Uttara Kanda, sarga 66

Uttarakāṇḍa · 17 Critical Edition verses

नारदस्य तु तद्वाक्यं श्रुत्वामृतमयं यथा
प्रहर्षमतुलं लेभे लक्ष्मणं चेदमब्रवीत्

nāradasya tu tad vākyaṃ śrutvāmṛtamayaṃ yathā
praharṣam atulaṃ lebhe lakṣmaṇaṃ cedam abravīt

गच्छ सौम्य द्विजश्रेष्ठं समाश्वासय लक्ष्मण
बालस्य च शरीरं तत्तैलद्रोण्यां निधापय

gaccha saumya dvijaśreṣṭhaṃ samāśvāsaya lakṣmaṇa
bālasya ca śarīraṃ tat tailadroṇyāṃ nidhāpaya

गन्धैश्च परमोदारैस्तैलैश्च सुसुगन्धिभिः
यथा न क्षीयते बालस्तथा सौम्य विधीयताम्

gandhaiś ca paramodārais tailaiś ca susugandhibhiḥ
yathā na kṣīyate bālas tathā saumya vidhīyatām

यथा शरीरे बालस्य गुप्तस्याक्लिष्टकर्मणः
विपत्तिः परिभेदो वा भवेन्न च तथा कुरु

yathā śarīre bālasya guptasyākliṣṭakarmaṇaḥ
vipattiḥ paribhedo vā bhaven na ca tathā kuru

तथा संदिश्य काकुत्स्थो लक्ष्मणं शुभलक्षणम्
मनसा पुष्पकं दध्यावागच्छेति महायशाः

tathā saṃdiśya kākutstho lakṣmaṇaṃ śubhalakṣaṇam
manasā puṣpakaṃ dadhyāv āgaccheti mahāyaśāḥ

इङ्गितं स तु विज्ञाय पुष्पको हेमभूषितः
आजगाम मुहूर्तेन समीपं राघवस्य वै

iṅgitaṃ sa tu vijñāya puṣpako hemabhūṣitaḥ
ājagāma muhūrtena samīpaṃ rāghavasya vai

सोऽब्रवीत्प्रणतो भूत्वा अयमस्मि नराधिप
वश्यस्तव महाबाहो किंकरः समुपस्थितः

so 'bravīt praṇato bhūtvā ayam asmi narādhipa
vaśyas tava mahābāho kiṃkaraḥ samupasthitaḥ

भाषितं रुचिरं श्रुत्वा पुष्पकस्य नराधिपः
अभिवाद्य महर्षीस्तान्विमानं सोऽध्यरोहत

bhāṣitaṃ ruciraṃ śrutvā puṣpakasya narādhipaḥ
abhivādya maharṣīs tān vimānaṃ so 'dhyarohata

धनुर्गृहीत्वा तूणीं च खड्गं च रुचिरप्रभम्
निक्षिप्य नगरे वीरौ सौमित्रिभरतावुभौ

dhanur gṛhītvā tūṇīṃ ca khaḍgaṃ ca ruciraprabham
nikṣipya nagare vīrau saumitribharatāv ubhau

प्रायात्प्रतीचीं स मरून्विचिन्वंश्च समन्ततः
उत्तरामगमच्छ्रीमान्दिशं हिमवदावृतम्

prāyāt pratīcīṃ sa marūn vicinvaṃś ca samantataḥ
uttarām agamac chrīmān diśaṃ himavadāvṛtam

अपश्यमानस्तत्रापि स्वल्पमप्यथ दुष्कृतम्
पूर्वामपि दिशं सर्वामथापश्यन्नराधिपः

apaśyamānas tatrāpi svalpam apy atha duṣkṛtam
pūrvām api diśaṃ sarvām athāpaśyan narādhipaḥ

दक्षिणां दिशमाक्रामत्ततो राजर्षिनन्दनः
शैवलस्योत्तरे पार्श्वे ददर्श सुमहत्सरः

dakṣiṇāṃ diśam ākrāmat tato rājarṣinandanaḥ
śaivalasyottare pārśve dadarśa sumahat saraḥ

तस्मिन्सरसि तप्यन्तं तापसं सुमहत्तपः
ददर्श राघवः श्रीमाँल्लम्बमानमधोमुखम्

tasmin sarasi tapyantaṃ tāpasaṃ sumahat tapaḥ
dadarśa rāghavaḥ śrīmām̐l lambamānam adhomukham

अथैनं समुपागम्य तप्यन्तं तप उत्तमम्
उवाच राघवो वाक्यं धन्यस्त्वमसि सुव्रत

athainaṃ samupāgamya tapyantaṃ tapa uttamam
uvāca rāghavo vākyaṃ dhanyas tvam asi suvrata

कस्यां योन्यां तपोवृद्ध वर्तसे दृढविक्रम
कौतूहलात्त्वां पृच्छामि रामो दाशरथिर्ह्यहम्

kasyāṃ yonyāṃ tapovṛddha vartase dṛḍhavikrama
kautūhalāt tvāṃ pṛcchāmi rāmo dāśarathir hy aham

मनीषितस्ते को न्वर्थः स्वर्गलाभो वराश्रयः
यमश्रित्य तपस्तप्तं श्रोतुमिच्छामि तापस

manīṣitas te ko nv arthaḥ svargalābho varāśrayaḥ
yam aśritya tapas taptaṃ śrotum icchāmi tāpasa

ब्राह्मणो वासि भद्रं ते क्षत्रियो वासि दुर्जयः
वैश्यो वा यदि वा शूद्रः सत्यमेतद्ब्रवीहि मे

brāhmaṇo vāsi bhadraṃ te kṣatriyo vāsi durjayaḥ
vaiśyo vā yadi vā śūdraḥ satyam etad bravīhi me