Uttara Kanda, sarga 98

ते दूता रामवाक्येन चोदिता लघुविक्रमाः
प्रजग्मुर्मधुरां शीघ्रं चक्रुर्वासं न चाध्वनि

te dūtā rāmavākyena coditā laghuvikramāḥ
prajagmur madhurāṃ śīghraṃ cakrur vāsaṃ na cādhvani

ततस्त्रिभिरहोरात्रैः संप्राप्य मधुरामथ
शत्रुघ्नाय यथावृत्तमाचख्युः सर्वमेव तत्

tatas tribhir ahorātraiḥ saṃprāpya madhurām atha
śatrughnāya yathāvṛttam ācakhyuḥ sarvam eva tat

लक्ष्मणस्य परित्यागं प्रतिज्ञां राघवस्य च
पुत्रयोरभिषेकं च पौरानुगमनं तथा

lakṣmaṇasya parityāgaṃ pratijñāṃ rāghavasya ca
putrayor abhiṣekaṃ ca paurānugamanaṃ tathā

कुशस्य नगरी रम्या विन्ध्यपर्वतरोधसि
कुशावतीति नाम्ना सा कृता रामेण धीमता

kuśasya nagarī ramyā vindhyaparvatarodhasi
kuśāvatīti nāmnā sā kṛtā rāmeṇa dhīmatā

श्राविता च पुरी रम्या श्रावतीति लवस्य च
अयोध्यां विजनां चैव भरतं राघवानुगम्

śrāvitā ca purī ramyā śrāvatīti lavasya ca
ayodhyāṃ vijanāṃ caiva bharataṃ rāghavānugam

एवं सर्वं निवेद्याशु शत्रुघ्नाय महात्मने
विरेमुस्ते ततो दूतास्त्वर राजन्निति ब्रुवन्

evaṃ sarvaṃ nivedyāśu śatrughnāya mahātmane
viremus te tato dūtās tvara rājann iti bruvan

श्रुत्वा तं घोरसंकाशं कुलक्षयमुपस्थितम्
प्रकृतीस्तु समानीय काञ्चनं च पुरोहितम्

śrutvā taṃ ghorasaṃkāśaṃ kulakṣayam upasthitam
prakṛtīs tu samānīya kāñcanaṃ ca purohitam

तेषां सर्वं यथावृत्तमाख्याय रघुनन्दनः
आत्मनश्च विपर्यासं भविष्यं भ्रातृभिः सह

teṣāṃ sarvaṃ yathāvṛttam ākhyāya raghunandanaḥ
ātmanaś ca viparyāsaṃ bhaviṣyaṃ bhrātṛbhiḥ saha

ततः पुत्रद्वयं वीरः सोऽभ्यषिञ्चन्नराधिपः
सुबाहुर्मधुरां लेभे शत्रुघाती च वैदिशम्

tataḥ putradvayaṃ vīraḥ so 'bhyaṣiñcan narādhipaḥ
subāhur madhurāṃ lebhe śatrughātī ca vaidiśam

द्विधाकृत्वा तु तां सेनां माधुरीं पुत्रयोर्द्वयोः
धनधान्यसमायुक्तौ स्थापयामास पार्थिवौ

dvidhākṛtvā tu tāṃ senāṃ mādhurīṃ putrayor dvayoḥ
dhanadhānyasamāyuktau sthāpayām āsa pārthivau

ततो विसृज्य राजानं वैदिशे शत्रुघातिनम्
जगाम त्वरितोऽयोध्यां रथेनैकेन राघवः

tato visṛjya rājānaṃ vaidiśe śatrughātinam
jagāma tvarito 'yodhyāṃ rathenaikena rāghavaḥ

स ददर्श महात्मानं ज्वलन्तमिव पावकम्
क्षौमसूक्ष्माम्बरधरं मुनिभिः सार्धमक्षयैः

sa dadarśa mahātmānaṃ jvalantam iva pāvakam
kṣaumasūkṣmāmbaradharaṃ munibhiḥ sārdham akṣayaiḥ

सोऽभिवाद्य ततो रामं प्राञ्जलिः प्रयतेन्द्रियः
उवाच वाक्यं धर्मज्ञो धर्ममेवानुचिन्तयन्

so 'bhivādya tato rāmaṃ prāñjaliḥ prayatendriyaḥ
uvāca vākyaṃ dharmajño dharmam evānucintayan

कृत्वाभिषेकं सुतयोर्युक्तं राघवयोर्धनैः
तवानुगमने राजन्विद्धि मां कृतनिश्चयम्

kṛtvābhiṣekaṃ sutayor yuktaṃ rāghavayor dhanaiḥ
tavānugamane rājan viddhi māṃ kṛtaniścayam

न चान्यदत्र वक्तव्यं दुस्तरं तव शासनम्
त्यक्तुं नार्हसि मां वीर भक्तिमन्तं विशेषतः

na cānyad atra vaktavyaṃ dustaraṃ tava śāsanam
tyaktuṃ nārhasi māṃ vīra bhaktimantaṃ viśeṣataḥ

तस्य तां बुद्धिमक्लीबां विज्ञाय रघुनन्दनः
बाढमित्येव शत्रुघ्नं रामो वचनमब्रवीत्

tasya tāṃ buddhim aklībāṃ vijñāya raghunandanaḥ
bāḍham ity eva śatrughnaṃ rāmo vacanam abravīt

तस्य वाक्यस्य वाक्यान्ते वानराः कामरूपिणः
ऋक्षराक्षससंघाश्च समापेतुरनेकशः

tasya vākyasya vākyānte vānarāḥ kāmarūpiṇaḥ
ṛkṣarākṣasasaṃghāś ca samāpetur anekaśaḥ

देवपुत्रा ऋषिसुता गन्धर्वाणां सुतास्तथा
रामक्षयं विदित्वा ते सर्व एव समागताः

devaputrā ṛṣisutā gandharvāṇāṃ sutās tathā
rāmakṣayaṃ viditvā te sarva eva samāgatāḥ

ते राममभिवाद्याहुः सर्व एव समागताः
तवानुगमने राजन्संप्राप्ताः स्म महायशः

te rāmam abhivādyāhuḥ sarva eva samāgatāḥ
tavānugamane rājan saṃprāptāḥ sma mahāyaśaḥ

यदि राम विनास्माभिर्गच्छेस्त्वं पुरुषर्षभ
यमदण्डमिवोद्यम्य त्वया स्म विनिपातिताः

yadi rāma vināsmābhir gacches tvaṃ puruṣarṣabha
yamadaṇḍam ivodyamya tvayā sma vinipātitāḥ

एवं तेषां वचः श्रुत्वा ऋक्षवानररक्षसाम्
विभीषणमथोवाच मधुरं श्लक्ष्णया गिरा

evaṃ teṣāṃ vacaḥ śrutvā ṛkṣavānararakṣasām
vibhīṣaṇam athovāca madhuraṃ ślakṣṇayā girā

यावत्प्रजा धरिष्यन्ति तावत्त्वं वै विभीषण
राक्षसेन्द्र महावीर्य लङ्कास्थः स्वं धरिष्यसि

yāvat prajā dhariṣyanti tāvat tvaṃ vai vibhīṣaṇa
rākṣasendra mahāvīrya laṅkāsthaḥ svaṃ dhariṣyasi

प्रजाः संरक्ष धर्मेण नोत्तरं वक्तुमर्हसि

prajāḥ saṃrakṣa dharmeṇa nottaraṃ vaktum arhasi

तमेवमुक्त्वा काकुत्स्थो हनूमन्तमथाब्रवीत्
जीविते कृतबुद्धिस्त्वं मा प्रतिज्ञां विलोपय

tam evam uktvā kākutstho hanūmantam athābravīt
jīvite kṛtabuddhis tvaṃ mā pratijñāṃ vilopaya

मत्कथाः प्रचरिष्यन्ति यावल्लोके हरीश्वर
तावत्त्वं धारयन्प्राणान्प्रतिज्ञामनुपालय

matkathāḥ pracariṣyanti yāval loke harīśvara
tāvat tvaṃ dhārayan prāṇān pratijñām anupālaya

तथैवमुक्त्वा काकुत्स्थः सर्वांस्तानृक्षवानरान्
मया सार्धं प्रयातेति तदा तान्राघवोऽब्रवीत्

tathaivam uktvā kākutsthaḥ sarvāṃs tān ṛkṣavānarān
mayā sārdhaṃ prayāteti tadā tān rāghavo 'bravīt