Uttara Kanda, sarga 88

Uttarakāṇḍa · 20 Critical Edition verses · 2 Southern-only

वाल्मीकिनैवमुक्तस्तु राघवः प्रत्यभाषत
प्राञ्जलिर्जगतो मध्ये दृष्ट्वा तां देववर्णिनीम्

vālmīkinaivam uktas tu rāghavaḥ pratyabhāṣata
prāñjalir jagato madhye dṛṣṭvā tāṃ devavarṇinīm

एवमेतन्महाभाग यथा वदसि धर्मवित्
प्रत्ययो हि मम ब्रह्मंस्तव वाक्यैरकल्मषैः

evam etan mahābhāga yathā vadasi dharmavit
pratyayo hi mama brahmaṃs tava vākyair akalmaṣaiḥ

प्रत्ययो हि पुरा दत्तो वैदेह्या सुरसंनिधौ
सेयं लोकभयाद्ब्रह्मन्नपापेत्यभिजानता
परित्यक्ता मया सीता तद्भवान्क्षन्तुमर्हति

pratyayo hi purā datto vaidehyā surasaṃnidhau
seyaṃ lokabhayād brahmann apāpety abhijānatā
parityaktā mayā sītā tad bhavān kṣantum arhati

जानामि चेमौ पुत्रौ मे यमजातौ कुशीलवौ
शुद्धायां जगतो मध्ये मैथिल्यां प्रीतिरस्तु मे

jānāmi cemau putrau me yamajātau kuśīlavau
śuddhāyāṃ jagato madhye maithilyāṃ prītir astu me

अभिप्रायं तु विज्ञाय रामस्य सुरसत्तमाः
पितामहं पुरस्कृत्य सर्व एव समागताः

abhiprāyaṃ tu vijñāya rāmasya surasattamāḥ
pitāmahaṃ puraskṛtya sarva eva samāgatāḥ

आदित्या वसवो रुद्रा विश्वेदेवा मरुद्गणाः
अश्विनावृषिगन्धर्वा अप्सराणां गणास्तथा
साध्याश्च देवाः सर्वे ते सर्वे च परमर्षयः

ādityā vasavo rudrā viśvedevā marudgaṇāḥ
aśvināv ṛṣigandharvā apsarāṇāṃ gaṇās tathā
sādhyāś ca devāḥ sarve te sarve ca paramarṣayaḥ

दृष्ट्वा देवानृषींश्चैव राघवः पुनरब्रवीत् ।प्रत्ययो मे नरश्रेष्ठा ऋषिवाक्यैरकल्मषैः

dṛṣṭvā devānṛṣīṃścaiva rāghavaḥ punarabravīt |pratyayo me naraśreṣṭhā ṛṣivākyairakalmaṣaiḥ

ततो वायुः शुभः पुण्यो दिव्यगन्धो मनोरमः
तं जनौघं सुरश्रेष्ठो ह्लादयामास सर्वतः

tato vāyuḥ śubhaḥ puṇyo divyagandho manoramaḥ
taṃ janaughaṃ suraśreṣṭho hlādayām āsa sarvataḥ

तदद्भुतमिवाचिन्त्यं निरीक्षन्ते समाहिताः
मानवाः सर्वराष्ट्रेभ्यः पूर्वं कृतयुगे यथा

tad adbhutam ivācintyaṃ nirīkṣante samāhitāḥ
mānavāḥ sarvarāṣṭrebhyaḥ pūrvaṃ kṛtayuge yathā

सर्वान्समागतान्दृष्ट्वा सीता काषायवासिनी
अब्रवीत्प्राञ्जलिर्वाक्यमधोदृष्टिरवाङ्मुखी

sarvān samāgatān dṛṣṭvā sītā kāṣāyavāsinī
abravīt prāñjalir vākyam adhodṛṣṭir avāṅmukhī

यथाहं राघवादन्यं मनसापि न चिन्तये
तथा मे माधवी देवी विवरं दातुमर्हति

yathāhaṃ rāghavād anyaṃ manasāpi na cintaye
tathā me mādhavī devī vivaraṃ dātum arhati

VR-S.7.88.10+17.88.10+1Southern-onlyIIT Kanpur Heritage

यथैतत्सत्यमुक्तं मे वेद्मि रामात्परं न च ।तथा मे माधवी देवी विवरं दातुमर्हति

yathaitatsatyamuktaṃ me vedmi rāmātparaṃ na ca |tathā me mādhavī devī vivaraṃ dātumarhati

तथा शपन्त्यां वैदेह्यां प्रादुरासीत्तदद्भुतम्
भूतलादुत्थितं दिव्यं सिंहासनमनुत्तमम्

tathā śapantyāṃ vaidehyāṃ prādurāsīt tad adbhutam
bhūtalād utthitaṃ divyaṃ siṃhāsanam anuttamam

ध्रियमाणं शिरोभिस्तन्नागैरमितविक्रमैः
दिव्यं दिव्येन वपुषा सर्वरत्नविभूषितम्

dhriyamāṇaṃ śirobhis tan nāgair amitavikramaiḥ
divyaṃ divyena vapuṣā sarvaratnavibhūṣitam

तस्मिंस्तु धरणी देवी बाहुभ्यां गृह्य मैथिलीम्
स्वागतेनाभिनन्द्यैनामासने चोपवेषयत्

tasmiṃs tu dharaṇī devī bāhubhyāṃ gṛhya maithilīm
svāgatenābhinandyainām āsane copaveṣayat

तामासनगतां दृष्ट्वा प्रविशन्तीं रसातलम्
पुष्पवृष्टिरविच्छिन्ना दिव्या सीतामवाकिरत्

tām āsanagatāṃ dṛṣṭvā praviśantīṃ rasātalam
puṣpavṛṣṭir avicchinnā divyā sītām avākirat

साधुकारश्च सुमहान्देवानां सहसोत्थितः
साधु साध्विति वै सीते यस्यास्ते शीलमीदृशम्

sādhukāraś ca sumahān devānāṃ sahasotthitaḥ
sādhu sādhv iti vai sīte yasyās te śīlam īdṛśam

एवं बहुविधा वाचो ह्यन्तरिक्षगताः सुराः
व्याजह्रुर्हृष्टमनसो दृष्ट्वा सीताप्रवेशनम्

evaṃ bahuvidhā vāco hy antarikṣagatāḥ surāḥ
vyājahrur hṛṣṭamanaso dṛṣṭvā sītāpraveśanam

यज्ञवाटगताश्चापि मुनयः सर्व एव ते
राजानश्च नरव्याघ्रा विस्मयान्नोपरेमिरे

yajñavāṭagatāś cāpi munayaḥ sarva eva te
rājānaś ca naravyāghrā vismayān noparemire

अन्तरिक्षे च भूमौ च सर्वे स्थावरजङ्गमाः
दानवाश्च महाकायाः पाताले पन्नगाधिपाः

antarikṣe ca bhūmau ca sarve sthāvarajaṅgamāḥ
dānavāś ca mahākāyāḥ pātāle pannagādhipāḥ

केचिद्विनेदुः संहृष्टाः केचिद्ध्यानपरायणाः
केचिद्रामं निरीक्षन्ते केचित्सीतामचेतनाः

ke cid vineduḥ saṃhṛṣṭāḥ ke cid dhyānaparāyaṇāḥ
ke cid rāmaṃ nirīkṣante ke cit sītām acetanāḥ

सीताप्रवेशनं दृष्ट्वा तेषामासीत्समागमः
तं मुहूर्तमिवात्यर्थं सर्वं संमोहितं जगत्

sītāpraveśanaṃ dṛṣṭvā teṣām āsīt samāgamaḥ
taṃ muhūrtam ivātyarthaṃ sarvaṃ saṃmohitaṃ jagat