Uttara Kanda, sarga 87

Uttarakāṇḍa · 20 Critical Edition verses

तस्यां रजन्यां व्युष्टायां यज्ञवाटगतो नृपः
ऋषीन्सर्वान्महातेजाः शब्दापयति राघवः

tasyāṃ rajanyāṃ vyuṣṭāyāṃ yajñavāṭagato nṛpaḥ
ṛṣīn sarvān mahātejāḥ śabdāpayati rāghavaḥ

वसिष्ठो वामदेवश्च जाबालिरथ काश्यपः
विश्वामित्रो दीर्घतपा दुर्वासाश्च महातपाः

vasiṣṭho vāmadevaś ca jābālir atha kāśyapaḥ
viśvāmitro dīrghatapā durvāsāś ca mahātapāḥ

अगस्त्योऽथ तथाशक्तिर्भार्गवश्चैव वामनः
मार्कण्डेयश्च दीर्घायुर्मौद्गल्यश्च महातपाः

agastyo 'tha tathāśaktir bhārgavaś caiva vāmanaḥ
mārkaṇḍeyaś ca dīrghāyur maudgalyaś ca mahātapāḥ

भार्गवश्च्यवनश्चैव शतानन्दश्च धर्मवित्
भरद्वाजश्च तेजस्वी अग्निपुत्रश्च सुप्रभः

bhārgavaś cyavanaś caiva śatānandaś ca dharmavit
bharadvājaś ca tejasvī agniputraś ca suprabhaḥ

एते चान्ये च मुनयो बहवः संशितव्रताः
राजानश्च नरव्याघ्राः सर्व एव समागताः

ete cānye ca munayo bahavaḥ saṃśitavratāḥ
rājānaś ca naravyāghrāḥ sarva eva samāgatāḥ

राक्षसाश्च महावीर्या वानराश्च महाबलाः
समाजग्मुर्महात्मानः सर्व एव कुतूहलात्

rākṣasāś ca mahāvīryā vānarāś ca mahābalāḥ
samājagmur mahātmānaḥ sarva eva kutūhalāt

क्षत्रियाश्चैव वैश्याश्च शूद्राश्चैव सहस्रशः
सीताशपथवीक्षार्थं सर्व एव समागताः

kṣatriyāś caiva vaiśyāś ca śūdrāś caiva sahasraśaḥ
sītāśapathavīkṣārthaṃ sarva eva samāgatāḥ

तथा समागतं सर्वमश्वभूतमिवाचलम्
श्रुत्वा मुनिवरस्तूर्णं ससीतः समुपागमत्

tathā samāgataṃ sarvam aśvabhūtam ivācalam
śrutvā munivaras tūrṇaṃ sasītaḥ samupāgamat

तमृषिं पृष्ठतः सीता सान्वगच्छदवाङ्मुखी
कृताञ्जलिर्बाष्पगला कृत्वा रामं मनोगतम्

tam ṛṣiṃ pṛṣṭhataḥ sītā sānvagacchad avāṅmukhī
kṛtāñjalir bāṣpagalā kṛtvā rāmaṃ manogatam

तां दृष्ट्वा श्रीमिवायान्तीं ब्रह्माणमनुगामिनीम्
वाल्मीकेः पृष्ठतः सीतां साधुकारो महानभूत्

tāṃ dṛṣṭvā śrīm ivāyāntīṃ brahmāṇam anugāminīm
vālmīkeḥ pṛṣṭhataḥ sītāṃ sādhukāro mahān abhūt

ततो हलहलाशब्दः सर्वेषामेवमाबभौ
दुःखजेन विशालेन शोकेनाकुलितात्मनाम्

tato halahalāśabdaḥ sarveṣām evam ābabhau
duḥkhajena viśālena śokenākulitātmanām

साधु सीतेति केचित्तु साधु रामेति चापरे
उभावेव तु तत्रान्ये साधु साध्विति चाब्रुवन्

sādhu sīteti ke cit tu sādhu rāmeti cāpare
ubhāv eva tu tatrānye sādhu sādhv iti cābruvan

ततो मध्यं जनौघानां प्रविश्य मुनिपुंगवः
सीतासहायो वाल्मीकिरिति होवाच राघवम्

tato madhyaṃ janaughānāṃ praviśya munipuṃgavaḥ
sītāsahāyo vālmīkir iti hovāca rāghavam

इयं दाशरथे सीता सुव्रता धर्मचारिणी
अपापा ते परित्यक्ता ममाश्रमसमीपतः

iyaṃ dāśarathe sītā suvratā dharmacāriṇī
apāpā te parityaktā mamāśramasamīpataḥ

लोकापवादभीतस्य तव राम महाव्रत
प्रत्ययं दास्यते सीता तामनुज्ञातुमर्हसि

lokāpavādabhītasya tava rāma mahāvrata
pratyayaṃ dāsyate sītā tām anujñātum arhasi

इमौ च जानकीपुत्रावुभौ च यमजातकौ
सुतौ तवैव दुर्धर्षौ सत्यमेतद्ब्रवीमि ते

imau ca jānakīputrāv ubhau ca yamajātakau
sutau tavaiva durdharṣau satyam etad bravīmi te

प्रचेतसोऽहं दशमः पुत्रो राघवनन्दन
न स्मराम्यनृतं वाक्यं तथेमौ तव पुत्रकौ

pracetaso 'haṃ daśamaḥ putro rāghavanandana
na smarāmy anṛtaṃ vākyaṃ tathemau tava putrakau

बहुवर्षसहस्राणि तपश्चर्या मया कृता
तस्याः फलमुपाश्नीयामपापा मैथिली यथा

bahuvarṣasahasrāṇi tapaścaryā mayā kṛtā
tasyāḥ phalam upāśnīyām apāpā maithilī yathā

अहं पञ्चसु भूतेषु मनःषष्ठेषु राघव
विचिन्त्य सीतां शुद्धेति न्यगृह्णां वननिर्झरे

ahaṃ pañcasu bhūteṣu manaḥṣaṣṭheṣu rāghava
vicintya sītāṃ śuddheti nyagṛhṇāṃ vananirjhare

इयं शुद्धसमाचारा अपापा पतिदेवता
लोकापवादभीतस्य दास्यति प्रत्ययं तव

iyaṃ śuddhasamācārā apāpā patidevatā
lokāpavādabhītasya dāsyati pratyayaṃ tava