा क्रुद्धः स्पृशन्निव दिवाकरम्

sadhūmaparivṛttormiḥ prajvalann iva sāgaraḥ
utpapāta tadā kruddhaḥ spṛśann iva divākaram

शस्त्रवर्णः सुपरुषो मन्दरश्मिर्दिवाकरः
अदृश्यत कबन्धाङ्गः संसक्तो धूमकेतुना

śastravarṇaḥ suparuṣo mandaraśmir divākaraḥ
adṛśyata kabandhāṅgaḥ saṃsakto dhūmaketunā

कोसलानां च नक्षत्रं व्यक्तमिन्द्राग्निदैवतम्
आक्रम्याङ्गारकस्तस्थौ विशाखामपि चाम्बरे

kosalānāṃ ca nakṣatraṃ vyaktam indrāgnidaivatam
ākramyāṅgārakas tasthau viśākhām api cāmbare

दशास्यो विंशतिभुजः प्रगृहीतशरासनः
अदृश्यत दशग्रीवो मैनाक इव पर्वतः

daśāsyo viṃśatibhujaḥ pragṛhītaśarāsanaḥ
adṛśyata daśagrīvo maināka iva parvataḥ

निरस्यमानो रामस्तु दशग्रीवेण रक्षसा
नाशकदभिसंधातुं सायकान्रणमूर्धनि

nirasyamāno rāmas tu daśagrīveṇa rakṣasā
nāśakad abhisaṃdhātuṃ sāyakān raṇamūrdhani

स कृत्वा भ्रुकुटीं क्रुद्धः किंचित्संरक्तलोचनः
जगाम सुमहाक्रोधं निर्दहन्निव चक्षुषा

sa kṛtvā bhrukuṭīṃ kruddhaḥ kiṃ cit saṃraktalocanaḥ
jagāma sumahākrodhaṃ nirdahann iva cakṣuṣā