Uttara Kanda, sarga 18

प्रविष्टायां हुताशं तु वेदवत्यां स रावणः
पुष्पकं तत्समारुह्य परिचक्राम मेदिनीम्

praviṣṭāyāṃ hutāśaṃ tu vedavatyāṃ sa rāvaṇaḥ
puṣpakaṃ tat samāruhya paricakrāma medinīm

ततो मरुत्तं नृपतिं यजन्तं सह दैवतैः
उशीरबीजमासाद्य ददर्श स तु राक्षसः

tato maruttaṃ nṛpatiṃ yajantaṃ saha daivataiḥ
uśīrabījam āsādya dadarśa sa tu rākṣasaḥ

संवर्तो नाम ब्रह्मर्षिर्भ्राता साक्षाद्बृहस्पतेः
याजयामास धर्मज्ञः सर्वैर्ब्रह्मगणैर्वृतः

saṃvarto nāma brahmarṣir bhrātā sākṣād bṛhaspateḥ
yājayām āsa dharmajñaḥ sarvair brahmagaṇair vṛtaḥ

दृष्ट्वा देवास्तु तद्रक्षो वरदानेन दुर्जयम्
तां तां योनिं समापन्नास्तस्य धर्षणभीरवः

dṛṣṭvā devās tu tad rakṣo varadānena durjayam
tāṃ tāṃ yoniṃ samāpannās tasya dharṣaṇabhīravaḥ

इन्द्रो मयूरः संवृत्तो धर्मराजस्तु वायसः
कृकलासो धनाध्यक्षो हंसो वै वरुणोऽभवत्

indro mayūraḥ saṃvṛtto dharmarājas tu vāyasaḥ
kṛkalāso dhanādhyakṣo haṃso vai varuṇo 'bhavat

तं च राजानमासाद्य रावणो राक्षसाधिपः
प्राह युद्धं प्रयच्चेति निर्जितोऽस्मीति वा वद

taṃ ca rājānam āsādya rāvaṇo rākṣasādhipaḥ
prāha yuddhaṃ prayacceti nirjito 'smīti vā vada

ततो मरुत्तो नृपतिः को भवानित्युवाच तम्
अवहासं ततो मुक्त्वा राक्षसो वाक्यमब्रवीत्

tato marutto nṛpatiḥ ko bhavān ity uvāca tam
avahāsaṃ tato muktvā rākṣaso vākyam abravīt

अकुतूहलभावेन प्रीतोऽस्मि तव पार्थिव
धनदस्यानुजं यो मां नावगच्छसि रावणम्

akutūhalabhāvena prīto 'smi tava pārthiva
dhanadasyānujaṃ yo māṃ nāvagacchasi rāvaṇam

त्रिषु लोकेषु कः सोऽस्ति यो न जानाति मे बलम्
भ्रातरं येन निर्जित्य विमानमिदमाहृतम्

triṣu lokeṣu kaḥ so 'sti yo na jānāti me balam
bhrātaraṃ yena nirjitya vimānam idam āhṛtam

ततो मरुत्तो नृपतिस्तं राक्षसमथाब्रवीत्
धन्यः खलु भवान्येन ज्येष्ठो भ्राता रणे जितः

tato marutto nṛpatis taṃ rākṣasam athābravīt
dhanyaḥ khalu bhavān yena jyeṣṭho bhrātā raṇe jitaḥ

नाधर्मसहितं श्लाघ्यं न लोकप्रतिसंहितम्
कर्म दौरात्म्यकं कृत्वा श्लाघसे भ्रातृनिर्जयात्

nādharmasahitaṃ ślāghyaṃ na lokapratisaṃhitam
karma daurātmyakaṃ kṛtvā ślāghase bhrātṛnirjayāt

किं त्वं प्राक्केवलं धर्मं चरित्वा लब्धवान्वरम्
श्रुतपूर्वं हि न मया यादृशं भाषसे स्वयम्

kiṃ tvaṃ prāk kevalaṃ dharmaṃ caritvā labdhavān varam
śrutapūrvaṃ hi na mayā yādṛśaṃ bhāṣase svayam

ततः शरासनं गृह्य सायकांश्च स पार्थिवः
रणाय निर्ययौ क्रुद्धः संवर्तो मार्गमावृणोत्

tataḥ śarāsanaṃ gṛhya sāyakāṃś ca sa pārthivaḥ
raṇāya niryayau kruddhaḥ saṃvarto mārgam āvṛṇot

सोऽब्रवीत्स्नेहसंयुक्तं मरुत्तं तं महानृषिः
श्रोतव्यं यदि मद्वाक्यं संप्रहारो न ते क्षमः

so 'bravīt snehasaṃyuktaṃ maruttaṃ taṃ mahān ṛṣiḥ
śrotavyaṃ yadi madvākyaṃ saṃprahāro na te kṣamaḥ

माहेश्वरमिदं सत्रमसमाप्तं कुलं दहेत्
दीक्षितस्य कुतो युद्धं क्रूरत्वं दीक्षिते कुतः

māheśvaram idaṃ satram asamāptaṃ kulaṃ dahet
dīkṣitasya kuto yuddhaṃ krūratvaṃ dīkṣite kutaḥ

संशयश्च रणे नित्यं राक्षसश्चैष दुर्जयः
स निवृत्तो गुरोर्वाक्यान्मरुत्तः पृथिवीपतिः
विसृज्य सशरं चापं स्वस्थो मखमुखोऽभवत्

saṃśayaś ca raṇe nityaṃ rākṣasaś caiṣa durjayaḥ
sa nivṛtto guror vākyān maruttaḥ pṛthivīpatiḥ
visṛjya saśaraṃ cāpaṃ svastho makhamukho 'bhavat

ततस्तं निर्जितं मत्वा घोषयामास वै शुकः
रावणो जितवांश्चेति हर्षान्नादं च मुक्तवान्

tatas taṃ nirjitaṃ matvā ghoṣayām āsa vai śukaḥ
rāvaṇo jitavāṃś ceti harṣān nādaṃ ca muktavān

तान्भक्षयित्वा तत्रस्थान्महर्षीन्यज्ञमागतान्
वितृप्तो रुधिरैस्तेषां पुनः संप्रययौ महीम्

tān bhakṣayitvā tatrasthān maharṣīn yajñam āgatān
vitṛpto rudhirais teṣāṃ punaḥ saṃprayayau mahīm

रावणे तु गते देवाः सेन्द्राश्चैव दिवौकसः
ततः स्वां योनिमासाद्य तानि सत्त्वान्यथाब्रुवन्

rāvaṇe tu gate devāḥ sendrāś caiva divaukasaḥ
tataḥ svāṃ yonim āsādya tāni sattvāny athābruvan

हर्षात्तदाब्रवीदिन्द्रो मयूरं नीलबर्हिणम्
प्रीतोऽस्मि तव धर्मज्ञ उपकाराद्विहंगम

harṣāt tadābravīd indro mayūraṃ nīlabarhiṇam
prīto 'smi tava dharmajña upakārād vihaṃgama

मम नेत्रसहस्रं यत्तत्ते बर्हे भविष्यति
वर्षमाणे मयि मुदं प्राप्स्यसे प्रीतिलक्षणम्

mama netrasahasraṃ yat tat te barhe bhaviṣyati
varṣamāṇe mayi mudaṃ prāpsyase prītilakṣaṇam

नीलाः किल पुरा बर्हा मयूराणां नराधिप
सुराधिपाद्वरं प्राप्य गताः सर्वे विचित्रताम्

nīlāḥ kila purā barhā mayūrāṇāṃ narādhipa
surādhipād varaṃ prāpya gatāḥ sarve vicitratām

धर्मराजोऽब्रवीद्राम प्राग्वंशे वायसं स्थितम्
पक्षिंस्तवास्मि सुप्रीतः प्रीतस्य च वचः शृणु

dharmarājo 'bravīd rāma prāgvaṃśe vāyasaṃ sthitam
pakṣiṃs tavāsmi suprītaḥ prītasya ca vacaḥ śṛṇu

यथान्ये विविधै रोगैः पीड्यन्ते प्राणिनो मया
ते न ते प्रभविष्यन्ति मयि प्रीते न संशयः

yathānye vividhai rogaiḥ pīḍyante prāṇino mayā
te na te prabhaviṣyanti mayi prīte na saṃśayaḥ

मृत्युतस्ते भयं नास्ति वरान्मम विहंगम
यावत्त्वां न वधिष्यन्ति नरास्तावद्भविष्यसि

mṛtyutas te bhayaṃ nāsti varān mama vihaṃgama
yāvat tvāṃ na vadhiṣyanti narās tāvad bhaviṣyasi

ये च मद्विषयस्थास्तु मानवाः क्षुधयार्दिताः
त्वयि भुक्ते तु तृप्तास्ते भविष्यन्ति सबान्धवाः

ye ca madviṣayasthās tu mānavāḥ kṣudhayārditāḥ
tvayi bhukte tu tṛptās te bhaviṣyanti sabāndhavāḥ

वरुणस्त्वब्रवीद्धंसं गङ्गातोयविचारिणम्
श्रूयतां प्रीतिसंयुक्तं वचः पत्ररथेश्वर

varuṇas tv abravīd dhaṃsaṃ gaṅgātoyavicāriṇam
śrūyatāṃ prītisaṃyuktaṃ vacaḥ patraratheśvara

वर्णो मनोहरः सौम्यश्चन्द्रमण्डलसंनिभः
भविष्यति तवोदग्रः शुक्लफेनसमप्रभः

varṇo manoharaḥ saumyaś candramaṇḍalasaṃnibhaḥ
bhaviṣyati tavodagraḥ śuklaphenasamaprabhaḥ

मच्छरीरं समासाद्य कान्तो नित्यं भविष्यसि
प्राप्स्यसे चातुलां प्रीतिमेतन्मे प्रीतिलक्षणम्

maccharīraṃ samāsādya kānto nityaṃ bhaviṣyasi
prāpsyase cātulāṃ prītim etan me prītilakṣaṇam

हंसानां हि पुरा राम न वर्णः सर्वपाण्डुरः
पक्षा नीलाग्रसंवीताः क्रोडाः शष्पाग्रनिर्मलाः

haṃsānāṃ hi purā rāma na varṇaḥ sarvapāṇḍuraḥ
pakṣā nīlāgrasaṃvītāḥ kroḍāḥ śaṣpāgranirmalāḥ

अथाब्रवीद्वैश्रवणः कृकलासं गिरौ स्थितम्
हैरण्यं संप्रयच्छामि वर्णं प्रीतिस्तवाप्यहम्

athābravīd vaiśravaṇaḥ kṛkalāsaṃ girau sthitam
hairaṇyaṃ saṃprayacchāmi varṇaṃ prītis tavāpy aham

सद्रव्यं च शिरो नित्यं भविष्यति तवाक्षयम्
एष काञ्चनको वर्णो मत्प्रीत्या ते भविष्यति

sadravyaṃ ca śiro nityaṃ bhaviṣyati tavākṣayam
eṣa kāñcanako varṇo matprītyā te bhaviṣyati

एवं दत्त्वा वरांस्तेभ्यस्तस्मिन्यज्ञोत्सवे सुराः
निवृत्ते सह राज्ञा वै पुनः स्वभवनं गताः

evaṃ dattvā varāṃs tebhyas tasmin yajñotsave surāḥ
nivṛtte saha rājñā vai punaḥ svabhavanaṃ gatāḥ