Yuddha Kanda, sarga 92

स तु तेन तदा क्रोधात्काकुत्स्थेनार्दितो रणे
रावणः समरश्लाघी महाक्रोधमुपागमत्

sa tu tena tadā krodhāt kākutsthenārdito raṇe
rāvaṇaḥ samaraślāghī mahākrodham upāgamat

स दीप्तनयनो रोषाच्चापमायम्य वीर्यवान्
अभ्यर्दयत्सुसंक्रुद्धो राघवं परमाहवे

sa dīptanayano roṣāc cāpam āyamya vīryavān
abhyardayat susaṃkruddho rāghavaṃ paramāhave

बाणधारासहस्रैस्तु स तोयद इवाम्बरात्
राघवं रावणो बाणैस्तटाकमिव पूरयत्

bāṇadhārāsahasrais tu sa toyada ivāmbarāt
rāghavaṃ rāvaṇo bāṇais taṭākam iva pūrayat

पूरितः शरजालेन धनुर्मुक्तेन संयुगे
महागिरिरिवाकम्प्यः काकुस्थो न प्रकम्पते

pūritaḥ śarajālena dhanurmuktena saṃyuge
mahāgirir ivākampyaḥ kākustho na prakampate

स शरैः शरजालानि वारयन्समरे स्थितः
गभस्तीनिव सूर्यस्य प्रतिजग्राह वीर्यवान्

sa śaraiḥ śarajālāni vārayan samare sthitaḥ
gabhastīn iva sūryasya pratijagrāha vīryavān

ततः शरसहस्राणि क्षिप्रहस्तो निशाचरः
निजघानोरसि क्रुद्धो राघवस्य महात्मनः

tataḥ śarasahasrāṇi kṣiprahasto niśācaraḥ
nijaghānorasi kruddho rāghavasya mahātmanaḥ

स शोणितसमादिग्धः समरे लक्ष्मणाग्रजः
दृष्टः फुल्ल इवारण्ये सुमहान्किंशुकद्रुमः

sa śoṇitasamādigdhaḥ samare lakṣmaṇāgrajaḥ
dṛṣṭaḥ phulla ivāraṇye sumahān kiṃśukadrumaḥ

शराभिघातसंरब्धः सोऽपि जग्राह सायकान्
काकुत्स्थः सुमहातेजा युगान्तादित्यवर्चसः

śarābhighātasaṃrabdhaḥ so 'pi jagrāha sāyakān
kākutsthaḥ sumahātejā yugāntādityavarcasaḥ

ततोऽन्योन्यं सुसंरब्धावुभौ तौ रामरावणौ
शरान्धकारे समरे नोपालक्षयतां तदा

tato 'nyonyaṃ susaṃrabdhāv ubhau tau rāmarāvaṇau
śarāndhakāre samare nopālakṣayatāṃ tadā

ततः क्रोधसमाविष्टो रामो दशरथात्मजः
उवाच रावणं वीरः प्रहस्य परुषं वचः

tataḥ krodhasamāviṣṭo rāmo daśarathātmajaḥ
uvāca rāvaṇaṃ vīraḥ prahasya paruṣaṃ vacaḥ

मम भार्या जनस्थानादज्ञानाद्राक्षसाधम
हृता ते विवशा यस्मात्तस्मात्त्वं नासि वीर्यवान्

mama bhāryā janasthānād ajñānād rākṣasādhama
hṛtā te vivaśā yasmāt tasmāt tvaṃ nāsi vīryavān

मया विरहितां दीनां वर्तमानां महावने
वैदेहीं प्रसभं हृत्वा शूरोऽहमिति मन्यसे

mayā virahitāṃ dīnāṃ vartamānāṃ mahāvane
vaidehīṃ prasabhaṃ hṛtvā śūro 'ham iti manyase

स्त्रीषु शूर विनाथासु परदाराभिमर्शके
कृत्वा कापुरुषं कर्म शूरोऽहमिति मन्यसे

strīṣu śūra vināthāsu paradārābhimarśake
kṛtvā kāpuruṣaṃ karma śūro 'ham iti manyase

भिन्नमर्याद निर्लज्ज चारित्रेष्वनवस्थित
दर्पान्मृत्युमुपादाय शूरोऽहमिति मन्यसे

bhinnamaryāda nirlajja cāritreṣv anavasthita
darpān mṛtyum upādāya śūro 'ham iti manyase

शूरेण धनदभ्रात्रा बलैः समुदितेन च
श्लाघनीयं यशस्यं च कृतं कर्म महत्त्वया

śūreṇa dhanadabhrātrā balaiḥ samuditena ca
ślāghanīyaṃ yaśasyaṃ ca kṛtaṃ karma mahat tvayā

उत्सेकेनाभिपन्नस्य गर्हितस्याहितस्य च
कर्मणः प्राप्नुहीदानीं तस्याद्य सुमहत्फलम्

utsekenābhipannasya garhitasyāhitasya ca
karmaṇaḥ prāpnuhīdānīṃ tasyādya sumahat phalam

शूरोऽहमिति चात्मानमवगच्छसि दुर्मते
नैव लज्जास्ति ते सीतां चोरवद्व्यपकर्षतः

śūro 'ham iti cātmānam avagacchasi durmate
naiva lajjāsti te sītāṃ coravad vyapakarṣataḥ

यदि मत्संनिधौ सीता धर्षिता स्यात्त्वया बलात्
भ्रातरं तु खरं पश्येस्तदा मत्सायकैर्हतः

yadi matsaṃnidhau sītā dharṣitā syāt tvayā balāt
bhrātaraṃ tu kharaṃ paśyes tadā matsāyakair hataḥ

दिष्ट्यासि मम दुष्टात्मंश्चक्षुर्विषयमागतः
अद्य त्वां सायकैस्तीक्ष्णैर्नयामि यमसादनम्

diṣṭyāsi mama duṣṭātmaṃś cakṣurviṣayam āgataḥ
adya tvāṃ sāyakais tīkṣṇair nayāmi yamasādanam

अद्य ते मच्छरैश्छिन्नं शिरो ज्वलितकुण्डलम्
क्रव्यादा व्यपकर्षन्तु विकीर्णं रणपांसुषु

adya te maccharaiś chinnaṃ śiro jvalitakuṇḍalam
kravyādā vyapakarṣantu vikīrṇaṃ raṇapāṃsuṣu

निपत्योरसि गृध्रास्ते क्षितौ क्षिप्तस्य रावण
पिबन्तु रुधिरं तर्षाद्बाणशल्यान्तरोथितम्

nipatyorasi gṛdhrās te kṣitau kṣiptasya rāvaṇa
pibantu rudhiraṃ tarṣād bāṇaśalyāntarothitam

अद्य मद्बाणाभिन्नस्य गतासोः पतितस्य ते
कर्षन्त्वन्त्राणि पतगा गरुत्मन्त इवोरगान्

adya madbāṇābhinnasya gatāsoḥ patitasya te
karṣantv antrāṇi patagā garutmanta ivoragān

इत्येवं स वदन्वीरो रामः शत्रुनिबर्हणः
राक्षसेन्द्रं समीपस्थं शरवर्षैरवाकिरत्

ity evaṃ sa vadan vīro rāmaḥ śatrunibarhaṇaḥ
rākṣasendraṃ samīpasthaṃ śaravarṣair avākirat

बभूव द्विगुणं वीर्यं बलं हर्षश्च संयुगे
रामस्यास्त्रबलं चैव शत्रोर्निधनकाङ्क्षिणः

babhūva dviguṇaṃ vīryaṃ balaṃ harṣaś ca saṃyuge
rāmasyāstrabalaṃ caiva śatror nidhanakāṅkṣiṇaḥ

प्रादुर्बभूवुरस्त्राणि सर्वाणि विदितात्मनः
प्रहर्षाच्च महातेजाः शीघ्रहस्ततरोऽभवत्

prādurbabhūvur astrāṇi sarvāṇi viditātmanaḥ
praharṣāc ca mahātejāḥ śīghrahastataro 'bhavat

शुभान्येतानि चिह्नानि विज्ञायात्मगतानि सः
भूय एवार्दयद्रामो रावणं राक्षसान्तकृत्

śubhāny etāni cihnāni vijñāyātmagatāni saḥ
bhūya evārdayad rāmo rāvaṇaṃ rākṣasāntakṛt

हरीणां चाश्मनिकरैः शरवर्षैश्च राघवात्
हन्यमानो दशग्रीवो विघूर्णहृदयोऽभवत्

harīṇāṃ cāśmanikaraiḥ śaravarṣaiś ca rāghavāt
hanyamāno daśagrīvo vighūrṇahṛdayo 'bhavat

यदा च शस्त्रं नारेभे न व्यकर्षच्छरासनम्
नास्य प्रत्यकरोद्वीर्यं विक्लवेनान्तरात्मना

yadā ca śastraṃ nārebhe na vyakarṣac charāsanam
nāsya pratyakarod vīryaṃ viklavenāntarātmanā

क्षिप्ताश्चापि शरास्तेन शस्त्राणि विविधानि च
न रणार्थाय वर्तन्ते मृत्युकालेऽभिवर्ततः

kṣiptāś cāpi śarās tena śastrāṇi vividhāni ca
na raṇārthāya vartante mṛtyukāle 'bhivartataḥ

सूतस्तु रथनेतास्य तदवस्थं निरीक्ष्य तम्
शनैर्युद्धादसंभान्तो रथं तस्यापवाहयत्

sūtas tu rathanetāsya tadavasthaṃ nirīkṣya tam
śanair yuddhād asaṃbhānto rathaṃ tasyāpavāhayat