Yuddha Kanda, sarga 94

तमापतन्तं सहसा स्वनवन्तं महाध्वजम्
रथं राक्षसराजस्य नरराजो ददर्श ह

tam āpatantaṃ sahasā svanavantaṃ mahādhvajam
rathaṃ rākṣasarājasya nararājo dadarśa ha

कृष्णवाजिसमायुक्तं युक्तं रौद्रेण वर्चसा
तडित्पताकागहनं दर्शितेन्द्रायुधायुधम्
शरधारा विमुञ्चन्तं धारासारमिवान्बुदम्

kṛṣṇavājisamāyuktaṃ yuktaṃ raudreṇa varcasā
taḍitpatākāgahanaṃ darśitendrāyudhāyudham
śaradhārā vimuñcantaṃ dhārāsāram ivānbudam

तं दृष्ट्वा मेघसंकाशमापतन्तं रथं रिपोः
गिरेर्वज्राभिमृष्टस्य दीर्यतः सदृशस्वनम्
उवाच मातलिं रामः सहस्राक्षस्य सारथिम्

taṃ dṛṣṭvā meghasaṃkāśam āpatantaṃ rathaṃ ripoḥ
girer vajrābhimṛṣṭasya dīryataḥ sadṛśasvanam
uvāca mātaliṃ rāmaḥ sahasrākṣasya sārathim

मातले पश्य संरब्धमापतन्तं रथं रिपोः
यथापसव्यं पतता वेगेन महता पुनः
समरे हन्तुमात्मानं तथानेन कृता मतिः

mātale paśya saṃrabdham āpatantaṃ rathaṃ ripoḥ
yathāpasavyaṃ patatā vegena mahatā punaḥ
samare hantum ātmānaṃ tathānena kṛtā matiḥ

तदप्रमादमातिष्ठ प्रत्युद्गच्छ रथं रिपोः
विध्वंसयितुमिच्छामि वायुर्मेघमिवोत्थितम्

tad apramādam ātiṣṭha pratyudgaccha rathaṃ ripoḥ
vidhvaṃsayitum icchāmi vāyur megham ivotthitam

अविक्लवमसंभ्रान्तमव्यग्रहृदयेक्षणम्
रश्मिसंचारनियतं प्रचोदय रथं द्रुतम्

aviklavam asaṃbhrāntam avyagrahṛdayekṣaṇam
raśmisaṃcāraniyataṃ pracodaya rathaṃ drutam

कामं न त्वं समाधेयः पुरंदररथोचितः
युयुत्सुरहमेकाग्रः स्मारये त्वां न शिक्षये

kāmaṃ na tvaṃ samādheyaḥ puraṃdararathocitaḥ
yuyutsur aham ekāgraḥ smāraye tvāṃ na śikṣaye

परितुष्टः स रामस्य तेन वाक्येन मातलिः
प्रचोदयामास रथं सुरसारथिसत्तमः

parituṣṭaḥ sa rāmasya tena vākyena mātaliḥ
pracodayām āsa rathaṃ surasārathisattamaḥ

अपसव्यं ततः कुर्वन्रावणस्य महारथम्
चक्रोत्क्षिप्तेन रजसा रावणं व्यवधूनयत्

apasavyaṃ tataḥ kurvan rāvaṇasya mahāratham
cakrotkṣiptena rajasā rāvaṇaṃ vyavadhūnayat

ततः क्रुद्धो दशग्रीवस्ताम्रविस्फारितेक्षणः
रथप्रतिमुखं रामं सायकैरवधूनयत्

tataḥ kruddho daśagrīvas tāmravisphāritekṣaṇaḥ
rathapratimukhaṃ rāmaṃ sāyakair avadhūnayat

धर्षणामर्षितो रामो धैर्यं रोषेण लङ्घयन्
जग्राह सुमहावेगमैन्द्रं युधि शरासनम्
शरांश्च सुमहातेजाः सूर्यरश्मिसमप्रभान्

dharṣaṇāmarṣito rāmo dhairyaṃ roṣeṇa laṅghayan
jagrāha sumahāvegam aindraṃ yudhi śarāsanam
śarāṃś ca sumahātejāḥ sūryaraśmisamaprabhān

तदुपोढं महद्युद्धमन्योन्यवधकाङ्क्षिणोः
परस्पराभिमुखयोर्दृप्तयोरिव सिंहयोः

tad upoḍhaṃ mahad yuddham anyonyavadhakāṅkṣiṇoḥ
parasparābhimukhayor dṛptayor iva siṃhayoḥ

ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः
समीयुर्द्वैरथं द्रष्टुं रावणक्षयकाङ्क्षिणः

tato devāḥ sagandharvāḥ siddhāś ca paramarṣayaḥ
samīyur dvairathaṃ draṣṭuṃ rāvaṇakṣayakāṅkṣiṇaḥ

समुत्पेतुरथोत्पाता दारुणा लोमहर्षणाः
रावणस्य विनाशाय राघवस्य जयाय च

samutpetur athotpātā dāruṇā lomaharṣaṇāḥ
rāvaṇasya vināśāya rāghavasya jayāya ca

ववर्ष रुधिरं देवो रावणस्य रथोपरि
वाता मण्डलिनस्तीव्रा अपसव्यं प्रचक्रमुः

vavarṣa rudhiraṃ devo rāvaṇasya rathopari
vātā maṇḍalinas tīvrā apasavyaṃ pracakramuḥ

महद्गृध्रकुलं चास्य भ्रममाणं नभस्तले
येन येन रथो याति तेन तेन प्रधावति

mahad gṛdhrakulaṃ cāsya bhramamāṇaṃ nabhastale
yena yena ratho yāti tena tena pradhāvati

संध्यया चावृता लङ्का जपापुष्पनिकाशया
दृश्यते संप्रदीतेव दिवसेऽपि वसुंधरा

saṃdhyayā cāvṛtā laṅkā japāpuṣpanikāśayā
dṛśyate saṃpradīteva divase 'pi vasuṃdharā

सनिर्घाता महोल्काश्च संप्रचेतुर्महास्वनाः
विषादयन्त्यो रक्षांसि रावणस्य तदाहिताः

sanirghātā maholkāś ca saṃpracetur mahāsvanāḥ
viṣādayantyo rakṣāṃsi rāvaṇasya tadāhitāḥ

रावणश्च यतस्तत्र प्रचचाल वसुंधरा
रक्षसां च प्रहरतां गृहीता इव बाहवः

rāvaṇaś ca yatas tatra pracacāla vasuṃdharā
rakṣasāṃ ca praharatāṃ gṛhītā iva bāhavaḥ

ताम्राः पीताः सिताः श्वेताः पतिताः सूर्यरश्मयः
दृश्यन्ते रावणस्याङ्गे पर्वतस्येव धातवः

tāmrāḥ pītāḥ sitāḥ śvetāḥ patitāḥ sūryaraśmayaḥ
dṛśyante rāvaṇasyāṅge parvatasyeva dhātavaḥ

गृध्रैरनुगताश्चास्य वमन्त्यो ज्वलनं मुखैः
प्रणेदुर्मुखमीक्षन्त्यः संरब्धमशिवं शिवाः

gṛdhrair anugatāś cāsya vamantyo jvalanaṃ mukhaiḥ
praṇedur mukham īkṣantyaḥ saṃrabdham aśivaṃ śivāḥ

प्रतिकूलं ववौ वायू रणे पांसून्समुत्किरन्
तस्य राक्षसराजस्य कुर्वन्दृष्टिविलोपनम्

pratikūlaṃ vavau vāyū raṇe pāṃsūn samutkiran
tasya rākṣasarājasya kurvan dṛṣṭivilopanam

निपेतुरिन्द्राशनयः सैन्ये चास्य समन्ततः
दुर्विषह्य स्वना घोरा विना जलधरस्वनम्

nipetur indrāśanayaḥ sainye cāsya samantataḥ
durviṣahya svanā ghorā vinā jaladharasvanam

दिशश्च प्रदिशः सर्वा बभूवुस्तिमिरावृताः
पांसुवर्षेण महता दुर्दर्शं च नभोऽभवत्

diśaś ca pradiśaḥ sarvā babhūvus timirāvṛtāḥ
pāṃsuvarṣeṇa mahatā durdarśaṃ ca nabho 'bhavat

कुर्वन्त्यः कलहं घोरं सारिकास्तद्रथं प्रति
निपेतुः शतशस्तत्र दारुणा दारुणस्वनाः

kurvantyaḥ kalahaṃ ghoraṃ sārikās tadrathaṃ prati
nipetuḥ śataśas tatra dāruṇā dāruṇasvanāḥ

जघनेभ्यः स्फुलिङ्गांश्च नेत्रेभ्योऽश्रूणि संततम्
मुमुचुस्तस्य तुरगास्तुल्यमग्निं च वारि च

jaghanebhyaḥ sphuliṅgāṃś ca netrebhyo 'śrūṇi saṃtatam
mumucus tasya turagās tulyam agniṃ ca vāri ca

एवं प्रकारा बहवः समुत्पाता भयावहाः
रावणस्य विनाशाय दारुणाः संप्रजज्ञिरे

evaṃ prakārā bahavaḥ samutpātā bhayāvahāḥ
rāvaṇasya vināśāya dāruṇāḥ saṃprajajñire

रामस्यापि निमित्तानि सौम्यानि च शिवानि च
बभूवुर्जयशंसीनि प्रादुर्भूतानि सर्वशः

rāmasyāpi nimittāni saumyāni ca śivāni ca
babhūvur jayaśaṃsīni prādurbhūtāni sarvaśaḥ

ततो निरीक्ष्यात्मगतानि राघवो; रणे निमित्तानि निमित्तकोविदः
जगाम हर्षं च परां च निर्वृतिं; चकार युद्धेऽभ्यधिकं च विक्रमम्

tato nirīkṣyātmagatāni rāghavo; raṇe nimittāni nimittakovidaḥ
jagāma harṣaṃ ca parāṃ ca nirvṛtiṃ; cakāra yuddhe 'bhyadhikaṃ ca vikramam