Uttara Kanda, sarga 82

Uttarakāṇḍa · 19 Critical Edition verses · 3 Southern-only

एतदाख्याय काकुत्स्थो भ्रातृभ्याममितप्रभः
लक्ष्मणं पुनरेवाह धर्मयुक्तमिदं वचः

etad ākhyāya kākutstho bhrātṛbhyām amitaprabhaḥ
lakṣmaṇaṃ punar evāha dharmayuktam idaṃ vacaḥ

वसिष्ठं वामदेवं च जाबालिमथ कश्यपम्
द्विजांश्च सर्वप्रवरानश्वमेधपुरस्कृतान्

vasiṣṭhaṃ vāmadevaṃ ca jābālim atha kaśyapam
dvijāṃś ca sarvapravarān aśvamedhapuraskṛtān

एतान्सर्वान्समाहूय मन्त्रयित्वा च लक्ष्मण
हयं लक्ष्मणसंपन्नं विमोक्ष्यामि समाधिना

etān sarvān samāhūya mantrayitvā ca lakṣmaṇa
hayaṃ lakṣmaṇasaṃpannaṃ vimokṣyāmi samādhinā

तद्वाक्यं राघवेणोक्तं श्रुत्वा त्वरितविक्रमः
द्विजान्सर्वान्समाहूय दर्शयामास राघवम्

tad vākyaṃ rāghaveṇoktaṃ śrutvā tvaritavikramaḥ
dvijān sarvān samāhūya darśayām āsa rāghavam

ते दृष्ट्वा देवसंकाशं कृतपादाभिवन्दनम्
राघवं सुदुराधर्षमाशीर्भिः समपूजयन्

te dṛṣṭvā devasaṃkāśaṃ kṛtapādābhivandanam
rāghavaṃ sudurādharṣam āśīrbhiḥ samapūjayan

प्राञ्जलिस्तु ततो भूत्वा राघवो द्विजसत्तमान्
उवाच धर्मसंयुक्तमश्वमेधाश्रितं वचः

prāñjalis tu tato bhūtvā rāghavo dvijasattamān
uvāca dharmasaṃyuktam aśvamedhāśritaṃ vacaḥ

स तेषां द्विजमुख्यानां वाक्यमद्भुतदर्शनम्
अश्वमेधाश्रितं श्रुत्वा भृशं प्रीतोऽभवत्तदा

sa teṣāṃ dvijamukhyānāṃ vākyam adbhutadarśanam
aśvamedhāśritaṃ śrutvā bhṛśaṃ prīto 'bhavat tadā

विज्ञाय तु मतं तेषां रामो लक्ष्मणमब्रवीत्
प्रेषयस्व महाबाहो सुग्रीवाय महात्मने

vijñāya tu mataṃ teṣāṃ rāmo lakṣmaṇam abravīt
preṣayasva mahābāho sugrīvāya mahātmane

शीघ्रं महद्भिर्हरिभिर्बहुभिश्च तदाश्रयैः
सार्धमागच्छ भद्रं ते अनुभोक्तुं मखोत्तमम्

śīghraṃ mahadbhir haribhir bahubhiś ca tadāśrayaiḥ
sārdham āgaccha bhadraṃ te anubhoktuṃ makhottamam

विभीषणश्च रक्षोभिः कामगैर्बहुभिर्वृतः
अश्वमेधं महाबाहुः प्राप्नोतु लघुविक्रमः

vibhīṣaṇaś ca rakṣobhiḥ kāmagair bahubhir vṛtaḥ
aśvamedhaṃ mahābāhuḥ prāpnotu laghuvikramaḥ

राजानश्च नरव्याघ्र ये मे प्रियचिकीर्षवः
सानुगाः क्षिप्रमायान्तु यज्ञभूमिमनुत्तमाम्

rājānaś ca naravyāghra ye me priyacikīrṣavaḥ
sānugāḥ kṣipram āyāntu yajñabhūmim anuttamām

देशान्तरगता ये च द्विजा धर्मपरायणाः
निमन्त्रयस्व तान्सर्वानश्वमेधाय लक्ष्मण

deśāntaragatā ye ca dvijā dharmaparāyaṇāḥ
nimantrayasva tān sarvān aśvamedhāya lakṣmaṇa

ऋषयश्च महाबाहो आहूयन्तां तपोधनाः
देशान्तरगता ये च सदाराश्च महर्षयः

ṛṣayaś ca mahābāho āhūyantāṃ tapodhanāḥ
deśāntaragatā ye ca sadārāś ca maharṣayaḥ

यज्ञवाटश्च सुमहान्गोमत्या नैमिषे वने
आज्ञाप्यतां महाबाहो तद्धि पुण्यमनुत्तमम्

yajñavāṭaś ca sumahān gomatyā naimiṣe vane
ājñāpyatāṃ mahābāho tad dhi puṇyam anuttamam

VR-S.7.82.14+17.82.14+1Southern-onlyIIT Kanpur Heritage

शतशश्चापि धर्मज्ञाः क्रतुमुख्यमनुत्तमम् ।अनुभूय महायज्ञं नैमिशे रघुनन्दन

śataśaścāpi dharmajñāḥ kratumukhyamanuttamam |anubhūya mahāyajñaṃ naimiśe raghunandana

VR-S.7.82.14+27.82.14+2Southern-onlyIIT Kanpur Heritage

तुष्टः पुष्टश्च सर्वो ऽसौ मानितश्च यथाविधि ।प्रीतिं यास्यति धर्मज्ञ शीघ्रमामन्त्र्यतां जनः

tuṣṭaḥ puṣṭaśca sarvo 'sau mānitaśca yathāvidhi |prītiṃ yāsyati dharmajña śīghramāmantryatāṃ janaḥ

शतं वाहसहस्राणां तण्डुलानां वपुष्मताम्
अयुतं तिलमुद्गस्य प्रयात्वग्रे महाबल

śataṃ vāhasahasrāṇāṃ taṇḍulānāṃ vapuṣmatām
ayutaṃ tilamudgasya prayātv agre mahābala

VR-S.7.82.15+17.82.15+1Southern-onlyIIT Kanpur Heritage

चणकानां कुलित्थानां माषाणां लवणस्य च ।अतो ऽनुरूपं स्नेहं च गन्धं सङ्क्षिप्तमेव च

caṇakānāṃ kulitthānāṃ māṣāṇāṃ lavaṇasya ca |ato 'nurūpaṃ snehaṃ ca gandhaṃ saṅkṣiptameva ca

सुवर्णकोट्यो बहुला हिरण्यस्य शतोत्तराः
अग्रतो भरतः कृत्वा गच्छत्वग्रे महामतिः

suvarṇakoṭyo bahulā hiraṇyasya śatottarāḥ
agrato bharataḥ kṛtvā gacchatv agre mahāmatiḥ

अन्तरापणवीथ्यश्च सर्वांश्च नटनर्तकान्
नैगमान्बालवृद्धांश्च द्विजांश्च सुसमाहितान्

antarāpaṇavīthyaś ca sarvāṃś ca naṭanartakān
naigamān bālavṛddhāṃś ca dvijāṃś ca susamāhitān

कर्मान्तिकांश्च कुशलाञ्शिल्पिनश्च सुपण्डितान्
मातरश्चैव मे सर्वाः कुमारान्तःपुराणि च

karmāntikāṃś ca kuśalāñ śilpinaś ca supaṇḍitān
mātaraś caiva me sarvāḥ kumārāntaḥpurāṇi ca

काञ्चनीं मम पत्नीं च दीक्षार्हां यज्ञकर्मणि
अग्रतो भरतः कृत्वा गच्छत्वग्रे महामतिः

kāñcanīṃ mama patnīṃ ca dīkṣārhāṃ yajñakarmaṇi
agrato bharataḥ kṛtvā gacchatv agre mahāmatiḥ