Uttara Kanda, sarga 7

नारायणगिरिं ते तु गर्जन्तो राक्षसाम्बुदाः
अवर्षन्निषुवर्षेण वर्षेणाद्रिमिवाम्बुदाः

nārāyaṇagiriṃ te tu garjanto rākṣasāmbudāḥ
avarṣann iṣuvarṣeṇa varṣeṇādrim ivāmbudāḥ

श्यामावदातस्तैर्विष्णुर्नीलैर्नक्तंचरोत्तमैः
वृतोऽञ्जनगिरीवासीद्वर्षमाणैः पयोधरैः

śyāmāvadātas tair viṣṇur nīlair naktaṃcarottamaiḥ
vṛto 'ñjanagirīvāsīd varṣamāṇaiḥ payodharaiḥ

शलभा इव केदारं मशका इव पर्वतम्
यथामृतघटं जीवा मकरा इव चार्णवम्

śalabhā iva kedāraṃ maśakā iva parvatam
yathāmṛtaghaṭaṃ jīvā makarā iva cārṇavam

तथा रक्षोधनुर्मुक्ता वज्रानिलमनोजवाः
हरिं विशन्ति स्म शरा लोकास्तमिव पर्यये

tathā rakṣodhanur muktā vajrānilamanojavāḥ
hariṃ viśanti sma śarā lokāstam iva paryaye

स्यन्दनैः स्यन्दनगता गजैश्च गजधूर्गताः
अश्वारोहाः सदश्वैश्च पादाताश्चाम्बरे चराः

syandanaiḥ syandanagatā gajaiś ca gajadhūr gatāḥ
aśvārohāḥ sadaśvaiś ca pādātāś cāmbare carāḥ

राक्षसेन्द्रा गिरिनिभाः शरशक्त्यृष्टितोमरैः
निरुच्छ्वासं हरिं चक्रुः प्राणायाम इव द्विजम्

rākṣasendrā girinibhāḥ śaraśaktyṛṣṭitomaraiḥ
nirucchvāsaṃ hariṃ cakruḥ prāṇāyāma iva dvijam

निशाचरैस्तुद्यमानो मीनैरिव महातिमिः
शार्ङ्गमायम्य गात्राणि राक्षसानां महाहवे

niśācarais tudyamāno mīnair iva mahātimiḥ
śārṅgam āyamya gātrāṇi rākṣasānāṃ mahāhave

शरैः पूर्णायतोत्सृष्टैर्वज्रवक्त्रैर्मनोजवैः
चिच्छेद तिलशो विष्णुः शतशोऽथ सहस्रशः

śaraiḥ pūrṇāyatotsṛṣṭair vajravaktrair manojavaiḥ
ciccheda tilaśo viṣṇuḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ

विद्राव्य शरवर्षं तं वर्षं वायुरिवोत्थितम्
पाञ्चजन्यं महाशङ्खं प्रदध्मौ पुरुषोत्तमः

vidrāvya śaravarṣaṃ taṃ varṣaṃ vāyur ivotthitam
pāñcajanyaṃ mahāśaṅkhaṃ pradadhmau puruṣottamaḥ

सोऽम्बुजो हरिणा ध्मातः सर्वप्राणेन शङ्खराट्
ररास भीमनिह्रादो युगान्ते जलदो यथा

so 'mbujo hariṇā dhmātaḥ sarvaprāṇena śaṅkharāṭ
rarāsa bhīmanihrādo yugānte jalado yathā

शङ्खराजरवः सोऽथ त्रासयामास राक्षसान्
मृगराज इवारण्ये समदानिव कुञ्जरान्

śaṅkharājaravaḥ so 'tha trāsayām āsa rākṣasān
mṛgarāja ivāraṇye samadān iva kuñjarān

न शेकुरश्वाः संस्थातुं विमदाः कुञ्जराभवन्
स्यन्दनेभ्यश्च्युता योधाः शङ्खरावितदुर्बलाः

na śekur aśvāḥ saṃsthātuṃ vimadāḥ kuñjarābhavan
syandanebhyaś cyutā yodhāḥ śaṅkharāvitadurbalāḥ

शार्ङ्गचापविनिर्मुक्ता वज्रतुल्याननाः शराः
विदार्य तानि रक्षांसि सुपुङ्खा विविशुः क्षितिम्

śārṅgacāpavinirmuktā vajratulyānanāḥ śarāḥ
vidārya tāni rakṣāṃsi supuṅkhā viviśuḥ kṣitim

भिद्यमानाः शरैश्चान्ये नारायणधनुश्च्युतैः
निपेतू राक्षसा भीमाः शैला वज्रहता इव

bhidyamānāḥ śaraiś cānye nārāyaṇadhanuścyutaiḥ
nipetū rākṣasā bhīmāḥ śailā vajrahatā iva

व्रणैर्व्रणकरारीणामधोक्षजशरोद्भवैः
असृक्क्षरन्ति धाराभिः स्वर्णधारामिवाचलाः

vraṇair vraṇakarārīṇām adhokṣajaśarodbhavaiḥ
asṛk kṣaranti dhārābhiḥ svarṇadhārām ivācalāḥ

शङ्खराजरवश्चापि शार्ङ्गचापरवस्तथा
राक्षसानां रवांश्चापि ग्रसते वैष्णवो रवः

śaṅkharājaravaś cāpi śārṅgacāparavas tathā
rākṣasānāṃ ravāṃś cāpi grasate vaiṣṇavo ravaḥ

सूर्यादिव करा घोरा ऊर्मयः सागरादिव
पर्वतादिव नागेन्द्रा वार्योघा इव चाम्बुदात्

sūryād iva karā ghorā ūrmayaḥ sāgarād iva
parvatād iva nāgendrā vāryoghā iva cāmbudāt

तथा बाणा विनिर्मुक्ताः शार्ङ्गान्नरायणेरिताः
निर्धावन्तीषवस्तूर्णं शतशोऽथ सहस्रशः

tathā bāṇā vinirmuktāḥ śārṅgān narāyaṇeritāḥ
nirdhāvantīṣavas tūrṇaṃ śataśo 'tha sahasraśaḥ

शरभेण यथा सिंहाः सिंहेन द्विरदा यथा
द्विरदेन यथा व्याघ्रा व्याघ्रेण द्वीपिनो यथा

śarabheṇa yathā siṃhāḥ siṃhena dviradā yathā
dviradena yathā vyāghrā vyāghreṇa dvīpino yathā

द्वीपिना च यथा श्वानः शुना मार्जारका यथा
मार्जारेण यथा सर्पाः सर्पेण च यथाखवः

dvīpinā ca yathā śvānaḥ śunā mārjārakā yathā
mārjāreṇa yathā sarpāḥ sarpeṇa ca yathākhavaḥ

तथा ते राक्षसा युद्धे विष्णुना प्रभविष्णुना
द्रवन्ति द्राविताश्चैव शायिताश्च महीतले

tathā te rākṣasā yuddhe viṣṇunā prabhaviṣṇunā
dravanti drāvitāś caiva śāyitāś ca mahītale

राक्षसानां सहस्राणि निहत्य मधुसूदनः
वारिजं नादयामास तोयदं सुरराडिव

rākṣasānāṃ sahasrāṇi nihatya madhusūdanaḥ
vārijaṃ nādayām āsa toyadaṃ surarāḍ iva

नारायणशरग्रस्तं शङ्खनादसुविह्वलम्
ययौ लङ्कामभिमुखं प्रभग्नं राक्षसं बलम्

nārāyaṇaśaragrastaṃ śaṅkhanādasuvihvalam
yayau laṅkām abhimukhaṃ prabhagnaṃ rākṣasaṃ balam

प्रभग्ने राक्षसबले नारायणशराहते
सुमाली शरवर्षेण आववार रणे हरिम्

prabhagne rākṣasabale nārāyaṇaśarāhate
sumālī śaravarṣeṇa āvavāra raṇe harim

उत्क्षिप्य हेमाभरणं करं करमिव द्विपः
ररास राक्षसो हर्षात्सतडित्तोयदो यथा

utkṣipya hemābharaṇaṃ karaṃ karam iva dvipaḥ
rarāsa rākṣaso harṣāt sataḍit toyado yathā

सुमालेर्नर्दतस्तस्य शिरो ज्वलितकुण्डलम्
चिच्छेद यन्तुरश्वाश्च भ्रान्तास्तस्य तु रक्षसः

sumāler nardatas tasya śiro jvalitakuṇḍalam
ciccheda yantur aśvāś ca bhrāntās tasya tu rakṣasaḥ

तैरश्वैर्भ्राम्यते भ्रान्तैः सुमाली राक्षसेश्वरः
इन्द्रियाश्वैर्यथा भ्रान्तैर्धृतिहीनो यथा नरः

tair aśvair bhrāmyate bhrāntaiḥ sumālī rākṣaseśvaraḥ
indriyāśvair yathā bhrāntair dhṛtihīno yathā naraḥ

माली चाभ्यद्रवद्युद्धे प्रगृह्य सशरं धनुः
मालेर्धनुश्च्युता बाणाः कार्तस्वरविभूषिताः
विविशुर्हरिमासाद्य क्रौञ्चं पत्ररथा इव

mālī cābhyadravad yuddhe pragṛhya saśaraṃ dhanuḥ
māler dhanuścyutā bāṇāḥ kārtasvaravibhūṣitāḥ
viviśur harim āsādya krauñcaṃ patrarathā iva

अर्द्यमानः शरैः सोऽथ मालिमुक्तैः सहस्रशः
चुक्षुभे न रणे विष्णुर्जितेन्द्रिय इवाधिभिः

ardyamānaḥ śaraiḥ so 'tha mālimuktaiḥ sahasraśaḥ
cukṣubhe na raṇe viṣṇur jitendriya ivādhibhiḥ

अथ मौर्वी स्वनं कृत्वा भगवान्भूतभावनः
मालिनं प्रति बाणौघान्ससर्जासिगदाधरः

atha maurvī svanaṃ kṛtvā bhagavān bhūtabhāvanaḥ
mālinaṃ prati bāṇaughān sasarjāsigadādharaḥ

ते मालिदेहमासाद्य वज्रविद्युत्प्रभाः शराः
पिबन्ति रुधिरं तस्य नागा इव पुरामृतम्

te mālideham āsādya vajravidyutprabhāḥ śarāḥ
pibanti rudhiraṃ tasya nāgā iva purāmṛtam

मालिनं विमुखं कृत्वा मालिमौलिं हरिर्बलात्
रथं च सध्वजं चापं वाजिनश्च न्यपातयत्

mālinaṃ vimukhaṃ kṛtvā mālimauliṃ harir balāt
rathaṃ ca sadhvajaṃ cāpaṃ vājinaś ca nyapātayat

विरथस्तु गदां गृह्य माली नक्तंचरोत्तमः
आपुप्लुवे गदापाणिर्गिर्यग्रादिव केषरी

virathas tu gadāṃ gṛhya mālī naktaṃcarottamaḥ
āpupluve gadāpāṇir giryagrād iva keṣarī

स तया गरुडं संख्ये ईशानमिव चान्तकः
ललाटदेशेऽभ्यहनद्वज्रेणेन्द्रो यथाचलम्

sa tayā garuḍaṃ saṃkhye īśānam iva cāntakaḥ
lalāṭadeśe 'bhyahanad vajreṇendro yathācalam

गदयाभिहतस्तेन मालिना गरुडो भृशम्
रणात्पराङ्मुखं देवं कृतवान्वेदनातुरः

gadayābhihatas tena mālinā garuḍo bhṛśam
raṇāt parāṅmukhaṃ devaṃ kṛtavān vedanāturaḥ

पराङ्मुखे कृते देवे मालिना गरुडेन वै
उदतिष्ठन्महानादो रक्षसामभिनर्दताम्

parāṅmukhe kṛte deve mālinā garuḍena vai
udatiṣṭhan mahānādo rakṣasām abhinardatām

रक्षसां नदतां नादं श्रुत्वा हरिहयानुजः
पराङ्मुखोऽप्युत्ससर्ज चक्रं मालिजिघांसया

rakṣasāṃ nadatāṃ nādaṃ śrutvā harihayānujaḥ
parāṅmukho 'py utsasarja cakraṃ mālijighāṃsayā

तत्सूर्यमण्डलाभासं स्वभासा भासयन्नभः
कालचक्रनिभं चक्रं मालेः शीर्षमपातयत्

tat sūryamaṇḍalābhāsaṃ svabhāsā bhāsayan nabhaḥ
kālacakranibhaṃ cakraṃ māleḥ śīrṣam apātayat

तच्छिरो राक्षसेन्द्रस्य चक्रोत्कृत्तं विभीषणम्
पपात रुधिरोद्गारि पुरा राहुशिरो यथा

tacchiro rākṣasendrasya cakrotkṛttaṃ vibhīṣaṇam
papāta rudhirodgāri purā rāhuśiro yathā

ततः सुरैः सुसंहृष्टैः सर्वप्राणसमीरितः
सिंहनादरवो मुक्तः साधु देवेति वादिभिः

tataḥ suraiḥ susaṃhṛṣṭaiḥ sarvaprāṇasamīritaḥ
siṃhanādaravo muktaḥ sādhu deveti vādibhiḥ

मालिनं निहतं दृष्ट्वा सुमाली मल्यवानपि
सबलौ शोकसंतप्तौ लङ्कां प्रति विधावितौ

mālinaṃ nihataṃ dṛṣṭvā sumālī malyavān api
sabalau śokasaṃtaptau laṅkāṃ prati vidhāvitau

गरुडस्तु समाश्वस्तः संनिवृत्य महामनाः
राक्षसान्द्रावयामास पक्षवातेन कोपितः

garuḍas tu samāśvastaḥ saṃnivṛtya mahāmanāḥ
rākṣasān drāvayām āsa pakṣavātena kopitaḥ

नारायणोऽपीषुवराशनीभि;र्विदारयामास धनुःप्रमुक्तैः
नक्तंचरान्मुक्तविधूतकेशा;न्यथाशनीभिः सतडिन्महेन्द्रः

nārāyaṇo 'pīṣuvarāśanībhir; vidārayām āsa dhanuḥpramuktaiḥ
naktaṃcarān muktavidhūtakeśān; yathāśanībhiḥ sataḍinmahendraḥ

भिन्नातपत्रं पतमानशस्त्रं; शरैरपध्वस्तविशीर्णदेहम्
विनिःसृतान्त्रं भयलोलनेत्रं; बलं तदुन्मत्तनिभं बभूव

bhinnātapatraṃ patamānaśastraṃ; śarair apadhvastaviśīrṇadeham
viniḥsṛtāntraṃ bhayalolanetraṃ; balaṃ tad unmattanibhaṃ babhūva

सिंहार्दितानामिव कुञ्जराणां; निशाचराणां सह कुञ्जराणाम्
रवाश्च वेगाश्च समं बभूवुः; पुराणसिंहेन विमर्दितानाम्

siṃhārditānām iva kuñjarāṇāṃ; niśācarāṇāṃ saha kuñjarāṇām
ravāś ca vegāś ca samaṃ babhūvuḥ; purāṇasiṃhena vimarditānām

संछाद्यमाना हरिबाणजालैः; स्वबाणजालानि समुत्सृजन्तः
धावन्ति नक्तंचरकालमेघा; वायुप्रणुन्ना इव कालमेघाः

saṃchādyamānā haribāṇajālaiḥ; svabāṇajālāni samutsṛjantaḥ
dhāvanti naktaṃcarakālameghā; vāyupraṇunnā iva kālameghāḥ

चक्रप्रहारैर्विनिकृत्तशीर्षाः; संचूर्णिताङ्गाश्च गदाप्रहारैः
असिप्रहारैर्बहुधा विभक्ताः; पतन्ति शैला इव राक्षसेन्द्राः

cakraprahārair vinikṛttaśīrṣāḥ; saṃcūrṇitāṅgāś ca gadāprahāraiḥ
asiprahārair bahudhā vibhaktāḥ; patanti śailā iva rākṣasendrāḥ

चक्रकृत्तास्यकमला गदासंचूर्णितोरसः
लाङ्गलग्लपितग्रीवा मुसलैर्भिन्नमस्तकाः

cakrakṛttāsyakamalā gadāsaṃcūrṇitorasaḥ
lāṅgalaglapitagrīvā musalair bhinnamastakāḥ

केचिच्चैवासिना छिन्नास्तथान्ये शरताडिताः
निपेतुरम्बरात्तूर्णं राक्षसाः सागराम्भसि

ke cic caivāsinā chinnās tathānye śaratāḍitāḥ
nipetur ambarāt tūrṇaṃ rākṣasāḥ sāgarāmbhasi

तदाम्बरं विगलितहारकुण्डलै;र्निशाचरैर्नीलबलाहकोपमैः
निपात्यमानैर्ददृशे निरन्तरं; निपात्यमानैरिव नीलपर्वतैः

tadāmbaraṃ vigalitahārakuṇḍalair; niśācarair nīlabalāhakopamaiḥ
nipātyamānair dadṛśe nirantaraṃ; nipātyamānair iva nīlaparvataiḥ