Uttara Kanda, sarga 64

प्रस्थाप्य तु स शत्रुघ्नं भ्रातृभ्यां सह राघवः
प्रमुमोद सुखी राज्यं धर्मेण परिपालयन्

prasthāpya tu sa śatrughnaṃ bhrātṛbhyāṃ saha rāghavaḥ
pramumoda sukhī rājyaṃ dharmeṇa paripālayan

ततः कतिपयाहःसु वृद्धो जानपदो द्विजः
शवं बालमुपादाय राजद्वारमुपागमत्

tataḥ katipayāhaḥsu vṛddho jānapado dvijaḥ
śavaṃ bālam upādāya rājadvāram upāgamat

रुदन्बहुविधा वाचः स्नेहाक्षरसमन्विताः
असकृत्पुत्र पुत्रेति वाक्यमेतदुवाच ह

rudan bahuvidhā vācaḥ snehākṣarasamanvitāḥ
asakṛtputra putreti vākyam etad uvāca ha

किं नु मे दुष्कृतं कर्म पूर्वं देहान्तरे कृतम्
यदहं पुत्रमेकं त्वां पश्यामि निधनं गतम्

kiṃ nu me duṣkṛtaṃ karma pūrvaṃ dehāntare kṛtam
yad ahaṃ putram ekaṃ tvāṃ paśyāmi nidhanaṃ gatam

अप्राप्तयौवनं बालं पञ्चवर्षसमन्वितम्
अकाले कालमापन्नं दुःखाय मम पुत्रक

aprāptayauvanaṃ bālaṃ pañcavarṣasamanvitam
akāle kālam āpannaṃ duḥkhāya mama putraka

अल्पैरहोभिर्निधनं गमिष्यामि न संशयः
अहं च जननी चैव तव शोकेन पुत्रक

alpair ahobhir nidhanaṃ gamiṣyāmi na saṃśayaḥ
ahaṃ ca jananī caiva tava śokena putraka

न स्मराम्यनृतं ह्युक्तं न च हिंसां स्मराम्यहम्
केन मे दुष्कृतेनाद्य बाल एव ममात्मजः
अकृत्वा पितृकार्याणि नीतो वैवस्वतक्षयम्

na smarāmy anṛtaṃ hy uktaṃ na ca hiṃsāṃ smarāmy aham
kena me duṣkṛtenādya bāla eva mamātmajaḥ
akṛtvā pitṛkāryāṇi nīto vaivasvatakṣayam

नेदृशं दृष्टपूर्वं मे श्रुतं वा घोरदर्शनम्
मृत्युरप्राप्तकालानां रामस्य विषये यथा

nedṛśaṃ dṛṣṭapūrvaṃ me śrutaṃ vā ghoradarśanam
mṛtyur aprāptakālānāṃ rāmasya viṣaye yathā

रामस्य दुष्कृतं किंचिन्महदस्ति न संशयः
त्वं राजञ्जीवयस्वैनं बालं मृत्युवशं गतम्

rāmasya duṣkṛtaṃ kiṃ cin mahad asti na saṃśayaḥ
tvaṃ rājañ jīvayasvainaṃ bālaṃ mṛtyuvaśaṃ gatam

भ्रातृभिः सहितो राजन्दीर्घमायुरवाप्नुहि
उषिताः स्म सुखं राज्ये तवास्मिन्सुमहाबल

bhrātṛbhiḥ sahito rājan dīrgham āyur avāpnuhi
uṣitāḥ sma sukhaṃ rājye tavāsmin sumahābala

संप्रत्यनाथो विषय इक्ष्वाकूणां महात्मनाम्
रामं नाथमिहासाद्य बालान्तकरणं नृपम्

saṃpraty anātho viṣaya ikṣvākūṇāṃ mahātmanām
rāmaṃ nātham ihāsādya bālāntakaraṇaṃ nṛpam

राजदोषैर्विपद्यन्ते प्रजा ह्यविधिपालिताः
असद्वृत्ते तु नृपतावकाले म्रियते जनः

rājadoṣair vipadyante prajā hy avidhipālitāḥ
asadvṛtte tu nṛpatāv akāle mriyate janaḥ

यदा पुरेष्वयुक्तानि जना जनपदेषु च
कुर्वते न च रक्षास्ति तदाकालकृतं भयम्

yadā pureṣv ayuktāni janā janapadeṣu ca
kurvate na ca rakṣāsti tadākālakṛtaṃ bhayam

सुव्यक्तं राजदोषोऽयं भविष्यति न संशयः
पुरे जनपदे वापि तदा बालवधो ह्ययम्

suvyaktaṃ rājadoṣo 'yaṃ bhaviṣyati na saṃśayaḥ
pure janapade vāpi tadā bālavadho hy ayam

एवं बहुविधैर्वाक्यैर्निन्दयानो मुहुर्मुहुः
राजानं दुःखसंतप्तः सुतं तमुपगूहति

evaṃ bahuvidhair vākyair nindayāno muhur muhuḥ
rājānaṃ duḥkhasaṃtaptaḥ sutaṃ tam upagūhati