Uttara Kanda, sarga 69

भुक्त्वा तु भाषितं वाक्यं मम राम शुभाक्षरम्
प्राञ्जलिः प्रत्युवाचेदं स स्वर्गी रघुनन्दन

bhuktvā tu bhāṣitaṃ vākyaṃ mama rāma śubhākṣaram
prāñjaliḥ pratyuvācedaṃ sa svargī raghunandana

शृणु ब्रह्मन्यथावृत्तं ममैतत्सुखदुःखयोः
दुरतिक्रमणीयं हि यथा पृच्छसि मां द्विज

śṛṇu brahman yathāvṛttaṃ mamaitat sukhaduḥkhayoḥ
duratikramaṇīyaṃ hi yathā pṛcchasi māṃ dvija

पुरा वैदर्भको राजा पिता मम महायशाः
सुदेव इति विख्यातस्त्रिषु लोकेषु वीर्यवान्

purā vaidarbhako rājā pitā mama mahāyaśāḥ
sudeva iti vikhyātas triṣu lokeṣu vīryavān

तस्य पुत्रद्वयं ब्रह्मन्द्वाभ्यां स्त्रीभ्यामजायत
अहं श्वेत इति ख्यातो यवीयान्सुरथोऽभवत्

tasya putradvayaṃ brahman dvābhyāṃ strībhyām ajāyata
ahaṃ śveta iti khyāto yavīyān suratho 'bhavat

ततः पितरि स्वर्याते पौरा मामभ्यषेचयन्
तत्राहं कृतवान्राज्यं धर्मेण सुसमाहितः

tataḥ pitari svaryāte paurā mām abhyaṣecayan
tatrāhaṃ kṛtavān rājyaṃ dharmeṇa susamāhitaḥ

एवं वर्षसहस्राणि समतीतानि सुव्रत
राज्यं कारयतो ब्रह्मन्प्रजा धर्मेण रक्षतः

evaṃ varṣasahasrāṇi samatītāni suvrata
rājyaṃ kārayato brahman prajā dharmeṇa rakṣataḥ

सोऽहं निमित्ते कस्मिंश्चिद्विज्ञातायुर्द्विजोत्तम
कालधर्मं हृदि न्यस्य ततो वनमुपागमम्

so 'haṃ nimitte kasmiṃś cid vijñātāyur dvijottama
kāladharmaṃ hṛdi nyasya tato vanam upāgamam

सोऽहं वनमिदं दुर्गं मृगपक्षिविवर्जितम्
तपश्चर्तुं प्रविष्टोऽस्मि समीपे सरसः शुभे

so 'haṃ vanam idaṃ durgaṃ mṛgapakṣivivarjitam
tapaś cartuṃ praviṣṭo 'smi samīpe sarasaḥ śubhe

भ्रातरं सुरथं राज्ये अभिषिच्य नराधिपम्
इदं सरः समासाद्य तपस्तप्तं मया चिरम्

bhrātaraṃ surathaṃ rājye abhiṣicya narādhipam
idaṃ saraḥ samāsādya tapas taptaṃ mayā ciram

सोऽहं वर्षसहस्राणि तपस्त्रीणि महामुने
तप्त्वा सुदुष्करं प्राप्तो ब्रह्मलोकमनुत्तमम्

so 'haṃ varṣasahasrāṇi tapas trīṇi mahāmune
taptvā suduṣkaraṃ prāpto brahmalokam anuttamam

ततो मां स्वर्गसंस्थं वै क्षुत्पिपासे द्विजोत्तम
बाधेते परमोदार ततोऽहं व्यथितेन्द्रियः

tato māṃ svargasaṃsthaṃ vai kṣutpipāse dvijottama
bādhete paramodāra tato 'haṃ vyathitendriyaḥ

गत्वा त्रिभुवणश्रेष्ठं पितामहमुवाच ह
भगवन्ब्रह्मलोकोऽयं क्षुत्पिपासाविवर्जितः

gatvā tribhuvaṇaśreṣṭhaṃ pitāmaham uvāca ha
bhagavan brahmaloko 'yaṃ kṣutpipāsāvivarjitaḥ

कस्येयं कर्मणः प्राप्तिः क्षुत्पिपासावशोऽस्मि यत्
आहारः कश्च मे देव तन्मे ब्रूहि पितामह

kasyeyaṃ karmaṇaḥ prāptiḥ kṣutpipāsāvaśo 'smi yat
āhāraḥ kaś ca me deva tan me brūhi pitāmaha

पितामहस्तु मामाह तवाहारः सुदेवज
स्वादूनि स्वानि मांसानि तानि भक्षय नित्यशः

pitāmahas tu mām āha tavāhāraḥ sudevaja
svādūni svāni māṃsāni tāni bhakṣaya nityaśaḥ

स्वशरीरं त्वया पुष्टं कुर्वता तप उत्तमम्
अनुप्तं रोहते श्वेत न कदाचिन्महामते

svaśarīraṃ tvayā puṣṭaṃ kurvatā tapa uttamam
anuptaṃ rohate śveta na kadā cin mahāmate

दत्तं न तेऽस्ति सूक्ष्मोऽपि वने सत्त्वनिषेविते
तेन स्वर्गगतो वत्स बाध्यसे क्षुत्पिपासया

dattaṃ na te 'sti sūkṣmo 'pi vane sattvaniṣevite
tena svargagato vatsa bādhyase kṣutpipāsayā

स त्वं सुपुष्टमाहारैः स्वशरीरमनुत्तमम्
भक्षयस्वामृतरसं सा ते तृप्तिर्भविष्यति

sa tvaṃ supuṣṭam āhāraiḥ svaśarīram anuttamam
bhakṣayasvāmṛtarasaṃ sā te tṛptir bhaviṣyati

यदा तु तद्वनं श्वेत अगस्त्यः सुमहानृषिः
आक्रमिष्यति दुर्धर्षस्तदा कृच्छाद्विमोक्ष्यसे

yadā tu tad vanaṃ śveta agastyaḥ sumahān ṛṣiḥ
ākramiṣyati durdharṣas tadā kṛcchād vimokṣyase

स हि तारयितुं सौम्य शक्तः सुरगणानपि
किं पुनस्त्वां महाबाहो क्षुत्पिपासावशं गतम्

sa hi tārayituṃ saumya śaktaḥ suragaṇān api
kiṃ punas tvāṃ mahābāho kṣutpipāsāvaśaṃ gatam

सोऽहं भगवतः श्रुत्वा देवदेवस्य निश्चयम्
आहारं गर्हितं कुर्मि स्वशरीरं द्विजोत्तम

so 'haṃ bhagavataḥ śrutvā devadevasya niścayam
āhāraṃ garhitaṃ kurmi svaśarīraṃ dvijottama

बहून्वर्षगणान्ब्रह्मन्भुज्यमानमिदं मया
क्षयं नाभ्येति ब्रह्मर्षे तृप्तिश्चापि ममोत्तमा

bahūn varṣagaṇān brahman bhujyamānam idaṃ mayā
kṣayaṃ nābhyeti brahmarṣe tṛptiś cāpi mamottamā

तस्य मे कृच्छ्रभूतस्य कृच्छ्रादस्माद्विमोक्षय
अन्येषामगतिर्ह्यत्र कुम्भयोनिमृते द्विजम्

tasya me kṛcchrabhūtasya kṛcchrād asmād vimokṣaya
anyeṣām agatir hy atra kumbhayonim ṛte dvijam

इदमाभरणं सौम्य तारणार्थं द्विजोत्तम
प्रतिगृह्णीष्व ब्रह्मर्षे प्रसादं कर्तुमर्हसि

idam ābharaṇaṃ saumya tāraṇārthaṃ dvijottama
pratigṛhṇīṣva brahmarṣe prasādaṃ kartum arhasi

तस्याहं स्वर्गिणो वाक्यं श्रुत्वा दुःखसमन्वितम्
तारणायोपजग्राह तदाभरणमुत्तमम्

tasyāhaṃ svargiṇo vākyaṃ śrutvā duḥkhasamanvitam
tāraṇāyopajagrāha tad ābharaṇam uttamam

मया प्रतिगृहीते तु तस्मिन्नाभरणे शुभे
मानुषः पूर्वको देहो राजर्षेः स ननाश ह

mayā pratigṛhīte tu tasminn ābharaṇe śubhe
mānuṣaḥ pūrvako deho rājarṣeḥ sa nanāśa ha

प्रनष्टे तु शरीरेऽसौ राजर्षिः परया मुदा
तृप्तः प्रमुदितो राजा जगाम त्रिदिवं पुनः

pranaṣṭe tu śarīre 'sau rājarṣiḥ parayā mudā
tṛptaḥ pramudito rājā jagāma tridivaṃ punaḥ

तेनेदं शक्रतुल्येन दिव्यमाभरणं मम
तस्मिन्निमित्ते काकुत्स्थ दत्तमद्भुतदर्शनम्

tenedaṃ śakratulyena divyam ābharaṇaṃ mama
tasmin nimitte kākutstha dattam adbhutadarśanam