Uttara Kanda, sarga 90

कस्यचित्त्वथ कालस्य युधाजित्केकयो नृपः
स्वगुरुं प्रेषयामास राघवाय महात्मने

kasya cit tv atha kālasya yudhājit kekayo nṛpaḥ
svaguruṃ preṣayām āsa rāghavāya mahātmane

गार्ग्यमङ्गिरसः पुत्रं ब्रह्मर्षिममितप्रभम्
दश चाश्वसहस्राणि प्रीतिदानमनुत्तमम्

gārgyam aṅgirasaḥ putraṃ brahmarṣim amitaprabham
daśa cāśvasahasrāṇi prītidānam anuttamam

कम्बलानि च रत्नानि चित्रवस्त्रमथोत्तमम्
रामाय प्रददौ राजा बहून्याभरणानि च

kambalāni ca ratnāni citravastram athottamam
rāmāya pradadau rājā bahūny ābharaṇāni ca

श्रुत्वा तु राघवो गार्ग्यं महर्षिं समुपागतम्
मातुलस्याश्वपतिनः प्रियं दूतमुपागतम्

śrutvā tu rāghavo gārgyaṃ maharṣiṃ samupāgatam
mātulasyāśvapatinaḥ priyaṃ dūtam upāgatam

प्रत्युद्गम्य च काकुत्स्थः क्रोशमात्रं सहानुगः
गार्ग्यं संपूजयामास धनं तत्प्रतिगृह्य च

pratyudgamya ca kākutsthaḥ krośamātraṃ sahānugaḥ
gārgyaṃ saṃpūjayām āsa dhanaṃ tat pratigṛhya ca

पृष्ट्वा च प्रीतिदं सर्वं कुशलं मातुलस्य च
उपविष्टं महाभागं रामः प्रष्टुं प्रचक्रमे

pṛṣṭvā ca prītidaṃ sarvaṃ kuśalaṃ mātulasya ca
upaviṣṭaṃ mahābhāgaṃ rāmaḥ praṣṭuṃ pracakrame

किमाह मातुलो वाक्यं यदर्थं भगवानिह
प्राप्तो वाक्यविदां श्रेष्ठ साक्षादिव बृहस्पतिः

kim āha mātulo vākyaṃ yadarthaṃ bhagavān iha
prāpto vākyavidāṃ śreṣṭha sākṣād iva bṛhaspatiḥ

रामस्य भाषितं श्रुत्वा ब्रह्मर्षिः कार्यविस्तरम्
वक्तुमद्भुतसंकाशं राघवायोपचक्रमे

rāmasya bhāṣitaṃ śrutvā brahmarṣiḥ kāryavistaram
vaktum adbhutasaṃkāśaṃ rāghavāyopacakrame

मातुलस्ते महाबाहो वाक्यमाह नरर्षभ
युधाजित्प्रीतिसंयुक्तं श्रूयतां यदि रोचते

mātulas te mahābāho vākyam āha nararṣabha
yudhājit prītisaṃyuktaṃ śrūyatāṃ yadi rocate

अयं गन्धर्वविषयः फलमूलोपशोभितः
सिन्धोरुभयतः पार्श्वे देशः परमशोभनः

ayaṃ gandharvaviṣayaḥ phalamūlopaśobhitaḥ
sindhor ubhayataḥ pārśve deśaḥ paramaśobhanaḥ

तं च रक्षन्ति गन्धर्वाः सायुधा युद्धकोविदाः
शैलूषस्य सुता वीरास्तिस्रः कोट्यो महाबलाः

taṃ ca rakṣanti gandharvāḥ sāyudhā yuddhakovidāḥ
śailūṣasya sutā vīrās tisraḥ koṭyo mahābalāḥ

तान्विनिर्जित्य काकुत्स्थ गन्धर्वविषयं शुभम्
निवेशय महाबाहो द्वे पुरे सुसमाहितः

tān vinirjitya kākutstha gandharvaviṣayaṃ śubham
niveśaya mahābāho dve pure susamāhitaḥ

अन्यस्य न गतिस्तत्र देशश्चायं सुशोभनः
रोचतां ते महाबाहो नाहं त्वामनृतं वदे

anyasya na gatis tatra deśaś cāyaṃ suśobhanaḥ
rocatāṃ te mahābāho nāhaṃ tvām anṛtaṃ vade

तच्छ्रुत्वा राघवः प्रीतो महर्षेर्मातुलस्य च
उवाच बाढमित्येवं भरतं चान्ववैक्षत

tac chrutvā rāghavaḥ prīto maharṣer mātulasya ca
uvāca bāḍham ity evaṃ bharataṃ cānvavaikṣata

सोऽब्रवीद्राघवः प्रीतः प्राञ्जलिप्रग्रहो द्विजम्
इमौ कुमारौ तं देशं ब्रह्मर्षे विजयिष्यतः

so 'bravīd rāghavaḥ prītaḥ prāñjalipragraho dvijam
imau kumārau taṃ deśaṃ brahmarṣe vijayiṣyataḥ

भरतस्यात्मजौ वीरौ तक्षः पुष्कल एव च
मातुलेन सुगुप्तौ तौ धर्मेण च समाहितौ

bharatasyātmajau vīrau takṣaḥ puṣkala eva ca
mātulena suguptau tau dharmeṇa ca samāhitau

भरतं चाग्रतः कृत्वा कुमारौ सबलानुगौ
निहत्य गन्धर्वसुतान्द्वे पुरे विभजिष्यतः

bharataṃ cāgrataḥ kṛtvā kumārau sabalānugau
nihatya gandharvasutān dve pure vibhajiṣyataḥ

निवेश्य ते पुरवरे आत्माजौ संनिवेश्य च
आगमिष्यति मे भूयः सकाशमतिधार्मिकः

niveśya te puravare ātmājau saṃniveśya ca
āgamiṣyati me bhūyaḥ sakāśam atidhārmikaḥ

ब्रह्मर्षिमेवमुक्त्वा तु भरतं सबलानुगम्
आज्ञापयामास तदा कुमारौ चाभ्यषेचयत्

brahmarṣim evam uktvā tu bharataṃ sabalānugam
ājñāpayām āsa tadā kumārau cābhyaṣecayat

नक्षत्रेण च सौम्येन पुरस्कृत्याङ्गिरः सुतम्
भरतः सह सैन्येन कुमाराभ्यां च निर्ययौ

nakṣatreṇa ca saumyena puraskṛtyāṅgiraḥ sutam
bharataḥ saha sainyena kumārābhyāṃ ca niryayau

सा सेना शक्रयुक्तेव नरगान्निर्ययावथ
राघवानुगता दूरं दुराधर्षा सुरासुरैः

sā senā śakrayukteva naragān niryayāv atha
rāghavānugatā dūraṃ durādharṣā surāsuraiḥ

मांसाशीनि च सत्त्वानि रक्षांसि सुमहान्ति च
अनुजग्मुश्च भरतं रुधिरस्य पिपासया

māṃsāśīni ca sattvāni rakṣāṃsi sumahānti ca
anujagmuś ca bharataṃ rudhirasya pipāsayā

भूतग्रामाश्च बहवो मांसभक्षाः सुदारुणाः
गन्धर्वपुत्रमांसानि भोक्तुकामाः सहस्रशः

bhūtagrāmāś ca bahavo māṃsabhakṣāḥ sudāruṇāḥ
gandharvaputramāṃsāni bhoktukāmāḥ sahasraśaḥ

सिंहव्याघ्रसृगालानां खेचराणां च पक्षिणाम्
बहूनि वै सहस्राणि सेनाया ययुरग्रतः

siṃhavyāghrasṛgālānāṃ khecarāṇāṃ ca pakṣiṇām
bahūni vai sahasrāṇi senāyā yayur agrataḥ

अध्यर्धमासमुषिता पथि सेना निरामया
हृष्टपुष्टजनाकीर्णा केकयं समुपागमत्

adhyardhamāsam uṣitā pathi senā nirāmayā
hṛṣṭapuṣṭajanākīrṇā kekayaṃ samupāgamat