Yuddha Kanda, sarga 98

रावणं निहतं श्रुत्वा राघवेण महात्मना
अन्तःपुराद्विनिष्पेतू राक्षस्यः शोककर्शिताः

rāvaṇaṃ nihataṃ śrutvā rāghaveṇa mahātmanā
antaḥpurād viniṣpetū rākṣasyaḥ śokakarśitāḥ

वार्यमाणाः सुबहुशो वृष्टन्त्यः क्षितिपांसुषु
विमुक्तकेश्यो दुःखार्ता गावो वत्सहता यथा

vāryamāṇāḥ subahuśo vṛṣṭantyaḥ kṣitipāṃsuṣu
vimuktakeśyo duḥkhārtā gāvo vatsahatā yathā

उत्तरेण विनिष्क्रम्य द्वारेण सह राक्षसैः
प्रविश्यायोधनं घोरं विचिन्वन्त्यो हतं पतिम्

uttareṇa viniṣkramya dvāreṇa saha rākṣasaiḥ
praviśyāyodhanaṃ ghoraṃ vicinvantyo hataṃ patim

आर्यपुत्रेति वादिन्यो हा नाथेति च सर्वशः
परिपेतुः कबन्धाङ्कां महीं शोणितकर्दमाम्

āryaputreti vādinyo hā nātheti ca sarvaśaḥ
paripetuḥ kabandhāṅkāṃ mahīṃ śoṇitakardamām

ता बाष्पपरिपूर्णाक्ष्यो भर्तृशोकपराजिताः
करेण्व इव नर्दन्त्यो विनेदुर्हतयूथपाः

tā bāṣpaparipūrṇākṣyo bhartṛśokaparājitāḥ
kareṇva iva nardantyo vinedur hatayūthapāḥ

ददृशुस्ता महाकायं महावीर्यं महाद्युतिम्
रावणं निहतं भूमौ नीलाञ्जनचयोपमम्

dadṛśus tā mahākāyaṃ mahāvīryaṃ mahādyutim
rāvaṇaṃ nihataṃ bhūmau nīlāñjanacayopamam

ताः पतिं सहसा दृष्ट्वा शयानं रणपांसुषु
निपेतुस्तस्य गात्रेषु छिन्ना वनलता इव

tāḥ patiṃ sahasā dṛṣṭvā śayānaṃ raṇapāṃsuṣu
nipetus tasya gātreṣu chinnā vanalatā iva

बहुमानात्परिष्वज्य काचिदेनं रुरोद ह
चरणौ काचिदालिङ्ग्य काचित्कण्ठेऽवलम्ब्य च

bahumānāt pariṣvajya kā cid enaṃ ruroda ha
caraṇau kā cid āliṅgya kā cit kaṇṭhe 'valambya ca

उद्धृत्य च भुजौ काचिद्भूमौ स्म परिवर्तते
हतस्य वदनं दृष्ट्वा काचिन्मोहमुपागमत्

uddhṛtya ca bhujau kā cid bhūmau sma parivartate
hatasya vadanaṃ dṛṣṭvā kā cin moham upāgamat

काचिदङ्के शिरः कृत्वा रुरोद मुखमीक्षती
स्नापयन्ती मुखं बाष्पैस्तुषारैरिव पङ्कजम्

kā cid aṅke śiraḥ kṛtvā ruroda mukham īkṣatī
snāpayantī mukhaṃ bāṣpais tuṣārair iva paṅkajam

एवमार्ताः पतिं दृष्ट्वा रावणं निहतं भुवि
चुक्रुशुर्बहुधा शोकाद्भूयस्ताः पर्यदेवयन्

evam ārtāḥ patiṃ dṛṣṭvā rāvaṇaṃ nihataṃ bhuvi
cukruśur bahudhā śokād bhūyas tāḥ paryadevayan

येन वित्रासितः शक्रो येन वित्रासितो यमः
येन वैश्रवणो राजा पुष्पकेण वियोजितः

yena vitrāsitaḥ śakro yena vitrāsito yamaḥ
yena vaiśravaṇo rājā puṣpakeṇa viyojitaḥ

गन्धर्वाणामृषीणां च सुराणां च महात्मनाम्
भयं येन महद्दत्तं सोऽयं शेते रणे हतः

gandharvāṇām ṛṣīṇāṃ ca surāṇāṃ ca mahātmanām
bhayaṃ yena mahad dattaṃ so 'yaṃ śete raṇe hataḥ

असुरेभ्यः सुरेभ्यो वा पन्नगेभ्योऽपि वा तथा
न भयं यो विजानाति तस्येदं मानुषाद्भयम्

asurebhyaḥ surebhyo vā pannagebhyo 'pi vā tathā
na bhayaṃ yo vijānāti tasyedaṃ mānuṣād bhayam

अवध्यो देवतानां यस्तथा दानवरक्षसाम्
हतः सोऽयं रणे शेते मानुषेण पदातिना

avadhyo devatānāṃ yas tathā dānavarakṣasām
hataḥ so 'yaṃ raṇe śete mānuṣeṇa padātinā

यो न शक्यः सुरैर्हन्तुं न यक्षैर्नासुरैस्तथा
सोऽयं कश्चिदिवासत्त्वो मृत्युं मर्त्येन लम्भितः

yo na śakyaḥ surair hantuṃ na yakṣair nāsurais tathā
so 'yaṃ kaś cid ivāsattvo mṛtyuṃ martyena lambhitaḥ

एवं वदन्त्यो बहुधा रुरुदुस्तस्य ताः स्त्रियः
भूय एव च दुःखार्ता विलेपुश्च पुनः पुनः

evaṃ vadantyo bahudhā rurudus tasya tāḥ striyaḥ
bhūya eva ca duḥkhārtā vilepuś ca punaḥ punaḥ

अशृण्वता तु सुहृदां सततं हितवादिनाम्
एताः सममिदानीं ते वयमात्मा च पातिताः

aśṛṇvatā tu suhṛdāṃ satataṃ hitavādinām
etāḥ samam idānīṃ te vayam ātmā ca pātitāḥ

ब्रुवाणोऽपि हितं वाक्यमिष्टो भ्राता विभीषणः
धृष्टं परुषितो मोहात्त्वयात्मवधकाङ्क्षिणा

bruvāṇo 'pi hitaṃ vākyam iṣṭo bhrātā vibhīṣaṇaḥ
dhṛṣṭaṃ paruṣito mohāt tvayātmavadhakāṅkṣiṇā

यदि निर्यातिता ते स्यात्सीता रामाय मैथिली
न नः स्याद्व्यसनं घोरमिदं मूलहरं महत्

yadi niryātitā te syāt sītā rāmāya maithilī
na naḥ syād vyasanaṃ ghoram idaṃ mūlaharaṃ mahat

वृत्तकामो भवेद्भ्राता रामो मित्रकुलं भवेत्
वयं चाविधवाः सर्वाः सकामा न च शत्रवः

vṛttakāmo bhaved bhrātā rāmo mitrakulaṃ bhavet
vayaṃ cāvidhavāḥ sarvāḥ sakāmā na ca śatravaḥ

त्वया पुनर्नृशंसेन सीतां संरुन्धता बलात्
राक्षसा वयमात्मा च त्रयं तुलं निपातितम्

tvayā punar nṛśaṃsena sītāṃ saṃrundhatā balāt
rākṣasā vayam ātmā ca trayaṃ tulaṃ nipātitam

न कामकारः कामं वा तव राक्षसपुंगव
दैवं चेष्टयते सर्वं हतं दैवेन हन्यते

na kāmakāraḥ kāmaṃ vā tava rākṣasapuṃgava
daivaṃ ceṣṭayate sarvaṃ hataṃ daivena hanyate

वानराणां विनाशोऽयं राक्षसानां च ते रणे
तव चैव महाबाहो दैवयोगादुपागतः

vānarāṇāṃ vināśo 'yaṃ rākṣasānāṃ ca te raṇe
tava caiva mahābāho daivayogād upāgataḥ

नैवार्थेन न कामेन विक्रमेण न चाज्ञया
शक्या दैवगतिर्लोके निवर्तयितुमुद्यता

naivārthena na kāmena vikrameṇa na cājñayā
śakyā daivagatir loke nivartayitum udyatā

विलेपुरेवं दीनास्ता राक्षसाधिपयोषितः
कुरर्य इव दुःखार्ता बाष्पपर्याकुलेक्षणाः

vilepur evaṃ dīnās tā rākṣasādhipayoṣitaḥ
kurarya iva duḥkhārtā bāṣpaparyākulekṣaṇāḥ