Uttara Kanda, sarga 50
तथा संचोदितः सूतो लक्ष्मणेन महात्मना
तद्वाक्यमृषिणा प्रोक्तं व्याहर्तुमुपचक्रमे
tathā saṃcoditaḥ sūto lakṣmaṇena mahātmanā
tad vākyam ṛṣiṇā proktaṃ vyāhartum upacakrame
पुरा नाम्ना हि दुर्वासा अत्रेः पुत्रो महामुनिः
वसिष्ठस्याश्रमे पुण्ये स वार्षिक्यमुवास ह
purā nāmnā hi durvāsā atreḥ putro mahāmuniḥ
vasiṣṭhasyāśrame puṇye sa vārṣikyam uvāsa ha
तमाश्रमं महातेजाः पिता ते सुमहायशाः
पुरोधसं महात्मानं दिदृक्षुरगमत्स्वयम्
tam āśramaṃ mahātejāḥ pitā te sumahāyaśāḥ
purodhasaṃ mahātmānaṃ didṛkṣur agamat svayam
स दृष्ट्वा सूर्यसंकाशं ज्वलन्तमिव तेजसा
उपविष्टं वसिष्ठस्य सव्ये पार्श्वे महामुनिम्
तौ मुनी तापसश्रेष्ठौ विनीतस्त्वभ्यवादयत्
sa dṛṣṭvā sūryasaṃkāśaṃ jvalantam iva tejasā
upaviṣṭaṃ vasiṣṭhasya savye pārśve mahāmunim
tau munī tāpasaśreṣṭhau vinītas tv abhyavādayat
स ताभ्यां पूजितो राजा स्वागतेनासनेन च
पाद्येन फलमूलैश्च सोऽप्यास्ते मुनिभिः सह
sa tābhyāṃ pūjito rājā svāgatenāsanena ca
pādyena phalamūlaiś ca so 'py āste munibhiḥ saha
तेषां तत्रोपविष्टानां तास्ताः सुमधुराः कथाः
बभूवुः परमर्षीणां मध्यादित्यगतेऽहनि
teṣāṃ tatropaviṣṭānāṃ tās tāḥ sumadhurāḥ kathāḥ
babhūvuḥ paramarṣīṇāṃ madhyādityagate 'hani
ततः कथायां कस्यांचित्प्राञ्जलिः प्रग्रहो नृपः
उवाच तं महात्मानमत्रेः पुत्रं तपोधनम्
tataḥ kathāyāṃ kasyāṃ cit prāñjaliḥ pragraho nṛpaḥ
uvāca taṃ mahātmānam atreḥ putraṃ tapodhanam
भगवन्किंप्रमाणेन मम वंशो भविष्यति
किमायुश्च हि मे रामः पुत्राश्चान्ये किमायुषः
bhagavan kiṃpramāṇena mama vaṃśo bhaviṣyati
kimāyuś ca hi me rāmaḥ putrāś cānye kimāyuṣaḥ
रामस्य च सुता ये स्युस्तेषामायुः कियद्भवेत्
काम्यया भगवन्ब्रूहि वंशस्यास्य गतिं मम
rāmasya ca sutā ye syus teṣām āyuḥ kiyad bhavet
kāmyayā bhagavan brūhi vaṃśasyāsya gatiṃ mama
तच्छ्रुत्वा व्याहृतं वाक्यं राज्ञो दशरथस्य तु
दुर्वासाः सुमहातेजा व्याहर्तुमुपचक्रमे
tac chrutvā vyāhṛtaṃ vākyaṃ rājño daśarathasya tu
durvāsāḥ sumahātejā vyāhartum upacakrame
शृणु राजन्पुरावृत्तं तदा देवासुरे युधि ।दैत्याः सुरैर्भर्त्स्यमाना भृगुपत्नीं समाश्रिताः
śṛṇu rājanpurāvṛttaṃ tadā devāsure yudhi |daityāḥ surairbhartsyamānā bhṛgupatnīṃ samāśritāḥ
तया परिगृहीतांस्तान्दृष्ट्वा क्रुद्धः सुरेश्वरः ।चक्रेण शितधारेण भृगुपत्न्याः शिरो ऽहरत्
tayā parigṛhītāṃstāndṛṣṭvā kruddhaḥ sureśvaraḥ |cakreṇa śitadhāreṇa bhṛgupatnyāḥ śiro 'harat
ततस्तां निहतां दृष्ट्वा पत्नीं भृगुकुलोद्वहः ।शशाप सहसा क्रुद्धो विष्णुं रिपुकुलार्दनम्
tatastāṃ nihatāṃ dṛṣṭvā patnīṃ bhṛgukulodvahaḥ |śaśāpa sahasā kruddho viṣṇuṃ ripukulārdanam
यस्मादवध्यां मे पत्नीमवधीः क्रोधमूर्च्छितः ।तस्मात्त्वं मानुषे लोके जनिष्यसि जनार्दन
yasmādavadhyāṃ me patnīmavadhīḥ krodhamūrcchitaḥ |tasmāttvaṃ mānuṣe loke janiṣyasi janārdana
अर्चयामास तं देवं भृगुः शापेन पीडितः ।तपसाराधितो देवो ह्यब्रवीद्भक्तवत्सलः ।लोकानां संहितार्थं तु तं शापं ग्राह्यमुक्तवान्
arcayāmāsa taṃ devaṃ bhṛguḥ śāpena pīḍitaḥ |tapasārādhito devo hyabravīdbhaktavatsalaḥ |lokānāṃ saṃhitārthaṃ tu taṃ śāpaṃ grāhyamuktavān
इति शप्तो महातेजा भृगुणा पूर्वजन्मनि ।इहागतो हि पुत्रत्वं तव पार्थिवसत्तम
iti śapto mahātejā bhṛguṇā pūrvajanmani |ihāgato hi putratvaṃ tava pārthivasattama
राम इत्यभिविख्यातस्त्रिषु लोकेषु मानद ।तत्फलं प्राप्स्यते चापि भृगुशापकृतं महत्
rāma ityabhivikhyātastriṣu lokeṣu mānada |tatphalaṃ prāpsyate cāpi bhṛguśāpakṛtaṃ mahat
अयोध्यायाः पती रामो दीर्घकालं भविष्यति
सुखिनश्च समृद्धाश्च भविष्यन्त्यस्य चानुजाः
ayodhyāyāḥ patī rāmo dīrghakālaṃ bhaviṣyati
sukhinaś ca samṛddhāś ca bhaviṣyanty asya cānujāḥ
कस्मिंश्चित्करणे त्वां च मैथिलीं च यशस्विनीम्
संत्यजिष्यति धर्मात्मा कालेन महता किल
kasmiṃś cit karaṇe tvāṃ ca maithilīṃ ca yaśasvinīm
saṃtyajiṣyati dharmātmā kālena mahatā kila
दशवर्षसहस्रणि दशवर्षशतानि च
रामो राज्यमुपासित्वा ब्रह्मलोकं गमिष्यति
daśavarṣasahasraṇi daśavarṣaśatāni ca
rāmo rājyam upāsitvā brahmalokaṃ gamiṣyati
समृद्धैर्हयमेधैश्च इष्ट्वा परपुरंजयः
राजवंशांश्च काकुत्स्थो बहून्संस्थापयिष्यति
samṛddhair hayamedhaiś ca iṣṭvā parapuraṃjayaḥ
rājavaṃśāṃś ca kākutstho bahūn saṃsthāpayiṣyati
द्वौ पुत्रौ तु भविष्येते सीतायां राघवस्य तु ।अन्यत्र न त्वयोध्यायां सत्यमेतन्नसंशयः
dvau putrau tu bhaviṣyete sītāyāṃ rāghavasya tu |anyatra na tvayodhyāyāṃ satyametannasaṃśayaḥ
स सर्वमखिलं राज्ञो वंशस्यास्य गतागतम्
आख्याय सुमहातेजास्तूष्णीमासीन्महाद्युतिः
sa sarvam akhilaṃ rājño vaṃśasyāsya gatāgatam
ākhyāya sumahātejās tūṣṇīm āsīn mahādyutiḥ
तूष्णींभूते मुनौ तस्मिन्राजा दशरथस्तदा
अभिवाद्य महात्मानौ पुनरायात्पुरोत्तमम्
tūṣṇīṃbhūte munau tasmin rājā daśarathas tadā
abhivādya mahātmānau punar āyāt purottamam
एतद्वचो मया तत्र मुनिना व्याहृतं पुरा
श्रुतं हृदि च निक्षिप्तं नान्यथा तद्भविष्यति
etad vaco mayā tatra muninā vyāhṛtaṃ purā
śrutaṃ hṛdi ca nikṣiptaṃ nānyathā tad bhaviṣyati
एवं गते न संतापं गन्तुमर्हसि राघव
सीतार्थे राघवार्थे वा दृढो भव नरोत्तम
evaṃ gate na saṃtāpaṃ gantum arhasi rāghava
sītārthe rāghavārthe vā dṛḍho bhava narottama
तच्छ्रुत्वा व्याहृतं वाक्यं सूतस्य परमाद्भुतम्
प्रहर्षमतुलं लेभे साधु साध्विति चाब्रवीत्
tac chrutvā vyāhṛtaṃ vākyaṃ sūtasya paramādbhutam
praharṣam atulaṃ lebhe sādhu sādhv iti cābravīt
तयोः संवदतोरेवं सूतलक्ष्मणयोः पथि
अस्तमर्को गतो वासं गोमत्यां तावथोषतुः
tayoḥ saṃvadator evaṃ sūtalakṣmaṇayoḥ pathi
astam arko gato vāsaṃ gomatyāṃ tāv athoṣatuḥ