Uttara Kanda, sarga 4

श्रुत्वागस्त्येरितं वाक्यं रामो विस्मयमागतः
पूर्वमासीत्तु लङ्कायां रक्षसामिति संभवः

śrutvāgastyeritaṃ vākyaṃ rāmo vismayam āgataḥ
pūrvam āsīt tu laṅkāyāṃ rakṣasām iti saṃbhavaḥ

ततः शिरः कम्पयित्वा त्रेताग्निसमविग्रहम्
अगस्त्यं तं मुहुर्दृष्ट्वा स्मयमानोऽभ्यभाषत

tataḥ śiraḥ kampayitvā tretāgnisamavigraham
agastyaṃ taṃ muhur dṛṣṭvā smayamāno 'bhyabhāṣata

भगवन्पूर्वमप्येषा लङ्कासीत्पिशिताशिनाम्
इतीदं भवतः श्रुत्वा विस्मयो जनितो मम

bhagavan pūrvam apy eṣā laṅkāsīt piśitāśinām
itīdaṃ bhavataḥ śrutvā vismayo janito mama

पुलस्त्यवंशादुद्भूता राक्षसा इति नः श्रुतम्
इदानीमन्यतश्चापि संभवः कीर्तितस्त्वया

pulastyavaṃśād udbhūtā rākṣasā iti naḥ śrutam
idānīm anyataś cāpi saṃbhavaḥ kīrtitas tvayā

रावणात्कुम्भकर्णाच्च प्रहस्ताद्विकटादपि
रावणस्य च पुत्रेभ्यः किं नु ते बलवत्तराः

rāvaṇāt kumbhakarṇāc ca prahastād vikaṭād api
rāvaṇasya ca putrebhyaḥ kiṃ nu te balavattarāḥ

क एषां पूर्वको ब्रह्मन्किंनामा किंतपोबलः
अपराधं च कं प्राप्य विष्णुना द्राविताः पुरा

ka eṣāṃ pūrvako brahman kiṃnāmā kiṃtapobalaḥ
aparādhaṃ ca kaṃ prāpya viṣṇunā drāvitāḥ purā

एतद्विस्तरतः सर्वं कथयस्व ममानघ
कौतूहलं कृतं मह्यं नुद भानुर्यथा तमः

etad vistarataḥ sarvaṃ kathayasva mamānagha
kautūhalaṃ kṛtaṃ mahyaṃ nuda bhānur yathā tamaḥ

राघवस्य तु तच्छ्रुत्वा संस्कारालंकृतं वचः
ईषद्विस्मयमानस्तमगस्त्यः प्राह राघवम्

rāghavasya tu tac chrutvā saṃskārālaṃkṛtaṃ vacaḥ
īṣadvismayamānas tam agastyaḥ prāha rāghavam

प्रजापतिः पुरा सृष्ट्वा अपः सलिलसंभवः
तासां गोपायने सत्त्वानसृजत्पद्मसंभवः

prajāpatiḥ purā sṛṣṭvā apaḥ salilasaṃbhavaḥ
tāsāṃ gopāyane sattvān asṛjat padmasaṃbhavaḥ

ते सत्त्वाः सत्त्वकर्तारं विनीतवदुपस्थिताः
किं कुर्म इति भाषन्तः क्षुत्पिपासाभयार्दिताः

te sattvāḥ sattvakartāraṃ vinītavad upasthitāḥ
kiṃ kurma iti bhāṣantaḥ kṣutpipāsābhayārditāḥ

प्रजापतिस्तु तान्याह सत्त्वानि प्रहसन्निव
आभाष्य वाचा यत्नेन रक्षध्वमिति मानदः

prajāpatis tu tāny āha sattvāni prahasann iva
ābhāṣya vācā yatnena rakṣadhvam iti mānadaḥ

रक्षाम इति तत्रान्यैर्यक्षामेति तथापरैः
भुङ्क्षिताभुङ्क्षितैरुक्तस्ततस्तानाह भूतकृत्

rakṣāma iti tatrānyair yakṣāmeti tathāparaiḥ
bhuṅkṣitābhuṅkṣitair uktas tatas tān āha bhūtakṛt

रक्षाम इति यैरुक्तं राक्षसास्ते भवन्तु वः
यक्षाम इति यैरुक्तं ते वै यक्षा भवन्तु वः

rakṣāma iti yair uktaṃ rākṣasās te bhavantu vaḥ
yakṣāma iti yair uktaṃ te vai yakṣā bhavantu vaḥ

तत्र हेतिः प्रहेतिश्च भ्रातरौ राक्षसर्षभौ
मधुकैटभसंकाशौ बभूवतुररिंदमौ

tatra hetiḥ prahetiś ca bhrātarau rākṣasarṣabhau
madhukaiṭabhasaṃkāśau babhūvatur ariṃdamau

प्रहेतिर्धार्मिकस्तत्र न दारान्सोऽभिकाङ्क्षति
हेतिर्दारक्रियार्थं तु यत्नं परमथाकरोत्

prahetir dhārmikas tatra na dārān so 'bhikāṅkṣati
hetir dārakriyārthaṃ tu yatnaṃ param athākarot

स कालभगिनीं कन्यां भयां नाम भयावहाम्
उदावहदमेयात्मा स्वयमेव महामतिः

sa kālabhaginīṃ kanyāṃ bhayāṃ nāma bhayāvahām
udāvahad ameyātmā svayam eva mahāmatiḥ

स तस्यां जनयामास हेती राक्षसपुंगवः
पुत्रं पुत्रवतां श्रेष्ठो विद्युत्केश इति श्रुतम्

sa tasyāṃ janayām āsa hetī rākṣasapuṃgavaḥ
putraṃ putravatāṃ śreṣṭho vidyutkeśa iti śrutam

विद्युत्केशो हेतिपुत्रः प्रदीप्ताग्निसमप्रभः
व्यवर्धत महातेजास्तोयमध्य इवाम्बुजम्

vidyutkeśo hetiputraḥ pradīptāgnisamaprabhaḥ
vyavardhata mahātejās toyamadhya ivāmbujam

स यदा यौवनं भद्रमनुप्राप्तो निशाचरः
ततो दारक्रियां तस्य कर्तुं व्यवसितः पिता

sa yadā yauvanaṃ bhadram anuprāpto niśācaraḥ
tato dārakriyāṃ tasya kartuṃ vyavasitaḥ pitā

संध्यादुहितरं सोऽथ संध्यातुल्यां प्रभावतः
वरयामास पुत्रार्थं हेती राक्षसपुंगवः

saṃdhyāduhitaraṃ so 'tha saṃdhyātulyāṃ prabhāvataḥ
varayām āsa putrārthaṃ hetī rākṣasapuṃgavaḥ

अवश्यमेव दातव्या परस्मै सेति संध्यया
चिन्तयित्वा सुता दत्ता विद्युत्केशाय राघव

avaśyam eva dātavyā parasmai seti saṃdhyayā
cintayitvā sutā dattā vidyutkeśāya rāghava

संध्यायास्तनयां लब्ध्वा विद्युत्केशो निशाचरः
रमते स तया सार्धं पौलोम्या मघवानिव

saṃdhyāyās tanayāṃ labdhvā vidyutkeśo niśācaraḥ
ramate sa tayā sārdhaṃ paulomyā maghavān iva

केनचित्त्वथ कालेन राम सालकटंकटा
विद्युत्केशाद्गर्भमाप घनराजिरिवार्णवात्

kena cit tv atha kālena rāma sālakaṭaṃkaṭā
vidyutkeśād garbham āpa ghanarājir ivārṇavāt

ततः सा राक्षसी गर्भं घनगर्भसमप्रभम्
प्रसूता मन्दरं गत्वा गङ्गा गर्भमिवाग्निजम्

tataḥ sā rākṣasī garbhaṃ ghanagarbhasamaprabham
prasūtā mandaraṃ gatvā gaṅgā garbham ivāgnijam

तमुत्सृज्य तु सा गर्भं विद्युत्केशाद्रतार्थिनी
रेमे सा पतिना सार्धं विस्मृत्य सुतमात्मजम्

tam utsṛjya tu sā garbhaṃ vidyutkeśād ratārthinī
reme sā patinā sārdhaṃ vismṛtya sutam ātmajam

तयोत्सृष्टः स तु शिशुः शरदर्कसमद्युतिः
पाणिमास्ये समाधाय रुरोद घनराडिव

tayotsṛṣṭaḥ sa tu śiśuḥ śaradarkasamadyutiḥ
pāṇim āsye samādhāya ruroda ghanarāḍ iva

अथोपरिष्टाद्गच्छन्वै वृषभस्थो हरः प्रभुः
अपश्यदुमया सार्धं रुदन्तं राक्षसात्मजम्

athopariṣṭād gacchan vai vṛṣabhastho haraḥ prabhuḥ
apaśyad umayā sārdhaṃ rudantaṃ rākṣasātmajam

कारुण्यभावात्पार्वत्या भवस्त्रिपुरहा ततः
तं राक्षसात्मजं चक्रे मातुरेव वयःसमम्

kāruṇyabhāvāt pārvatyā bhavas tripurahā tataḥ
taṃ rākṣasātmajaṃ cakre mātur eva vayaḥsamam

अमरं चैव तं कृत्वा महादेवोऽक्षयोऽव्ययः
पुरमाकाशगं प्रादात्पार्वत्याः प्रियकाम्यया

amaraṃ caiva taṃ kṛtvā mahādevo 'kṣayo 'vyayaḥ
puram ākāśagaṃ prādāt pārvatyāḥ priyakāmyayā

उमयापि वरो दत्तो राक्षसीनां नृपात्मज
सद्योपलब्धिर्गर्भस्य प्रसूतिः सद्य एव च
सद्य एव वयःप्राप्तिर्मातुरेव वयः समम्

umayāpi varo datto rākṣasīnāṃ nṛpātmaja
sadyopalabdhir garbhasya prasūtiḥ sadya eva ca
sadya eva vayaḥprāptir mātur eva vayaḥ samam

ततः सुकेशो वरदानगर्वितः; श्रियं प्रभोः प्राप्य हरस्य पार्श्वतः
चचार सर्वत्र महामतिः खगः; खगं पुरं प्राप्य पुरंदरो यथा

tataḥ sukeśo varadānagarvitaḥ; śriyaṃ prabhoḥ prāpya harasya pārśvataḥ
cacāra sarvatra mahāmatiḥ khagaḥ; khagaṃ puraṃ prāpya puraṃdaro yathā